Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Als Michael P. een persoonlijkheidsstoornis heeft, is deze dan te behandelen?

Home

Marco Visser

Rechtbanktekening van Michael P. in de Utrechtse rechtbank. © ANP

De verdachte van de moord op Anne Faber lijkt volgens deskundigen zowel een antisociale als borderline persoonlijkheidsstoornis te hebben. Wat houdt dat in? Vier vragen.

Prikkelbaar, impulsief, agressief, wraakzuchtig en neigend naar paranoïde denkbeelden als hij stress heeft. Dat beeld schetsten de deskundigen gisteren in de rechtszaal van Michael P., die het onbewogen aanhoorde.

Lees verder na de advertentie

Hij heeft een beperkt geweten en weinig empathie, hij gaat achteloos om met belangen van derden. Conclusie van de deskundigen: er kan sprake zijn van zowel een antisociale persoonlijkheidsstoornis als een borderlinestoornis.

Meer dan de helft van de gedetineerden heeft een of andere psychische stoornis en 80 tot 90 procent heeft ooit in zijn of haar leven psychiatrische problemen gehad

Wat is een antisociale persoonlijkheidsstoornis en hoe vaak komt het voor?

Dat is een geestelijke stoornis waardoor mensen zich impulsief en gewelddadig kunnen gedragen. Zij voelen zich niet snel schuldig en kunnen zich slecht in een ander verplaatsen. Internationaal is er al veel onderzoek gedaan naar deze persoonlijkheidsstoornis. Zo is er gekeken wat er gebeurt in de hersenen van iemand met een antisociale persoonlijkheidsstoornis. Onderzoekers zagen dat bepaalde delen van de hersenen minder ontwikkeld zijn. Mannen hebben drie keer zo vaak last van deze stoornis als vrouwen.

In totaal heeft naar schatting 0,2 tot 3 procent van de bevolking een antisociale persoonlijkheidsstoornis, meestal gecombineerd met een andere aandoening. Dat kan ook het geval zijn bij P., stelde het Pieter Baan Centrum (PBC). In het rapport over P. noemt het PBC naast de antisociale persoonlijkheidsstoornis ook een borderlinestoornis. Dat is een aandoening waarbij mensen eveneens weinig grip hebben op hun emoties. Impulsiviteit, stemmingswisselingen en driftbuien zijn enkele kenmerken.

Wie op volwassen leeftijd eenmaal een antisociale per­soon­lijk­heids­stoor­nis heeft ontwikkeld, is niet te genezen

In de Nederlandse gevangenissen zijn persoonlijkheidsstoornissen vrij gangbaar. Meer dan de helft van de gedetineerden heeft een of andere psychische stoornis en 80 tot 90 procent heeft ooit in zijn of haar leven psychiatrische problemen gehad.

Hoe herken je iemand met een antisociale persoonlijkheidsstoornis?

Aan de buitenkant is dat niet te zien. Wel zijn er bepaalde signalen die wijzen op de stoornis. Verslavingsgevoeligheid, wat ook speelt bij P., is er zo een. Liegen, ontbreken van spijtgevoelens, roekeloosheid, niet in staat om vooruit te plannen en de eerder aangehaalde woede-uitbarstingen behoren tot de officiële criteria om vast te stellen of iemand een antisociale stoornis heeft.

Is het aangeboren?

De aanleg tot een antisociale persoonlijkheidsstoornis ligt inderdaad vast in de genen. Dat is al terug te zien in het gedrag als kleuter. Kinderen met aanleg voor de stoornis zijn opstandiger en luisteren minder goed naar hun ouders of leerkrachten dan andere kinderen.

Toch hoeft het niet verkeerd te gaan. Als ouders professionele hulp zoeken kan met psychotherapie en pedagogische begeleiding de stoornis worden voorkomen. Dat moet snel gebeuren, want hoe ouder iemand is, des te kleiner de kans op succes. Wie op volwassen leeftijd eenmaal een antisociale persoonlijkheidsstoornis heeft ontwikkeld, is niet te genezen. Over het effect van ouderdom zijn deskundigen het niet eens. De een zegt dat de stoornis minder wordt als mensen de seniorenleeftijd bereiken. Anderen spreken dat tegen en stellen dat het alleen maar erger wordt.

Heeft behandeling dan wel zin?

Al blijft de stoornis aanwezig, de scherpe randen kunnen er wel vanaf. Dat gebeurt vooral door psychotherapie waarbij iemand leert zijn woede en impulsiviteit te beheersen. Persoonlijkheidsstoornissen gaan vaak samen met drugs- en alcoholverslavingen, wat ook voor P. geldt. Deze wakkeren de agressie en impulsiviteit alleen maar aan. Afkicken van verdovende middelen kan al iets schelen.

Borderline, de tweede stoornis van P., is volgens psychiater Ronald Rijnders, die P. op verzoek van justitie onderzocht, goed te behandelen. Ook vervaagt deze stoornis volgens hem als mensen ouder worden.

Lees ook: Michael P. krijgt waarschijnlijk tbs, de straf die geen straf mag heten

Zelfs zijn advocaten gaan ervan uit dat Michael P. tbs krijgt opgelegd. Over deze maatregel, terbeschikkingstelling, bestaan tal van misverstanden. Hoe zit het ook alweer?

Deel dit artikel

Meer dan de helft van de gedetineerden heeft een of andere psychische stoornis en 80 tot 90 procent heeft ooit in zijn of haar leven psychiatrische problemen gehad

Wie op volwassen leeftijd eenmaal een antisociale per­soon­lijk­heids­stoor­nis heeft ontwikkeld, is niet te genezen