Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

President Zuma treedt onder druk ANC toch af

Home

Niels Posthumus

Met een televisietoespraak in Pretoria maakte president Zuma gisteravond zijn aftreden bekend. © AP

Het geduld met president Zuma was op. De gehaaide tacticus Ramaphosa dwong hem woensdag te vertrekken.

Acht keer overleefde de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma een motie van wantrouwen. Maar de negende zou hem donderdag fataal zijn geworden. Want deze keer wilde Zuma’s eigen regeringspartij ANC dat haar fractie, samen met de oppositie, vóór zou stemmen. Het geduld met de president die weigerde op te stappen was op. Zuma verloor de strijd met partijleider Cyril Ramaphosa en kondigde vanavond zijn aftreden aan.

Lees verder na de advertentie
Natuurlijk wist Zuma dat hij met Cyril Ramaphosa een paard van Troje binnenhaalde

Natuurlijk wist Zuma dat hij een paard van Troje binnenhaalde toen hij Ramaphosa in 2012 de tweede man van het ANC liet worden. Ramaphosa wilde een andere koers varen: aanpak van corruptie, meer samenwerking met het bedrijfsleven. Maar Zuma moest iets doen om de morrende middenklasse binnen de ANC-achterban tevreden te houden. Zuma zorgde simpelweg dat Ramaphosa’s kamp op elk partijniveau kleiner was dan dat van hem. Daardoor wist hij zich altijd in de rug gedekt.

Ramaphosa is een begaafd tacticus. Dat bleek al begin jaren negentig, toen hij als hoofdonderhandelaar van Nelson Mandela de witte apartheidsregering wist te overtuigen de politieke macht uit handen te geven. Diezelfde gave bracht hem eind vorig jaar het ANC-partijleiderschap. Dat betekende het begin van het einde voor Zuma. Al moest Ramaphosa tactisch te werk gaan, want Zuma’s achterban bleef omvangrijk binnen het ANC.

Ramaphosa probeerde daarom te onderhandelen met Zuma. Toen die weigerde af te treden, dreigde Ramaphosa hem vorige week daartoe te dwingen. Maar vlak voordat de ernstig verdeelde partijtop bijeenkwam, gaf hij Zuma snel een tweede onderhandelingskans.

Daarin gaf Ramaphosa geen strobreed toe. Dus duurden de onderhandelingen lang en groeide het ongeduld in het land - Zuma is impopulair.

Geen weg meer terug

De buitenwereld verweet Ramaphosa gebrek aan daadkracht, maar binnen het ANC groeide het besef dat de partij niet meer terug kon: de interne steun voor Ramaphosa nam toe. Dinsdag kwam er een officiële ANC-oproep aan Zuma om af te treden. Maar zonder deadline. Opnieuw was Ramaphosa’s boodschap: ik geef Zuma de kans waardig af te treden. Toen Zuma dat weer niet deed, accepteerde vrijwel het hele ANC dat een motie van wantrouwen in het parlement onafwendbaar was.

Zuma zei vandaag op televisie dat hij ‘op onrechtvaardige wijze tot slachtoffer wordt gemaakt’. Hij bood aan in juni te vertrekken. Het klonk als een laatste wanhoopspoging om zijn bondgenoten binnen de ANC-parlementsfractie te overtuigen tegen de motie te stemmen. Zuma zei ermee: ik ga, maar laat me mijn eigen moment kiezen.

Maar hij besefte laat in de avond dat het onmogelijk was. Ramaphosa volgt hem op en zal morgen direct de uitgestelde Zuid-Afrikaanse ‘troonrede’ mogen uitspreken. De week erop volgt de begrotingstoespraak. Een ideale gelegenheden om zijn nieuwe koers voor het land uiteen te zetten. Toch zal Ramaphosa beseffen dat hij zijn tactische gave hard nodig zal blijven houden.

Het ANC is verdeeld over alles: economisch beleid, herverdeling van land, energiebeleid, corruptiebestrijding. Dat laatste pakt Ramaphosa voortvarend aan. Vanochtend deed de politie een inval bij zakenfamilie Gupta, bevriend met Zuma en spil in een corruptienetwerk. Dat wekt vertrouwen bij investeerders en kiezers. Maar tegelijkertijd heeft de secretaris-generaal van het ANC, Magashule, net als Zuma nauwe banden met de Gupta’s. Ramaphosa heeft de ‘horde Zuma’ succesvol genomen, maar weet dat er nog vele andere hordes zullen volgen.

Lees ook:

De verkiezing van Cyril Ramaphosa tot nieuwe ANC-leider in december zorgt in Zuid-Afrika voor geloof in de toekomst. Daar hoort dan wel een andere president bij.

Deel dit artikel

Natuurlijk wist Zuma dat hij met Cyril Ramaphosa een paard van Troje binnenhaalde