Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Provincie Gelderland schrapt streekbus

Home

Quirijn Visscher

Een streekbus in Borculo. © Werry Crone

De vertrouwde streekbus verdwijnt de komende jaren uit het Gelderse landschap. Alleen op drukke stads- en hoofdlijnen blijven ze rijden. Op het platteland mogen inwoners en gemeenten vertellen hoe zij het openbaar vervoer willen reorganiseren. Een nieuw FlexNet moet hun dorpen bereikbaar houden als de streekbus verdwenen is.

"De tijd is voorbij dat midden in elk dorp altijd een bushalte moet zijn", zegt gedeputeerde Conny Bieze (VVD, vervoer). "De bus is steeds leger."

Bieze wil het openbaar vervoer in Gelderland rigoureus veranderen in het buitengebied en in rustige woonwijken. Inwoners, gemeenten, bedrijven en instellingen moeten zelf alternatieven voor de bus ontwikkelen. Dit jaar worden daarvoor zes Gelderse mobiliteitscentra geopend. Elke regio krijgt een eigen FlexNet, bijvoorbeeld met deelauto's, buurtbus, treintaxi, meer elektrische-fietsvoorzieningen of plaatselijke scholieren- en seniorenlijnen. Bieze: "FlexNet kan van alles zijn."

Gelderland gaat de FlexNetten vanaf 2016 geleidelijk aan invoeren. Bieze wil financiële problemen met busdiensten, zoals Overijssel die nu kent, voorkomen. Overijssel gaat gebukt onder groeiende miljoenentekorten op de bus-exploitatie in West-Overijssel en wil lijnen schrappen. Na protestacties vorige week zijn deze bezuinigingen verzacht.

Cijfers liegen niet
Gelderland kent deze problemen niet, zegt Bieze. Nog niet. Maar de Gelderse cijfers liegen niet: "Het aantal busreizigers daalt hier al tien jaar", zegt ze. "Wat gebeurt er als de gratis ov-studentenkaart is afgeschaft, zoals in het regeerakkoord staat? De kosten voor het busvervoer blijven stijgen, maar het Rijk compenseert die niet meer. De inkomsten dalen door verminderd busgebruik. Nu vergoeden we de kostenstijgingen aan vervoerders nog. Dat doen we uit eerder opgebouwde reserves."

Bieze vindt het huidige busdienstsysteem 'dat we kennen sinds de Tweede Wereldoorlog' niet meer van deze tijd. Kostenstijgingen zorgen voor steeds nieuwe tariefsverhogingen die vervolgens weer tot minder passagiers leiden. "Zo belanden we in een neerwaartse spiraal", schetst ze. "Als we nu niets doen, kleden we ons streekvervoer uit, terwijl daarvoor niets in de plaats komt. Wij willen juist onze handen niet van het streekvervoer aftrekken."

Maatwerk is het toverwoord in Gelderland. "Het openbaar vervoer was altijd aanbodgericht", zegt Bieze. "Voor stadslijnen en busdiensten tussen de ov-knooppunten zal dat zo blijven. Maar voor het buitengebied is de vraag: welk vervoer willen de mensen? 's Avonds rijden er bijna lege bussen rond. Kan die ene passagier dan niet beter met de taxi? FlexNet biedt kansen aan bijvoorbeeld treintaxi's. Het huidige ov-systeem slaat niet meer aan bij de mensen."

Mobiliteitsbuddy via smartphone en vaste lijn
Nieuwe ICT-oplossingen moeten het flexibele Gelderse ov-beleid de komende twintig jaar realiteit maken. Reizigers kunnen een 'mobiliteitsbuddy' raadplegen via een telefoon-app of de telefoonlijn.

Zo wordt reizen op maat geregeld voor jong en oud. "Het belangrijkste is hoe reizigers in kleine kernen bij de ov-knooppunten kunnen blijven komen", zegt Bieze. "Deze aanvoerfunctie moeten we behouden. Je kunt denken aan elektrische fietsen en extra voorzieningen daarvoor."

Voor buschauffeurs verandert er veel. Er zijn minder chauffeurs nodig en hun rol wordt anders. Gelderland verwacht op termijn zelfs zelfrijdende bussen met een toezichthouder aan boord.

FlexNet wordt in stapjes ingevoerd. Dat gebeurt volgens de provincie ook om de oudere buschauffeurs via natuurlijk verloop te laten afvloeien. Chauffeurs blijven wel hard nodig voor het Gelderse StadsNet (stadsbus) en VastNet (snelbusdiensten), zoals tussen station Ede-Wageningen en Wageningen.

Gemeenten krijgen de regie
Ook gemeenten krijgen er een taak bij. Gelderland geeft hen meer regie over het openbaar vervoer. Bieze ziet in de overheveling van sociale rijkstaken aan gemeenten per 2015 allerlei vervoerskansen. Doelgroepen- en openbaar vervoer kunnen worden gebundeld voor een efficiënt materieelgebruik. Vrijwilligers kunnen worden ingezet. In Gelderland, waar de buurtbus populair is, lopen al proeven. Provinciale Staten besluiten in juni over de ov-toekomstplannen.

Het FlexNet dat per 2016 geleidelijk de streekbus in Gelderland vervangt, roept veel vragen op. Blijft er openbaar vervoer op het platteland? Kunnen gemeenten en burgers deze verantwoordelijkheid er nog bij hebben? Zijn er goede aansluitingen op snelbus en regiotrein? Werkt de 'mobiliteitsbuddy' op je telefoon straks feilloos? Eerst maar eens zien, reageren Vereniging van Kleine Kernen Gelderland en Reizigersvereniging Rover.

Ordinair bezuinigen
"Dit is natuurlijk een ordinaire bezuinigingsslag", zegt Tinie te Dorsthorst van VKK Gelderland. "We zijn niet mordicus tegen en praten hierover graag mee. Maar er moet openbaar toegankelijk vervoer blijven op het platteland. Het is niet realistisch om in een rok en met hoge hakken vijf kilometer te fietsen naar het dichtstbijzijnde ov-knooppunt. Wil je het platteland leefbaar houden, dan blijft goed openbaar vervoer nodig. Dit plan lijkt haast niet te verteren."

Hans Schmal van Rover ziet ook voordelen, vooral in de geopperde ict-toepassingen. Maar dan moet de mobiliteitsbuddy met reisadvies-op-maat wel feilloos werken. "Anders wordt het een chaos", zegt Schmal. Hij gelooft niet dat Gelderland straks alle streekbussen buiten het kernbusnet dat overblijft (VastNet), schrapt. "Een goedlopende streekbus laat je niet verdwijnen. We wachten eerst af hoe de regionale FlexNetten eruit gaan zien."

Bij Te Dorsthorst overheerst scepsis over een FlexNet dat wordt gepland door gemeenten en (deels) gerund door vrijwilligers. "Misschien krijgt Gelderland nog meer buurtbussen. Je blijft wel afhankelijk van de vrijwilligers. Houd je die op termijn? De volgende generatie ouderen werkt immers nog langer door."

Lees verder na de advertentie
Ontwikkeling busvervoer in Gelderland © Trouw

Deel dit artikel