Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Pesten: we staan erbij en kijken ernaar, maar dat kan ook anders

Home

Asha ten Broeke

Asha ten Broeke
Column

'Wij hebben het niet gemerkt." Dat waren de woorden van de directeur van de locatie waar Tim Ribberink op school zat. Ribberink pleegde zelfmoord, en zijn ouders namen in de rouwadvertentie een deel van zijn afscheidsbrief op: "Ik ben mijn hele leven bespot, getreiterd, gepest en buitengesloten."

Hoe is het mogelijk dat zoiets niet opvalt? Die vraag speelde dagen door mijn hoofd. En toen realiseerde ik me: mensen zijn soms ziende blind, en horende doof.

Onlangs las ik het nieuwe boek van Renate van der Zee, 'Bitter avontuur'. Op indringende wijze vertelt ze de verhalen van drie vrouwen die slachtoffer zijn geworden van moderne slavernij, gewoon hier, in Nederland. Ze werden onder valse voorwendselen naar ons land gelokt en vervolgens gedwongen om tegen een hongerloon veel te lange werkdagen te draaien als au pair, champignonplukker of prostituee. Tijdens een lezing van Van der Zee in Zwolle vertelde ze hoe deze vrouwen uiteindelijk waren geholpen door gewoon zomaar iemand die een praatje met ze aanknoopte, openstond voor hun verhaal en ze hulp gaf toen ze dat nodig hadden.

Na die lezing moest ik ineens denken aan een Aziatische vrouw die ik soms in de wijk zie lopen met twee blonde kinderen (niet de hare). Onder haar ogen zitten zwarte kringen van vermoeidheid. Ze loopt ook in de winter op slippers, in een dunne jas. Wat zie ik hier niet? Wat mis ik door niet met haar te praten?

Een twitterkennis, Glea, schreef op haar blog hoe haar oudste dochter dreigde te worden buitengesloten door haar klasgenoten. Meisjes richtten 'clubjes' op waar zij geen lid van was, waardoor dochter niet meer mocht meedoen. Toen Glea daarover sprak met de juf, bleek dat die niets had gezien. Haar blindheid ging zelfs naadloos over in ontkenning: 'Zij zouden dat nooit doen! Zij zijn de liefste en fijnste meiden van de klas!'

Dit zijn allemaal voorbeelden van wat psychologen het omstanderseffect noemen. Het is vooral bekend van gruwelijke zaken, zoals de Chinese peuter Wang Yue die werd aangereden door een vrachtwagen. Achttien mensen negeerden haar. Sommigen liepen zelfs om, zodat ze niet in haar bloed zouden gaan staan. Het duurde zeven minuten voordat iemand de peuter hielp. De innerlijke rechtvaardiging: iemand anders doet wel iets.

Wetenschappers zien een milde vorm van dit gedrag optreden wanneer iemand wordt buitengesloten, of getreiterd. Niet zelden krijgen pestkoppen impliciet de goedkeuring van de omgeving. Ze worden niet tegengehouden en blijven de lieveling van de juf. Of het probleem is daar, het kijkt je aan, maar blijft tegelijk onzichtbaar. Mensen halen hun schouders op of schudden het ongemak van een oververmoeide au pair in een dunne jas van zich af door te denken dat het wel goed zal zijn, en als er iets echt mis was, is er vast wel iemand anders die ingrijpt. Toch?

Pesten, uitsluiting en uitbuiting kunnen bestaan, mede vanwege dit omstanderseffect. Vanwege de zwijgende meerderheid die wegkijkt als iemand als huisslaaf wordt gehouden of zo wordt getreiterd dat zelfmoord de enige uitweg lijkt. Gelukkig is een psychologisch effect geen wet. Zet je over jezelf heen en sta open. Maak praatjes. Wees liefdevol. Wacht niet op een ander om op te komen voor wie dat nodig heeft.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie