Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Poolse experts plukken landgenoten van de straat

Home

ROB PIETERSEN

Ervaringsdeskundigen van Barka boeken succes in Utrecht

Met slechts acht werknemers en minimale middelen begeleidde Barka in 2012 198 verslaafde Oost-Europese daklozen richting huis. "We krijgen meldingen van gevangenissen, psychiatrische ziekenhuizen, gemeenten en bezorgde buurvrouwen. Vanuit het hele land. Nu werken we nog met teams in de grote steden, maar we willen aan de slag met vliegende brigades die overal inzetbaar zijn", zegt Magdalena Chwarscianek.

Chwarscianek is coördinator van de Nederlandse tak van Barka, een stichting die in Polen tientallen sociale werkplaatsen, woongemeenschappen en herintegratieprojecten beheert.

Barka (vrij vertaald: reddingsboot) werd 24 jaar geleden opgericht toen in de nieuwe democratie grote staatsbedrijven failliet gingen en duizenden Polen buiten de boot vielen. De psycholoog Sadowski stichtte toen een eerste woongemeenschap, met een groep verschoppelingen: alcoholisten, recidivisten, voormalige prostituees en daklozen.

In 2007 werd de hulp van Barka ingeroepen in Londen, waar de overlast van Poolse daklozen enorm was. Het project was succesvol. Duitsland, Denemarken en Ierland volgden. Begin 2012 huurde Utrecht de Poolse deskundigheid in voor een terugkeerproject van Oost-Europeanen, later volgden andere Nederlandse steden.

"Het uitgangspunt van ons werk is: daklozen van straat krijgen", zegt Chwarscianek. "We benaderen ze op de plekken waar ze rondhangen, raken in gesprek, winnen hun vertrouwen en helpen ze."

Dat gebeurt in teams van twee medewerkers. Eén van hen is ervaringsdeskundige. Zo is de in Utrecht werkzame Krzysztof Janeczek (zie kader) zelf door Barka van 'straat geplukt'. De ander kent de weg in Nederland en de taal wat beter en onderhoudt de contacten met de instanties waar zaken mee moet worden gedaan. in die hulp moeten volgens Barka eigenlijk twee sporen mogelijk zijn: soms is terugkeer de beste optie, maar soms ook kunnen ze de dakloze in Nederland aan een sofinummer en woonruimte helpen, en richting arbeidsmarkt begeleiden.

In veel steden ligt de nadruk op 'terug naar Polen', Utrecht kiest nu voor 'terug de maatschappij in'. Barka krijgt daar nu ook subsidie om Oost-Europeanen te begeleiden die ervoor kiezen hier aan een toekomst te willen werken. Chwarscianek: "Wij kennen de politieke gevoeligheid, en de sfeer die er rond buitenlanders heerst. Maar we hopen en voelen ook dat dat langzaam wat verandert. We willen eigenlijk niet louter een terugkeerproject zijn. Wij vinden het eerlijk als deze groep een echte kans krijgt. Dat ze zelf mogen kiezen waar hun toekomst ligt. Uiteindelijk doen ze dat ook: zelf beslissen. De begeleiders van Barka geven alleen de mogelijkheden aan en bieden ondersteuning om in ieder geval te zorgen dat mensen niet meer dakloos, uitzichtloos ronddolen."

'We stalen ontsmettingsmiddel. Niet lekker, maar wel 92 procent alcohol'
Krzysztof Janeczek is begeleider van het terugkeerproject van Barka in Utrecht. De 57-jarige Pool weet als ex-alcoholist en ex-dakloze waar hij het over heeft. "Op 1 mei 2004, de dag dat Polen tot de EU werd toegelaten en ik dus eindelijk legaal in Engeland was, sliep ik voor het eerst onder een brug."

Hij was in 2000 naar Londen gegaan, had allerlei korte contractjes in de bouw gehad. "Maar de periode tussen de baantjes in werd steeds langer. En in het huis waarin we met veel Polen hokten, werd steeds meer gedronken." Totdat het geld op was en ze uit het huis werden gezet. Maar het drinken werd niet minder. Ze stalen handalcohol, ontsmettingsmiddel voor medisch personeel, uit ziekenhuizen: "Het was niet lekker. Maar wel 92 procent", zegt hij.

Op straat kwam hij in aanraking met medewerkers van Barka, liet zich terug naar Polen begeleiden, kickte af van zijn alcoholverslaving, kreeg een opleiding en werd vervolgens werknemer voor de stichting die hem op het goede pad kreeg. Eerst in Londen, sinds april 2012 in Utrecht. "De problematiek van daklozen is overal hetzelfde. Je herkent het gedrag, de achterdocht, niemand vertrouwen, de schaamte. Ik durfde ook niet terug naar Polen, zag dat als gezichtsverlies. Toen ik eindelijk terug was, duurde het nog acht maanden voordat ik contact opnam met mijn familie. Het was nergens voor nodig, maar die schaamte voor de droom die uiteenspatte, de mislukte verhuizing gaat in je hoofd zitten."

Deel dit artikel