Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Poetin bracht zijn land in elk geval groei en rust

Home

Marie-Thérèse ter Haar en Milou van Hout

Demonstranten tegen de Russische antihomowet bij het Scheepvaartmuseum in Amsterdam, waar president Poetin een diner kreeg aangeboden. © anp
Opinie

Westerse kritiek op autoritaire president is makkelijk. Maar de Russen hebben reden er anders over te denken.

Een golf van kritiek is losgebarsten over het Rusland van president Poetin, vanwege de slechte staat van de mensenrechten in het land.

Rusland kent een asymmetrische ontwikkeling tussen een snelle ontwikeling van de vrije-markteconomie en een minder snelle ontwikkeling van de rechtsstaat. De democratische ontwikkeling blijft nog achter. Het Nederlandse onbegrip daarover komt ook doordat met een westerse bril naar Rusland wordt gekeken.

Economische kroonjuwelen
Na de val van het communisme werd Rusland in de jaren '90 in rap tempo klaargestoomd om een 'democratie met vrije-markteconomie' te worden. De shock-therapie die werd toegepast zorgde voor een razendsnelle privatisering en liberalisering. Een juiste rechtsstatelijke en economische structuur ter ondersteuning van deze veranderingen ontbrak echter. Ook kende het land nauwelijks een middenklasse. Het gevolg was wanorde, wetteloosheid en een nog grotere scheiding tussen arm en rijk.

Dit deed toenmalig president Jeltsin, die nog weinig grip op de zaak had, in 1996 besluiten een overeenkomst te sluiten met een kleine groep steenrijke Russen. In ruil voor politieke steun kwamen deze oligarchen in het bezit van de economische kroonjuwelen van de staat en de politieke macht. Deze overeenkomst wordt door de Russen de grootste roof aller tijden genoemd.

De Russen werden armer, de wanorde nam toe, maar Rusland was in ieder geval wel een democratie met een vrije-markteconomie, aldus het Westen. De Russen vroegen zich echter af wat hun vrije politiek en economie nog betekende, nu veiligheid en orde ver te zoeken waren, voormalige sociale zekerheden wegvielen en Ruslands status tot die van een derdewereldland was weggegleden.

En toen kwam Poetin. Het Westen zag in hem een sluwe KGB'er, met trekjes van een dictator. Verbannen zakenmannen en oligarchen die hij het land uitzette vonden hier asiel. Vergeten was dat deze heren een voorname rol hadden gespeeld in het ontstaan van de chaos in Rusland door misbruik van hun politieke en economische positie.

Veiligheid en orde
Het klopt dat Poetin de democratie op een laag pitje zette en privatiseringen terugschroefde. Maar hij bracht zijn land vooral ook veiligheid en orde. Hij bracht economische groei, sociale zekerheid en, niet te vergeten, status. Het is begrijpelijk dat de Russen de autoritaire Poetin een verademing vinden, ze hadden toch al niet zoveel op met 'democratie'.

Dit neemt niet weg dat er nog veel werk te verrichten is in Rusland. Het land van Poetin bevindt zich in een overgangsfase. Door de enorme politieke, sociale en economische wanorde tijdens hun eerste 'transitiefase' in de jaren '90 hebben de Russen een negatieve associatie met de term 'democratie'. Ze moeten langzaam leren hoe vrijheid en een vrije markt elkaar kunnen versterken.

Dat het Westen de economische ontwikkelingen in Rusland toejuicht, Nederland economische en culturele zaken met het land wil doen, maar telkens weer het hoofd stoot tegen de gebrekkige democratie en rechtsstaat in Rusland, is het gevolg van een - begrijpelijk - westers referentiekader. Enig bewustzijn van de recente Russische geschiedenis, maar ook van de positieve vorderingen die het land maakt, is op zijn plaats. Het Nederland-Rusland jaar biedt een prachtige kans hiervoor.

Marie-Thérèse ter Haar en Milou van Hout: Ruslanddeskundige en historicus, beiden verbonden aan de Rusland en Oost-Europa Academie, voor advies over zakendoen met Oost-Europa

Deel dit artikel