Pinkpop is aan protectie toe

home

Peter Sierksma

Al dertig jaar organiseert Jan Smeets uit Einighausen Pinkpop. Een gesprek over de geschiedenis en de toekomst van Nederlands grootste popfestival.

Smeets: ,,Nou, afgevallen. Op een gegeven is het budget op. En dan moet je tegen zo'n band zeggen: Je bent te laat. Want die bands melken en melken maar. Niet alleen over geld, maar ook over de plaats op het podium en dat soort dingen. Massive Attack wilden we graag hebben, maar zij wilden persé hoofdact zijn en bij ons was één ding duidelijk: de positie van Alanis Morisette. Zo streep je iedere keer weer een week weg en begint de tijd te dringen.''

Even heeft Smeets erover gedacht om een soort 'best of' te organiseren, op de zaterdagavond met Nederlandse bands. ,,Ik dacht aan een combinatie van de Heideroosjes, Rowwen Hêze, de Urban Dance Squad en de Golden Earring. Maar de Earring wilde niet. Zij hebben net een nieuwe cd uit en hadden om promotionele redenen geen zin in een soort 'Goud van Out'. Nu hebben we een goede mix van bekende en onbekendere bands op het programma staan. Variërend van Alanis, de Manic Street Preachers en Lauryn Hill tot en met nieuwe beloften als Idlewild en de Postmen. Middle of the road? Vind ik niet. We programmeren genoeg nieuwe acts, maar moeten wel quitte spelen. Bovendien kijken wij naar wat het Pinkpoppubliek mooi vindt, niet naar wat de popcritici exclusief noemen. Ik word soms wat moe van dat dédain.''

Jan Smeets werd in januari 1945 geboren in Einighausen bij Sittard. Hij werd geboren, zoals hij het zelf zegt met 'de Engelse en Amerikaanse bevrijdingsmuziek in de achtertuin'. ,,Mijn vader werkte bij de Maurits, destijds de modernste mijn van Europa en verdiende goed. Zo hadden wij de eerste pick-up van Philips waarop je van die bakelieten platen kon draaien. Mijn vader luisterde naar smartlappen als 'Het zwarte goud van onze mijnen' van Johnny Hoes. Ik raakte op de mulo helemaal over mijn toeren van 'All I have to do is dream' van de Everly Brothers. Ik luisterde naar radio Luxemburg, elke zondagavond de hitparade en 'Tijd voor teenagers'. In de keuken stond een radio en daar hoorde ik op een keer iets - niet te geloven! Dat was 'Kom van dat dak af' van Peter en z'n Rockets. In Tuney Tunes las ik dat er ook fanclubs waren. Toen heb ik de fiets gepakt, let op!, en ben op één dag helemaal naar Eindhoven gefietst. Met een vriendje. Naar Peter Koelewijn. Heezerweg 101, ik zal het nooit vergeten. De straat is overigens afgebroken, maar toen was daar op de hoek een vishandel. Daar woonde hij. Ik heb een voor die tijd bloeiende fanclub gehad van 250 leden. Op 29 november 1964 heb ik toen ook de eerste Peter en z'n Rocketfanclubdag georganiseerd. Met pa bij de garderobe, oma aan de kassa en m'n moeder bij de toiletten. Ik dacht toen ook, ik ga met die Rocketshow op toernee en zo is het gekomen.''

Smeets haalde z'n middenstandsdiploma en bleef organiseren: ,,Ik was lid van de katholieke arbeidersjeugd en richtte al snel tot ergernis van de pastoor de eerste 'instuiven' op. Na de instuif kwam de jeugdsociëteit, het beathonk 'Carna'. Daar, in de oude zaal Vleugels kwamen de Golden Earrings al. Dat was midden in de tijd van de flower power. Een te gekke tijd. Ik viel op in Maastricht, waar je het eerste echte jongerencentrum had, de Berchmans, een sociëteit van de Jezuïeten. Die waren heel modern en wijdden zich geheel aan de werkende klasse. De directeur, pater Van der Ven, vroeg me of ik daar niet wilde komen. Dat heb ik gedaan. Ik verliet DSM waar ik zeefdrukker was en ben vanaf 1 januari 1969 bij Berchmans gaan werken. Daar kwamen artiesten als Anneke Grönloh en zo, maar dat kon anders. Dus ben ik meteen gekomen met Chicken Shack en Rory Gallagher. Ik bleef totdat er van me gevraagd werd ook beatmissen te organiseren. Dat heb ik geweigerd. Indirect is toen de kiem voor Pinkpop gelegd. In Sittard had je in die tijd jongerencentrum Don Kiesjot. Dat werd geleid door Hans van Beers, nu de hoogste baas bij de NOS-televisie. Met hem kwam ik in contact naar aanleiding van een afgezegde toernee van Melanie. Met een aantal mensen uit het circuit, kwamen we bij elkaar en zeiden: wat nu? Verzin eens wat! Zo ontstond Pinkpop. Het eerste festival werd gehouden op 18 mei 1970. Maar het hing ook al in de lucht hoor. Woodstock was al geweest.''

Over de geschiedenis van het festival is de laatste jaren al veel geschreven. Op de Beatles, de Stones (Mick Jagger zou in 1979 een duet met Peter Tosh zou zingen, maar verliet het festival toen hij tv-camera's zag) en Bowie na, kwamen vrijwel alle grote popartiesten naar Geleen en later Landgraaf. Na de hippietijd volgden de punk en de new wave, het festival breidde zich uit van een naar twee naar drie dagen. En de vraag is: wat nu?

Smeets erkent het dilemma: ,,Het is inderdaad big business geworden. Terwijl de traditionele festivals zoals Pinkpop, Nyon (Zwitserland), Roskilde (Denemarken) en Torhout/Werchter (België) steeds meer zijn gaan 'socializen' met kampeerfaciliteiten en noem maar op, zijn er nieuwe evenmenten bijgekomen die puur op het grote geld draaien. In Engeland V98 bijvoorbeeld. In België het door Belga gesponsorde Beach Pop en hier sommige grote stadionconcerten. Dat is pure productie en heeft niets meer met liefde voor muziek te maken. Je hoort soms bedragen. Een Robbie Williams, die elders voor één optreden een half miljoen krijgt aangeboden. Je krijgt steeds meer een klimaat van 'I want the money now'. Om ons heen is een enorm gejaagde wereld ontstaan en daar speelt ook het zwarte circuit een rol in. Terwijl de regeringen in Oost-Europa in snel tempo willen verwestersen en zij in die zin (kijk maar naar Havel) goede sier maken met popfestivals, zie je dat tegelijkertijd ook de onderwereld ontdekt dat daar wat te verdienen valt.''

,,Duitsland en Polen? Ja, daar gebeurt dat. Maar ook hier. Ik kan geen namen noemen, maar ook hier zijn festivals georganiseerd waar men met te veel geld een feestje probeerde te bouwen. En ook hier heeft een zanger wel eens in een stadion opgetreden, waarvan gezegd werd dat het uitverkocht was, terwijl er uiteindelijk maar 10 000 mensen waren. Want als je zelf alle 40 000 kaartjes koopt, en je draagt daar dus nu 6 procent btw van af, dan heb jij, ook al komen er dan uiteindelijk maar 10 000 mensen, wel die andere 30 000 gewit...''

,,Nou, dat is één. Het andere is dat grote jongens een band voor 100 000 dollar contracteren en een rekening van 50 000 vragen onder het mom: 'dan laat ik de andere helft hier liggen. Dat gebeurt trouwens niet enkel in de pop maar ook in de operawereld. Kijk maar naar Pavarotti in Duitsland.''

Hoe kun je die ontwikkeling tegen gaan?

,,Ik denk dat wij aan protectie toe zijn, dat wij de zaak moeten gaan beschermen. Dat we een kalender moeten maken zoals de wielrennerij dat ook doet. En dat de gemeenten niet iedere nieuwe idioot met veel geld zomaar een vergunning geven.''

,,Wij zijn een 'music driven' festival. Ik ben door een sigarettenfabrikant benaderd om voor een miljoen een bordje op te hangen 'Bedrijf X presents Pinkpop'. Maar dat wil ik niet. Ik vind ook dat regering met haar anti-rookbeleid ons zou kunnen steunen. 'Keep Pinkpop fresh, don't smoke!' Waarom niet! Dan kun je echt een alternatieve richting aan je festival geven. Maar er is niemand die mij in dat soort ideeën steunt. Ik vind het jammer dat de overheid geen belangstelling toont.''

Is het organiseren van een groot festival als Pinkpop nog wel leuk?

,,Eerlijk gezegd heb ik er dit jaar voor het eerst over gedacht 'We moeten er toch maar eens mee kappen of terug naar af.' Want zoals het nu gaat, is het niet meer te doen. Maar je maakt er toch geen klaagverhaal van hè, want dertig jaar Pinkpop, daar mogen we ook trots op zijn. Dat is niet niks.''

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie