Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Patiënten willen vooral aandacht voor hún verhaal

Home

Leonie Breebaart

© Nanne Meulendijks

Een acne-operatie, een bètablokker: we vragen steeds vaker om een behandeling die medisch gezien niet nodig is. 'Wensgeneeskunde'. Terwijl een arts in een gesprek veel ongerustheid kan wegnemen.

Verdringt 'wensgeneeskunde' de reguliere zorg? Die vraag lijkt vooral een financiële: hoe gaan we de behoefte aan mooimakerij en bodyscans-uit-voorzorg betalen? Maar de opkomst van de 'wensgeneeskunde' roept nog andere vragen op, denken filosofisch antropologe Jenny Slatman, hoofddocent in Maastricht, en de Amsterdamse hoogleraar neurologie Pim van Gool.

Slatman, die onderzoekt hoe patiënten hun lichaam na een operatie ervaren, gebruikt liever het woord 'verbetergeneeskunst' dan het moreel geladen 'wensgeneeskunde'. De behoefte je lichaam te verbeteren is niet nieuw, zegt ze. En het medicaliseren van problemen waar je 'vroeger' niet over moest zeuren, een lelijk gebit of een slecht figuur, is dat ook niet.

Onder druk
In het Amerika van de jaren vijftig werd het 'flat chest syndrom' bijvoorbeeld als een serieus psychisch probleem gezien. Vrouwen zonder borsten móesten wel ongelukkig zijn, was het idee, en dat deed de industrie in borstvergrotingen geen kwaad. Ook nu worden mensen - vooral vrouwen, valt Slatman op - door de schoonheidsnormen onder druk gezet hun lichaam te verbeteren. En ook nu profiteren sommige artsen en fabrikanten daarvan.

Maar dat maakt plastisch chirurgen nog niet tot foute figuren, waarschuwt Slatman. Ze zijn vaak juist heel gedreven om de levenskwaliteit van patiënten te verbeteren, eerst en vooral omdat ze meestal beter luisteren naar wat die patiënt eigenlijk wil - iets wat in de gezondheidszorg veel vaker zou moeten gebeuren. De klassieke chirurg reageert meestal heel wat horkeriger, weet Slatman. "En dat gaan we dus zo doen, mevrouwtje."

Afgezien van de vraag of er tijd en geld is voor 'verbetergeneeskunde' dient zich volgens Slatman wél een ander probleem aan, nu er zoveel gesleuteld kán worden aan het lichaam. De patiënt wordt opgezadeld met complexe keuzes die hij of zij vroeger niet hoefde te maken. Moet ik die moedervlek laten weghalen? Zal ik mijn eicellen laten invriezen?

Lees verder na de advertentie
Ook nu worden mensen door de schoon­heids­nor­men onder druk gezet hun lichaam te verbeteren. En ook nu profiteren sommige artsen en fabrikanten daarvan

Terughoudend
Voor artsen zijn die nieuwe keuzes natuurlijk ook lastig. Moet je de patiënt altijd ter wille zijn, of die nu zelf betaalt of de operatie kan laten vergoeden? Artsen worden nog altijd opgeleid met het hippocratische principe om allereerst geen schade te berokkenen (primum non nocere).

Omdat er aan iedere chirurgische ingreep risico's verbonden zijn, is het niet meer dan reëel om terughoudend te zijn met het snijden in een gezond lichaam, vindt Slatman. Maar nu arts en patiënt zoveel keuzes hebben, wordt het principe van 'niet schaden' vaak overvleugeld door dat van de autonomie en zelfbeschikking van de patiënt.

Pim van Gool, hoogleraar neurologie in Amsterdam en als voorzitter van de Gezondheidsraad medeverantwoordelijk voor het advies, maakt zich vooral zorgen over de vraag naar geruststellende behandelingen, zoals een bodyscan, of foto's die kanker in een vroeg stadium moet opsporen. Harde cijfers ontbreken, maar de praktijk leert dat patiënten daar tegenwoordig vaak om vragen, ziet Van Gool.

Over de oorzaak valt alleen te speculeren. Zelf denkt hij dat het misschien komt doordat ziekte uit het straatbeeld verdwenen is. Een eeuw geleden kénde je mensen met polio, kinkhoest of difterie. Nu zijn zieken onzichtbaar geworden.

Oplossing
Die onbekendheid maakt ons overgevoelig: zodra we buikpijn hebben of onze arm voelt raar, zijn we meteen bang dat er iets is. Maar als zulke zorgen meteen gehonoreerd worden, keert die zorg zich soms tegen de patiënt. Iemand gaat naar de dokter, vraagt om een onderzoek en kan vervolgens last krijgen van complicaties ván dat onderzoek. Dat gebeurt regelmatig. En dan is de patiënt nog verder van huis.

Maar een oplossing ziet Van Gool ook. Juist omdat de vraag naar zorg zo vaak voortkomt uit ongerustheid, kan een kalm gesprek met de patiënt wonderen doen. "Als arts kun je mensen geruststellen: u hoeft zich geen zorgen te maken. Er zou meer tijd moeten zijn voor zulke rustige gesprekken."

Zodra we buikpijn hebben of onze arm voelt raar, zijn we meteen bang dat er iets is

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Ook nu worden mensen door de schoon­heids­nor­men onder druk gezet hun lichaam te verbeteren. En ook nu profiteren sommige artsen en fabrikanten daarvan

Zodra we buikpijn hebben of onze arm voelt raar, zijn we meteen bang dat er iets is