Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Past de Bijbel op de formatietafel?

Home

Stijn Fens

Onderhandelaars Gert-Jan Segers en Carola Schouten van de ChristenUnie na afloop van de formatiegesprekken. © ANP
Theologisch elftal

Hebben CDA en ChristenUnie bij de formatie een bijzondere verantwoordelijkheid vanuit hun christelijke wortels? Janneke Stegeman en Matthias Smalbrugge vinden van wel. 'De Bijbel wordt veel te weinig politiek gelezen.'

Sinds eind juni zitten VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie al met elkaar aan tafel. Grof gezegd: een liberaal blok tegenover twee christelijke partijen. Wat er precies uitkomt weten we niet, maar in de achterban van D66-leider Alexander Pechtold groeit hier en daar de onrust dat de partij op ethisch vlak te veel aan de leiband van het CDA en de ChristenUnie moet lopen. Dat beleid omtrent 'voltooid leven' en 'meervoudig ouderschap' in de ijskast wordt gezet. Hoe moet je je als christelijke partij eigenlijk opstellen als het gaat om de balans tussen de eigen principes en zoiets als het algemeen belang?

Lees verder na de advertentie

Janneke Stegeman, tot 23 september theoloog van het jaar, wil eerst even iets kwijt. "Voor mij is het niet zo dat de christelijke partijen het beste in staat zijn om de waarden die ik belangrijk vind, hoog te houden. Integendeel op dit moment is dat voor mij helemaal niet het geval. De manier waarop het CDA invulling geeft aan zijn christelijke identiteit, staat ver van mij af. Ik sta dichterbij de ChristenUnie. Zij hebben aandacht voor klimaat en vluchtelingen, thema's die ik erg belangrijk vind. Maar ik heb bij de laatste verkiezingen niet gestemd op een partij die in naam christelijk is."

Kerk en overheid moeten elkaar juist scherp houden

Matthias Smalbrugge

Matthias Smalbrugge, hoogleraar Europese cultuur en christendom aan de Vrije Universiteit, is het daar mee eens. "De aanduiding 'christelijke' partij lijkt te suggereren dat geloof direct toepasbaar is op de politiek. Dat je politieke overtuiging een innerlijke eenheid zou krijgen door dat geloof, maar in de praktijk blijkt dat die christelijke partijen even verdeeld zijn als alle andere partijen."

Het belang van de religie

"Naar het goede voorbeeld van Augustinus, Luther en Karl Barth, zou ik een onderscheid willen maken tussen aan de ene kant de Christengemeinde en aan de andere kant de Bürgergemeinde. Die twee moet je niet met elkaar vermengen. De kerk en de overheid moeten elkaar juist scherp houden. Een christelijke overtuiging is heel belangrijk maar in de maatschappij gaat het om het algemeen belang. In die zin ben ik geen principieel voorstander van een christelijke partij en van christelijke politiek. Toch ben ik blij dat in deze formatie het CDA en de ChristenUnie aan tafel zitten. Ze kunnen in elk geval weer eens het belang van religie zichtbaar maken."

Niet iedereen zit te wachten op een kabinet dat religie een plek geeft in de samenleving. PvdA-leider Lodewijk Asscher noemde het nieuwe kabinet nog voordat het überhaupt is aangetreden al spottend 'Rechts met den Bijbel'. Niet 'de' maar 'den' Bijbel dus. Een subtiel verschil. Stegeman: "Je zou kunnen zeggen dat de ChristenUnie de Bijbel heeft meegenomen naar de formatietafel. Voor mij is de Bijbel een gesprekspartner, maar nooit normatief, zeker niet in politieke kwesties. Ik ben bijbelwetenschapper en ik vind dat de Bijbel vaak te onschuldig gemaakt wordt en veel te weinig politiek wordt gelezen. Als je een bijbelvers gebruikt om je politieke standpunt mee te verdedigen gaat er overigens altijd iets mis."

De Bijbel is een ge­spreks­part­ner, maar nooit normatief

Janneke Stegeman

Volgens Matthias Smalbrugge is de Bijbel niet geschikt als een gids bij de formatie. "Die Bijbel hebben we eeuwenlang laten buikspreken. Als het bijvoorbeeld over migratie gaat, staan er in de Bijbel hele exclusieve passages als het over het Joodse volk gaat en juiste hele inclusieve. Zeg maar het verschil tussen Ezra en Ruth, gasten opnemen of verdrijven. Neem nou de ontmoeting van Jezus met de Syro-Fenicische vrouw. Zij vraagt hem: 'Doe iets voor mijn kind'. En dan zegt Jezus: 'Ik ben toch echt niet gekomen voor de mensen die niet tot het Joodse volk behoren?' Je kunt met de Bijbel alle kanten op. Als je die Bijbel 'meeneemt' naar de formatietafel, geef je aan dat je een verhaal hebt. Een mensbeeld. Een visie op iets groots als het lijden. Het liberalisme heeft niet eens een verhaal meer."

Janneke Stegeman heeft er geen moeite mee als een kleine partij als de ChristenUnie vasthoudt aan haar principes, bijvoorbeeld bij zoiets als meervoudig ouderschap. "Waar ik wel bezwaar tegen maak is als een partij die standpunten verkondigt als exclusief christelijk of het logische christelijke standpunt. Ik pleit juist als christen voor meervoudig ouderschap, dat grappig genoeg in de Bijbel veel voorkomt. Over de 'voltooid leven'-discussie hoop ik dat het ook gaat over hoe we tegen het leven aankijken. Over zoiets als de maakbaarheid van het leven. Ik kan me goed voorstellen dat CDA en ChristenUnie voorzichtig zijn als het om 'voltooid leven' gaat."

Als je als christelijke partij op de 'wip' bent komen te zitten, is het terecht dat je je gewicht gebruikt

Matthias Smalbrugge

Spel om de macht

Uiteindelijk is zo'n formatie volgens Smalbrugge vooral een spel om de macht. "Als je als christelijke partij op de 'wip' bent komen te zitten, is het terecht dat je je gewicht gebruikt. Maar laat je vooral niet in het spel van de partner trekken. Die framet je dan als ouderwetse partij die ergens tegen is. Vraag bij 'voltooid leven' vooral waarom een partij iets wil dat zoveel mensen niet willen. Het is profileringsdrang van een partij die geen echt verhaal heeft. Maak dat duidelijk en gebruik dan strategisch je gewicht. Ook al heb je maar twee zetels, als je aan de formatietafel zit dan is het jouw verantwoordelijkheid om ja of nee te zeggen."

Uiteindelijk gaat het voor Stegeman bij geloven om 'een positie innemen in de samenleving en werken aan een betere en rechtvaardige wereld'. "Dat is iets anders dan sommige christelijke partijen die al weten wat ze gaan doen omdat ze dogmatische standpunten innemen. Ik vind het volkomen logisch dat als je in de politiek zit, je je overtuiging meeneemt. Geloven is voor mij altijd politiek."

Dat gaat Smalbrugge te ver. "Geloven heeft veel dimensies, maar voor mij vooral een innerlijke waarde: het contact met de Allerhoogste. Dat gaat niet per se over mijn politieke keuze. Dat heeft te maken met mijn existentiële vragen. Hoe ik geluk beleef, wat liefde voor mij betekent. Die band met de Allerhoogste is een van de schatten van je hart. Die moet je niet in politieke termen willen vertalen. Er is een volgend stadium. Op grond van de omgang met de Allerhoogste bedenk ik hoe die betere wereld tot stand moet komen. Dat is mijn grote verhaal. Pas dan volgt de politiek."



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Kerk en overheid moeten elkaar juist scherp houden

Matthias Smalbrugge

De Bijbel is een ge­spreks­part­ner, maar nooit normatief

Janneke Stegeman

Als je als christelijke partij op de 'wip' bent komen te zitten, is het terecht dat je je gewicht gebruikt

Matthias Smalbrugge