Pasen in het Finkersgebergte

home

Haro Hielkema

Tankenberg, Paasberg, Hakenberg, Austieberg. Onze-Lieve-Heer heeft de vier bergen als een voorbeeldig kralensnoer mooi weggestopt in een uithoek van Nederland, in Noordoost-Twente.

,,Nou ja, bergen'', zou cabaretier Herman Finkers zeggen. ,,Meer dan heuvels zijn het niet. Misschien kun je beter spreken over aarzelende glooiingen in het landschap. Oké, eigenlijk zijn het gewoon kuilen.''

Laat de Zwitser maar lachen. Het Finkersgebergte, van 53,4 (Austieberg) tot 85 meter (Tankenberg), is een prachtige heuvelrug. Tweehonderdduizend jaar geleden is die gevormd door oprukkend landijs, dat grind en grond met zich meevoerde en her en der bulten en zwerfkeien achterliet. Over het gebied ligt nu een lappendeken van bos en weiland, rogge en maïs, landhuizen en boerderijen.

Dat kleinschalige patroon is hier en daar aangetast door verkaveling. En men waagt het op oude bolle essen boomkwekerijen aan te leggen, waardoor grond die in vele eeuwen is opgebracht, de akker binnen tien jaar weer verlaat in de kluiten van armzalige coniferen.

Desondanks is het gebied een eldorado voor wandelaars. Stuk voor stuk acteren de bergen in routes als Twentepad en Noaberpad, maar geen enkel pad doet alle vier kluchten aan. En het is zo simpel. Je slaat in Oldenzaal bij het station rechts de Haerstraat in en loopt via de Kalheupinklaan de stad uit. Nog even een stukje links de rondweg N735 en dan begin je bij de Tankerbergstraat aan een prachtige bergwandeling. Zeker nu Twente nog zo in de ban van Pasen is. Er is de afgelopen week weer driftig met hout gesleept voor de paasvuren, Judas en Iskariot (in de bijbel één figuur, in Twente twéé jonge gasten) hebben halsbrekende toeren uitgehaald bij het beklimmen van de feestboom om de teerton aan te steken, in de cafés is uiteraard een topomzet gedraaid en aan het einde van de viering is het vreugdevuur weer oetpisket zoals dat in het 'plat' heet -uitgepist, geblust.

Maar ook na Pasen is dit stukje Overijssel een boeiende landstreek, waar christelijke en heidense gebruiken hand in hand gaan. Vraag nooit waarom, want dan antwoordt de Twent steevast: 't Hef aaltied zo wes.

Dat begint al meteen op de Allee naar de Tankenberg bij de Mariakapel, waar eeuwig kaarsjes branden en de fanfare Semper Crescendo ieder jaar in de vroege morgen van Hemelvaartsdag beladen toeterend en met een stel neuten op de berg beklimt.

Nog voor de top bedwongen is, passeer je de Theekoepel, die ooit bij het landgoed Egheria hoorde. Het gebied was eigendom van textielfabrikant Ten Cate, die zijn zonen Egbert, Hendrik, Richard en Arnold vernoemde maar ook de mythische bronnimf Egeria in z'n hoofd had. De plaats van het koepeltje zou een heidense offerplaats geweest zijn voor de maangodin Tanfana, wier naam we terugvinden in het kinderrijmpje 'Anne Tanneke Toverheks' en in de Tankenberg. Een opschrift op de koepel doet ons geloven dat de Romeinen het heiligdom hebben verwoest en dat Tacitus daar melding van zou hebben gemaakt, maar de geleerden spreken elkaar tegen.

Het is hier één grote toverboel. Waar Tanfana met een gouden beker uit de bron dronk, drommen nu Duitsers samen om heilzaam water te putten uit de Kreanke -als dit 'kraantje' tenminste niet is drooggevallen. Zomer- en winterdag is de temperatuur van het vocht 11° Celsius. Heksen dansten hier in de beruchte Walpurgisnacht rond een enorme kei en dronken er bier. Stenen groeien gewoon de grond uit, zoals die joekel die al geruime tijd op de Markt in Oldenzaal ligt. En verder wemelt het van de kabouters en witte wieven die veldslagen voeren of argeloze wandelaars de stuipen op het lijf jagen. Waar of niet waar? Herman Finkers, die zich onlangs vanuit Almelo in de bergen vestigde, zei het al: 'Wie niet gelooft in wonderen, is geen realist.' Je moet gewoon niet te diep nadenken, dan klopt alles.

Feit is wel dat de bergen een fantastisch uitzicht bieden op de wijde omgeving, als de natuur tenminste niet helemaal vrij spel krijgt en panorama's niet dichtgroeien. Op de Tankenberg kun je bij helder weer Ootmarsum zien liggen, op de Paasberg (79,8m) Denekamp, op de Hakenberg (54,4m) Kasteel Bentheim en op de Austieberg kijk je een slag in de rondte. Ooit werd op de Paasberg het paasvuur ontstoken, al heeft de historische vereniging De Dree Marken er geen keiharde bron voor.

Van de Hakenberg weten we méér. Dat Albert Jan van Blijdenstein, de eerste voorzitter van de Heidemaatschappij, er een houten zonnehuis betrok dat als bouwpakket uit Oostenrijk in zes weken in elkaar gezet was. Om het huis ligt een tuin van Piet Wattez, met een grote waterpartij én een Kozakkenbosje -een perceel bomen waar soldaten van Napoleon na hun nederlaag in Rusland in 1813 achterna gezeten werden door Kozakken, die plunderend op hun kleine paarden rondtrokken en braspartijen aanrichtten.

Je moet voor deze bergtocht 'goed te pas' zijn. Van zuid naar noord lopen is beter dan andersom, want dat is één lange klim. De laatste hobbel is de Austieberg, wat 'plaats van water' (aqua-stede) betekent. We moeten er voor omlopen via de Nijenhaerweg. Maar zolang de pruimen nog niet op zijn, is ook deze berg met zijn wegvluchtende beekjes en stroompjes een tractatie. Ook hier valt op dat Twentenaren altijd de beste plek uitkozen om zich te vestigen. Meestal werd de wichelroede erbijgehaald om een bron te vinden. Dat gebeurt naar verluidt nog steeds: 'Het is bijgeloof, maar het werkt altijd.' Na de afdaling gaat het langs Maria en over de Schoolweg op Beuningen af. Vandaar nog paar kilometer naar Denekamp, tot de kerk van Sint Nicolaas. Over een mix van religie en bijgeloof gesproken.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie