Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Pronken met nationale held

Home

NIELS POSTHUMUS

Zuid-Afrika's partijen vechten om de politieke erfenis van 'Madiba'

JOHANNESBURG - Terwijl Nelson Mandela nog altijd vecht voor zijn leven, strijden Zuid-Afrikaanse politieke partijen al enige tijd om zijn politieke erfenis.

"Te lang hebben wij toegestaan dat onze opponenten ons definieerden." Met die zin begint een recente, dertien minuten durende campagnefilm van de grootste Zuid-Afrikaanse oppositiepartij Democratic Alliance (DA). Er staat een onheilspellend thrillermuziekje onder. "Dit is het verhaal waarvan zij niet willen dat jij het weet." Nog geen twintig seconden later komt een foto van Mandela in beeld, gevolgd door een 'documentaire' over de rol van de DA in de anti-apartheidsstrijd.

Maar wacht even, Mandela was toch leider van het ANC?

"Propaganda!", roept het ANC dan ook al enkele weken. Hoe durft de 'blanke' DA de grootste held van het ANC te kapen in haar nieuwe politieke campagne? Fel is ook de kritiek op de bijbehorende DA-campagneposter waarop Mandela staat afgebeeld. Hij omhelst erop de in 2009 overleden Helen Suzman, de bekendste blanke anti-apartheidsparlementariër van Zuid-Afrika voor de val van dat racistische regime - en politiek leider van een voorloper van de DA.

"Het is begrijpelijk dat de DA, door het ANC vaak onterecht weggezet als blanke apartheidspartij, wil benadrukken dat ook haar kopstukken een rijk anti-apartheidsverleden hebben", zegt Rhoda Kadalie, directeur van het Impumelelo Social Innovation Centre. "Dat het geen strijd was van ANC en Mandela alleen. Maar juist dáárom hoeft de DA geen ANC-iconen in te zetten. De partij zou zich moeten focussen op haar eigen helden. Zo lijkt het er alleen maar sterker op dat de DA zich schaamt voor haar eigen rol."

Het ANC voedt die veronderstelde schaamte graag. Te pas en te onpas beschuldigt de regeringspartij de DA van 'apartheidsbeleid'. Vooral in de Westkaap, de enige door de DA bestuurde provincie.

Vorige maand nog bijvoorbeeld, toen leden van het ANC de auto van DA-leider Helen Zille bekogelden met ontlasting uit protest tegen het uitdelen van mobiele toiletten in de sloppenwijken. De draagbare potten, een goedbedoelde noodoplossing voor het structurele tekort aan wc's, "riekten naar apartheid", stelden de activisten: witten een luxe spoeltoilet, zwarten een draagbare po.

Ebrahim Fakir, hoofd van het Electoral Institute for Sustainable Democracy in Africa, denkt dat de DA in haar campagnefilm moedwillig de historische feiten heeft verdraaid om dergelijke apartheidsbeschuldigingen in de toekomst af te weren. "Feitelijk is de film niet onjuist", zegt hij. "Maar de feiten zijn wel selectief gebruikt." Hij noemt de nieuwe strategie van de DA daarom een zwaktebod. "De DA zou zich op de toekomst moeten richten. Het probleem is niet haar geschiedenis, maar haar huidige imago en haar vaak wat neerbuigende, paternalistische toon."

Een associatie van de DA met historische ANC-kopstukken als Mandela is volgens Fakir grotesk. "Natuurlijk had Mandela respect voor Suzman, maar ideologisch stonden zij echt nog ver van elkaar af."

Het probleem van de DA is volgens Fakir dat de partij arme Zuid-Afrikanen te weinig aanspreekt. "Het ANC is er een meester in om in te spelen op emoties. De DA is academisch." De nieuwe DA-campagne is volgens Fakir een mislukte poging om die afstandelijke toon te veranderen. "Het is vergezocht."

Toch is het niet alleen de DA die soms de mist ingaat met een appèl op de anti-apartheidsstrijd en Mandela. Ook de kritiek op het ANC was niet mals toen de top van die partij eind april een bezoek bracht aan de toen al ernstig verzwakte oud-leider en uitgebreid met hem voor de camera's poseerde. De kritiek liet zich raden: ook het ANC zou historisch icoon Mandela ongegeneerd hebben uitgebuit, louter voor hedendaags politiek gewin.

"Het ANC heeft geen plannen voor de toekomst en kan daardoor alleen nog op de proppen komen met het verleden", schreef politiek commentator Justice Malala in de Zuid-Afrikaanse krant The Times. "Daarom is de partij geobsedeerd met Mandela." Een mogelijk overlijden van Nelson Mandela in de komende weken zal die obsessie niet verminderen.

Overleden Mandela's terug naar hun oude graven
Ook de familie van Mandela ruziet verder over de nalatenschap van hun beroemde familielid. De kleinzoon van Nelson Mandela moet de stoffelijke resten van drie kinderen van Mandela opgraven en terugleggen in hun oorspronkelijke graf. De uitspraak van een rechter in het plaatsje Mthatha komt na een eis van zestien familieleden om de drie lichamen terug te brengen.

De 39-jarige Mandla, de tribale erfgenaam van Mandela, had de overblijfselen twee jaar geleden uit hun graven in het dorpje Qunu gehaald en verplaatst naar het twintig kilometer verderop gelegen Mvezo. Dat is de geboorteplaats van Mandela en de plek waar kleinzoon Mandla een duur hotel laat bouwen.

Mandela heeft gezegd dat hij bij zijn drie kinderen begraven wil worden. Als die naar Mvezo werden verplaatst, zou Mandela daar ook ter aarde worden besteld en zo postuum voor de nodige aanloop in het plaatsje - en het hotel - zorgen, zo beweren Mandla's boze familieleden. Zij willen dat Mandela wordt begraven in Qunu, waar de wortels van de familie liggen.

Deel dit artikel