Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Pastoor: 'Jezus was ook niet politiek correct'

Home

Stijn Fens

Cor Mennen: 'De meeste mensen leven zonder God en als ze nog iets van geloof hebben, dan speelt die God geen enkele rol in hun dagelijkse doen en laten.' © Merlin Daleman

Met felle kritiek op progressieve collega's en op de kerkleiding die in zijn ogen veel te slap is, werd de Brabantse pastoor Cor Mennen een bekende katholiek. Onlangs ging hij met pensioen, maar hij blijft zeggen wat hij denkt. 'De bisschoppen zijn verschrikkelijk laf.'

Cor Mennen woont tegenwoordig in een modern appartementencomplex, onder de rook van Den Bosch. De inrichting van zijn woning is eenvoudig te noemen, misschien zelfs een tikkeltje saai. Aan de muur hangt een schilderij waarop een priester en een misdienaar door de sneeuw op weg zijn naar een parochiaan. Ernaast hangt een antieke klok die stilstaat. Op tafel het in klerikale kringen onvermijdelijke roodbruine kleedje. Mennen, emeritus pastoor: "Wij priesters zijn nou eenmaal burgerlijk."

Lees verder na de advertentie
Wij hebben als kerk de taak om in deze wereld een tegenbeweging te zijn

Het afscheid van de parochie in Oss waar hij sinds 2003 werkte, was feestelijk. "Zelfs het Brabants Dagblad was positief verbaasd dat er zoveel mensen waren. Alsof ze dachten dat alle katholieken in Oss waren weggelopen." Een van zijn laatste wapenfeiten als pastoor was zijn kerstpreek van vorig jaar die nou niet echt aansloot bij het algemeen heersende kerstgevoel van 'Vrede op aarde, in de mensen een welbehagen'. 

Mennen ageerde daarin tegen abortus, euthanasie en het homohuwelijk. Het leidde allemaal tot de inmiddels bijna vertrouwde verontwaardiging en opschudding. Zoiets doe je niet in de kerstnacht, vonden nogal wat mensen. Maar hij kreeg ook bijval. "Moet ik die mensen die naar de nachtmis komen dan pleasen?", vraagt Mennen zich nu hardop af. "Nou, dat wil ik wel met liedjes en zo. Aan de andere kant denk ik dat we moeten proberen juist met Kerstmis te verkondigen waar het om gaat. Wij hebben als kerk de taak om in deze wereld een tegenbeweging te zijn. Tegen het libertijnse individualisme. De Nederlandse bisschoppen bieden daar veel te weinig weerstand aan en zeggen niks. Omdat ze bang zijn van alles over zich heen te krijgen. Natuurlijk krijgen ze dat, maar dat betekent nog wel dat ze het moeten doen."

Vindt u de bisschoppen laf?

"Verschrikkelijk laf."

U doet wel uw mond open en dat wordt u niet altijd in dank afgenomen. Mensen lopen bij u de kerk uit, haten u soms. Ligt u daar wakker van?

"Nee, daar lig ik niet wakker van."

Is Jezus een voorbeeld voor u in deze?

"Die was toch ook niet politiek correct of wel? Het gaat om de Waarheid. Ik ben Koning van de Waarheid, zegt Hij. En ik geloof in die Waarheid."

Ik heb met leedwezen moeten toezien hoe langzaam de zaak achteruitging

Toen Cor Mennen op het kleinseminarie - een internaat voor jongens die priester willen worden - zich een keer niet goed had gedragen en straf kreeg, voegde de studieprefect eraan toe: "Je hebt een scherpe tong". Dat geprononceerde, je mond open doen, heeft er volgens Mennen altijd ingezeten. Net als het verlangen om priester te worden. "Ik weet niet dat ik het níet wilde. Ik speelde als kind misje. Dan had ik een kazuifel aan dat een buurvrouw had gemaakt van een parachute uit de oorlog. Zo'n mooi glimmend geval. En ik had zo'n klein altaartje. Ik deed in de Goede Week alle plechtigheden, in mijn eentje want niemand had belangstelling. Ze vonden het te lang duren." In 1969 werd hij samen met zes andere mannen tot priester gewijd.

Wat waren toen uw idealen?

"Gewoon kerk zijn. Ik geloofde in de katholieke kerk, in de leer van de kerk. Ik geloofde in de sacramenten en dat doe ik nog steeds. Ik heb met leedwezen moeten toezien hoe langzaam de zaak achteruitging. Wij hebben ons veel te veel aangepast aan de wereld. Ik zeg niet als je de strikte leer predikt, dat je iedereen houdt. Maar ik merk nu bij jongeren die geïnteresseerd zijn in het katholiek geloof: die willen precies weten hoe het zit. En die houden niet van flauwe praatjes."

Te veel bruggen bouwen en hartelijkheid, te weinig de Waarheid

Al een aantal jaren schrijft Mennen zijn ergernis van zich af in zogenoemde 'Vrijmoedige commentaren' die hij op zijn website plaatst. Een thema dat vaak terugkomt: de in zijn ogen belabberde manier waarop in veel Nederlandse parochies de liturgie wordt gevoerd.

Als priesters of pastoraal werkers afwijken van de liturgische regels wordt u bijkans fysiek onpasselijk. Is het allemaal nou echt zo erg?

"Ik raak er steeds meer van overtuigd dat liturgie iets heiligs is. En dat liturgie om God moet draaien, terwijl veel liturgie van na het Tweede Vaticaans Concilie steeds meer over de mens gaat. Een gezellig onderonsje. We doen het zelf wel."

U staat bekend als de man die ervoor heeft gezorgd dat de liederen van Huub Oosterhuis niet meer in de officiële liturgieboekjes mogen staan.

"Dat is zo'n onzin. Ik heb me bijzonder geërgerd dat de bisschop van Groningen (Gerard de Korte, nu bisschop van Den Bosch - red.) toen zei dat de liederen van Oosterhuis in zijn bisdom wel gezongen mochten worden. Terwijl ik als censor voor de stomme taak stond liederen goed - of af te keuren voor zo'n boekje. De bisschoppen - dus ook De Korte - zeiden: er mag geen enkel lied van Oosterhuis goedgekeurd worden. Terwijl ik dat helemaal niet vind. Ik vind dat bij het vroege werk van Oosterhuis een heleboel nette liederen zitten. Maar ik mocht ze niet goedkeuren."

Bij de komst van Gerard de Korte naar het bisdom van Mennen, ruim een jaar geleden, stond de emeritus pastoor bepaald niet te juichen. "Te veel bruggen bouwen en hartelijkheid, te weinig de Waarheid", daar kwam de kritiek wel op neer.

Mennen sprak zich kort geleden uit tegen de oecumenische gebedsviering die afgelopen zaterdag met toestemming van de bisschop in de Sint-Janskathedraal zou worden gehouden ter gelegenheid van Roze Zaterdag. De Korte zou er ook spreken en de aanwezigen de zegen geven. Maar na veel protesten trok De Korte zijn toestemming alsnog in.

Hoe denkt u nu over hem na ruim een jaar onder hem gewerkt te hebben?

"Hij houdt niet van tegenstellingen en wil mensen weer bij elkaar brengen. Ik denk overigens dat het niet gaat lukken. Veel mensen zijn al verder afgedreven dan hij zich kan voorstellen. Er is hier niet zomaar ruzie gemaakt met iedereen. Dat streven naar verzoening is heel mooi, maar botst natuurlijk met mijn visie op het geheel. Het is mijn bisschop, ik kan er verder niets aan doen."

Hij heeft u ontheven van uw taken als censor, toezichthouder op de liturgie. Bent u daar verdrietig over?

"Nee, dat had ik wel verwacht."

De algemene conclusie was toch: De Korte ontdoet zich van Mennen. Heeft u dat ook zo gevoeld?

"Nou nee. Het viel natuurlijk ook samen met mijn emeritaat. Maar kijk: ik denk niet dat monseigneur de Korte geidentificeerd wil worden met iemand die soms tegenstand oproept."

Dat zijn toch rare dingen. Het ondermijnt het katholiek geloof

Zijn voorzichtige kritiek op bisschop De Korte is niets vergeleken met de ergernis die een andere bisschop, die van Rome, bij Mennen losmaakt. Volgens de emeritus pastoor zoekt paus Franciscus met zijn opvallende uitspraken over homo's, gescheidenen en mensen die samenwonen de randen van de orthodoxie op en zorgt hij zo voor veel te veel verwarring.

U zegt dat Franciscus mensen aanzet tot ketterij. Zeg je dan eigenlijk niet dat hij zelf ook een ketter is?

"Nee, dat is niet hetzelfde, maar hij zet wel aan tot kwaad. Dus ik vind het helemaal niet goed. Zeker niet voor een paus. Als je ziet hoe onduidelijk hij in dat document 'Amoris Laetitia' is over de communie voor hertrouwd gescheidenen. Dat is verschrikkelijk. Het heeft er toe geleid dat het in het ene bisdom wel mag en in het ander niet. Dat zijn toch rare dingen. Het ondermijnt het katholiek geloof."

In een van uw commentaren schrijft u: 'Laten wij bidden voor de bekering van de paus'. Dat heeft iets van: Cor Mennen waarschuwt Franciscus nog één keer.

"Ik ben me ervan bewust dat dit uitdagend klinkt, maar als de paus zich zo gedraagt, dan moet ik dat doen. Hij doet mij denken aan de gemiddelde pastoor van de jaren zeventig hier in Brabant. En dat is geen compliment. Die zeiden ook allemaal: we zijn een open, hartelijke en barmhartige kerk . Maar zodra je er tegen ze was, sloegen ze je tegen de grond. Dat doet deze man ook. Je moet eens kritiek op hem hebben. Dan is hij ongenadig."

Over de toekomst van de rooms-katholieke kerk in Nederland is Mennen somber. De parochiestructuur is volgens hem niet lang levensvatbaar meer. Liever een grote kerk in de regio optuigen en daar alles op inzetten, dan krampachtig kleinere kerken openhouden, meent hij. "God is weg. Dat is eigenlijk het meest tragische van de hele situatie. De meeste mensen leven zonder God en als ze nog iets van geloof hebben, dan speelt die God geen enkele rol in hun dagelijkse doen en laten. Terwijl het enige waar het echt om gaat is dat je goed leeft en niet eeuwig verloren gaat. Dat is altijd het belangrijkste geweest in de kerk en dat zijn we kwijtgeraakt."

Ook u moet maar afwachten of u in de hemel komt en niet verloren gaat.

"Dat moet Onze Lieve Heer maar uitmaken. Misschien had ik liefdevoller moeten zijn. Dat biecht ik ook altijd."

Heeft u het gevoel dat u wel uw best heeft gedaan?

"Ik probeer mijn best te doen." Lachend: "Het zou wel makkelijker zijn als iedereen een beetje was zoals ik. Dan hoefde ik niet zo hard te roepen. Het adagium was vroeger: een leeuw op de preekstoel en een lam in de biechtstoel. Ze willen nu een lam op de preekstoel hebben en dat is fout."

Wie is Cor Mennen?

Cor Mennen werd op 12 maart 1945 geboren in het Brabantse Liessel. Hij studeerde aan het kleinseminarie en grootseminarie van het bisdom Den Bosch en ook nog aan de theologische faculteit van de Universiteit van Tilburg. Op 31 mei 1969 werd hij door de toenmalige bisschop van Den Bosch Jan Bluyssen tot priester gewijd. Hij werkt achtereenvolgens in parochies te Aarle-Rixtel, Tilburg, Heeze en Oss. Sinds 1990 geeft hij kerkelijk recht aan het Sint-Janscentrum, het seminarie van het bisdom Den Bosch. Op 1 januari 2017 ging hij met emeritaat, maar hij was nog tot 1 mei werkzaam als waarnemend pastoor.

© Merlin Daleman

Deel dit artikel

Wij hebben als kerk de taak om in deze wereld een tegenbeweging te zijn

Ik heb met leedwezen moeten toezien hoe langzaam de zaak achteruitging

Te veel bruggen bouwen en hartelijkheid, te weinig de Waarheid

Dat zijn toch rare dingen. Het ondermijnt het katholiek geloof