Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Pleidooi tegen het softe opvoeden

Home

Iris Pronk

Jessica Chen is een tijgermoeder. Haar dochter Thammy (10) moet negens en tienen halen op haar Noord-Brabantse school, anders krijgt ze geen iPad. Voor afspraken met vriendinnetjes en Facebook is het leven te kort.

Mama, mag ik een iPad, vroeg de tienjarige Thammy laatst. Daar wil ik wel over denken, zei haar moeder Jessica Chen (37) toen. Op één voorwaarde: dat alle cijfers op je eindrapport boven de acht zijn. „Alleen met negens en tienen ben ik blij.”

Dat is, weet Chen, best lastig voor haar dochter, die van haar Noord-Brabantse school een vmbo-advies kreeg. „Zij is meer van een zeven.” Maar daar legt Chen zich niet bij neer. „Wij Chinese moeders hopen op hoge diploma’s. Wij vinden het belangrijk dat kinderen naar de universiteit gaan.”

Voor moeders als Chen – die logistiek manager is bij een internationaal bedrijf – bestaat sinds kort een naam: de ’tijgermoeder’. Die is afgeleid van het boek ’Battle Hymn of the Tiger Mother’ (Strijdlied van de Tijgermoeder) van de Amerikaans-Chinese hoogleraar Amy Chua. Zij beschrijft genadeloos eerlijk en op hilarische wijze hoe zij haar twee dochters drilt en – in veel westerse ogen – terroriseert.

Pijlers van Chua’s opvoedfilosofie – die zij zelf als ’superieur’ aan de westerse beschouwt – zijn gehoorzaamheid, discipline en ambitie. Kinderen moeten klimmen en presteren, vindt Chua, die haar dochters drie uur per dag piano en viool laat studeren, ook in de vakanties, ook als ze ziek zijn, ook als ze die dag al twee uur les hebben gehad.

Voor afspraken met vriendinnetjes, computergames, Facebook en slaapfeestjes is het leven te kort. „De enige activiteiten die je kinderen moet toestaan, zijn die waarvoor ze een medaille kunnen winnen”, schrijft Chua.

Haar aanpak sluit al te veel knuffelen, complimentjes uitdelen en ouderlijke inleving in de kinderziel zo’n beetje uit. „Westerse ouders maken zich druk om de psyche van kinderen. Chinese ouders niet”, aldus de tijgermoeder. Zij streeft niet in de eerste plaats naar het geluk van haar kinderen, als wel naar perfecte schoolcijfers en eerste prijzen in muziekconcoursen. Komen die er niet, dan hebben de kinderen niet hard genoeg gewerkt.

Chua’s strijdlied, dat op 11 januari verscheen, maakt nogal wat los in de Verenigde Staten. Het boek staat op nummer vier in de bestsellerlijst van de New York Times, boven ’Decision Points’ van George W. Bush. Chua en haar dochters vormen het middelpunt van hoofdartikelen, columns, tv-talkshows en verhitte debatten op internet. ’Misdadig’, ’wreed’, ’liefdeloos’, ’schokkend’, ’machtsmisbruik’ en ’een vorm van kindermishandeling’ – het zijn maar een paar van de duizenden, negatieve kwalificaties, die overigens óók van andere Amerikaans-Chinezen komen.

Maar waardering is er ook, bijvoorbeeld voor alle tijd en moeite die Chua in de opvoeding en begeleiding van haar dochters steekt. Zij zit naast hen als ze piano en viool studeren, zoekt de beste docenten voor ze uit, stuwt haar dochters op tot muzikale hoogten.

Haar oudste, Sophia (nu 18), zegt dat ze dol is op pianospelen. Ze is zeer succesvol bovendien. Enkele jaren geleden gaf het meisje al een concert in de Carnegie Hall in New York. In een kleine zaal achteraf weliswaar, maar dat is, vindt zelfs moeder Chua, een goed begin.

Haar kritiek op de westerse opvoeding, die zij overigens wel met zelfspot lardeert, raakt hoe dan ook een gevoelige snaar. Ook in Nederland, waar de buzz rond het boek inmiddels de schoolpleinen en speeltuinen heeft bereikt. De tijgermoeder blijkt uit te dagen tot reflectie op de eigen, westerse opvoedingsstijl.

Dé vragen daarbij zijn: heeft Chua, hoe extreem haar opvoedpraktijk ook is, niet ook een punt? Zijn Nederlandse ouders misschien te slap? Doen wij ze, met al onze liefde en onze overtuiging dat ze bovenal ’gelukkig’ moeten zijn, soms toch tekort? Moeten we onze kinderen meer stimuleren om hun talenten te ontwikkelen?

Jessica Chen, die in 1999 uit China naar Nederland verhuisde, zegt op die laatste vraag volmondig ’ja’. Ook zij is in de ban van Chua’s boek: ze begon discussies erover op gogodutch.com en helanbbs.com, twee Chineestalige sites voor Chinezen in Nederland. Die werden al 18.000 keer bekeken. „Zeventig procent van de reacties is negatief”, zegt Chen. De meeste Nederlands-Chinese sitebezoekers lijken zich dus niet met de tijgermoeder te identificeren.

Maar zo’n dertig procent – onder wie ook Chen – doet dat wel. Zij neemt, in haar modern ingerichte nieuwbouwhuis, alle tijd om uit te leggen waarom zij hoge eisen stelt aan haar kind. En hoe moeilijk dat is, in de egalitaire, Nederlandse samenleving, waarin koppen niet boven het maaiveld mogen uitsteken.

Hier heb je een voorbeeld van de Chinese methode, zegt Chen, terwijl ze de verslaggeefster een stapel schoolschriftblaadjes met Engelse woordjes onder de neus duwt. Avond aan avond heeft ze die met haar dochter Thammy doorgenomen, geheel op eigen houtje, want van de juf hoefde het niet.

Het resultaat is ernaar: Thammy had voor haar laatste Engelse overhoring een tien. Ze vindt het door haar moeder opgelegde huiswerk niet altijd leuk, weet Chen. „Maar ik zie ook dat zo’n hoog cijfer haar zelfvertrouwen geeft. Laatst zei ze tegen klasgenoten: ’Als jullie ook een tien willen, kom dan maar met mij mee naar huis.’”

Chen weet best dat ze met haar nadruk op schoolprestaties en hard werken verschilt van veel ’knuffelouders’, zoals ze Nederlanders noemt. „Bij hen moet alles ’gezellig’ zijn. In Nederland moet iedereen blij zijn. Ook de kappers, de mensen die laag werk doen. Dat blije, dat vind ik ook wel mooi in dit land.”

Maar van huis uit heeft ze andere waarden meegekregen, zoals: reik naar het hoogste, zorg dat je kansen krijgt op een goede baan, en vooral ’geef nooit op’. Haar dochter hoeft heus geen dokter te worden, zegt Chen, ze mag best de nagelstudio beginnen, waarover ze nu, als tienjarige, fantaseert. „Ik word ook klant bij haar, natuurlijk. Maar ik wil dat ze eerst gaat studeren.”

Om dat doel te bereiken, verzamelde Chen tijdens een vakantie in China oefenboekjes en -dvd’s, want van de Brabantse school krijgt ze niks. Dat vindt ze lastig. „De juf zegt: je hoeft niet te oefenen voor de Cito. Er is hier wel competitie, maar die is onzichtbaar, ongrijpbaar, onder tafel.” Haar ex-man, die van geboorte Nederlander is, vindt net als de juf dat het vmbo ook een prima opleiding is, beweert Chen. Maar zij denkt daar dus anders over. ’Geef nooit op’.

„Ik weet dat ik mijn dochter daarmee stress geef”, zegt ze. „Maar dat vind ik positief. De rest van het leven is óók stressvol.”

En al dat buffelen loont wel, denkt deze Chinese moeder. Kijk maar naar de kinderen uit Shanghai, die in het internationale Pisa-onderzoek als de beste lezers en rekenaars uit de bus kwamen.

Chen beaamt wat Chua in haar boek suggereert: dat het tijgermoederschap niet alleen een Chinees of Aziatisch fenomeen is, maar ook ’een immigranten-ding’. „Wij spreken de taal hier niet, we voelen ons niet echt veilig, we weten hoe hard het leven kan zijn. Wat doe je als het tegenzit? Huilen? No way: vechten en hard werken.”

Dan komt haar dochter Thammy thuis uit school. Ze krijgt thee, boterhammen en een zoen. Of haar moeder anders is dan die van klasgenootjes? „Dat weet ik niet”, zegt ze met een Brabantse tongval. „Met vriendinnetjes praat ik niet over de ouders. We kletsen gewoon een beetje over wat we het weekeinde gedaan hebben. En we gaan jongens wegduwen en zo.”

Het meisje weet dat haar moeder en de juf over haar verdere schoolcarrière van mening verschillen. „Van mama moet ik naar havo of vwo. De juf zegt: dat is een beetje te moeilijk voor jou. Ik denk dat de juf gelijk heeft.”

Haar moeder dus niet. „Je kunt het wél.”

Lees verder na de advertentie
Thammy (10), dochter van 'tijgermoeder' Jessica Chen, voor hun huis in Eindhoven. "Van mama moet ik naar havo of vwo. De juf zegt: dat is een beetje te moeilijk voor jou." (WERRY CRONE )


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel