Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Participatiewet vergroot kloof tussen Randstad en periferie

Home

Marco Visser

Archieffoto van sociale werkplaats. © anp

Blader door de Atlas voor Gemeenten en zie hoe de economische crisis een scheidslijn door Nederland trekt. "De kloof tussen gemeenten in de periferie en het noorden van de Randstad groeit", zegt Gerard Marlet van de Atlas. Volgens hem dreigt de Participatiewet die op 1 januari 2015 ingaat, deze ontwikkeling zelfs te versterken.

Door de Participatiewet betaalt niet de rijksoverheid vanaf volgend jaar de uitkeringen voor arbeidsgehandicapten, maar doen de gemeenten dat. Zij moeten ervoor zorgen dat een deel van deze zogeheten Wajongers aan de slag kan.

De 'klantenkring' van gemeenten neemt daardoor toe, maar niet overal in gelijke mate. Steden als Heerlen, Arnhem, Rotterdam en Enschede kunnen volgens de Atlas een forse toename verwachten van mensen die hulp nodig hebben. Vooral in Heerlen kan het druk worden aan de loketten. Onderzoekers van de Atlas schatten dat het aantal Heerlenaren tussen de 15 en 65 jaar dat voor hulp aanklopt verdubbelt tot 14 procent.

Er zijn regio's die het nog slechter treffen. De kleinere gemeenten in Groningen moeten rekening houden met een stijging naar 15 procent van de potentiële beroepsbevolking. Vergelijk dat eens met de 3 procent van Amstelveen en Haarlemmermeer, twee gemeenten in het noordelijk deel van de Randstad.

De Nederlandse gemeenten zijn in het rapport verdeeld over 35 arbeidsmarktregio's. Van die regio's springen de negatieve cijfers voor Zuid-Limburg en Groningen er uit. Het aandeel arbeidsgehandicapten dat nu nog een rijksuitkering ontvangt maar in de nabije toekomst bij de gemeente moet zijn, is er veel hoger dan gemiddeld. Hetzelfde geldt voor het percentage inwoners dat dankzij loonsubsidie een baan heeft.

Juist hier is het lastig werk te vinden. Bedrijven trekken weg, de beroepsbevolking is relatief laagopgeleid, de werkloosheid is hoog. Marlet verwacht dan ook niet dat het lukt de nieuwe groepen aan het werk te krijgen. "Als de gemeenten geen geld krijgen voor loonsubsidie of een baan in de sociale werkplaats, dan komen de arbeidsgehandicapten gewoon in de bijstand."

Een forse kostenpost voor de gemeenten die toch al krap bij kas zitten. Steden krijgen weliswaar geld van de overheid, maar "de compensatie voor de nieuwe klanten is veel kleiner dan de kosten. Bij de verdeling van het geld zal in elk geval rekening gehouden moeten worden met de grote verschillen in kans op werk tussen gemeenten en regio's."

Hoogopgeleiden drukken de laagopgeleiden uit de markt
Waar in Nederland moet je als werkzoekende zijn voor de meeste kans op een baan? Om dat te onderzoeken, keek de Atlas over de gemeentegrenzen, naar het aantal beschikbare banen op acceptabele reisafstand. Midden-Utrecht en Zuidoost-Brabant bieden de meeste kans. Het somberst waren de onderzoekers over de kansen van werkzoekenden uit het Groningse Bellingwedde.

De kans op een baan hangt ook samen met het opleidingsniveau. "Wat je ziet is dat in een recessie het aantal banen afneemt en doorsijpelt naar de onderkant van de arbeidsmarkt", zegt Marlet. "Hoogopgeleiden blijven in gelijke mate participeren, al moeten zij daarvoor wel banen aannemen onder hun niveau. Zo drukken zij de laagopgeleiden weg. Je ziet ook dat participatie onder deze groep enorm afneemt. Het is een bekend fenomeen, maar dat je het zo in de cijfers terugziet, is dat toch schokkend."

Dat verdringingsprobleem speelt vooral in steden. Zo gaat in Groningen een derde van het aantal banen voor laagopgeleiden naar hoger en middelbaar opgeleiden.

Voor Nederlanders van Turkse en Marokkaanse afkomst blijft de kans op werk lager dan voor autochtonen. In veel steden heeft slechts een derde van de niet-westerse allochtonen de afgelopen vier jaar volledig gewerkt. Onder autochtonen is dat het dubbele.

Atlas-onderzoekers vragen zich af of de achterstand van allochtonen met het opeenvolgen van de generaties vanzelf verdwijnt. Zij wijzen op de uitgereikte havo- en vwo-diploma's die nog altijd voor het overgrote deel naar autochtonen gaan.

De ene stad werkt, de andere veel minder
Van alle tabellen en kaarten in de 'Atlas voor Gemeenten' valt telkens op dat Groningen, Drenthe en Zuid-Limburg hoog scoren in de lijstjes waar zij niet willen staan. Zo ook bij de participatiegraad; het percentage van de beroepsbevolking dat werkt. In geen enkele arbeidsmarktregio is die zo laag als in Drenthe en Zuid-Limburg. Hoewel, één regio doet het nog slechter: Gorinchem, al is dat een geval apart. "De lage participatiegraad van Gorinchem en omstreken heeft te maken met de kerkelijke achtergrond van deze regio", zegt Marlet. "Vrouwen in dit gebied werken veel minder vaak. Dat is een vrijwillige keuze, dus geen probleem."

Problemen ziet hij wel in de regionale verschillen die al groot zijn en "alleen maar toenemen. Zeker de laatste twee jaar." Om twee uiterste te noemen: in Haarlem werkt 72,2 procent van de beroepsbevolking zonder subsidie. In Enschede is dat slechts 54,7 procent.

Haarlem ligt in de Noordvleugel van de Randstad, de regio die op bijna alle economische indicatoren het beste scoort. Het contrast met Enschede is groot. "De participatiegraad is hier de laatste jaren gigantisch afgenomen", zegt Marlet. "Er is weinig werk en onder de beroepsbevolking bevindt zich een grote groep mensen zonder startkwalificatie. Enschede heeft een aanzuigende werking gekregen op deze groep omdat de woningen goedkoop zijn en er snel een sociale huurwoning te krijgen is. In de Amsterdamse gevangenis gaat dan ook de grap dat je na vrijlating direct richting Enschede moet vertrekken."

Lees verder na de advertentie
Als de gemeenten geen geld krijgen voor loonsubsidie of een baan in de sociale werkplaats, dan komen de ar­beids­ge­han­di­cap­ten gewoon in de bijstand.

Gerard Marlet, Atlas voor Gemeenten

Deel dit artikel

Als de gemeenten geen geld krijgen voor loonsubsidie of een baan in de sociale werkplaats, dan komen de ar­beids­ge­han­di­cap­ten gewoon in de bijstand.

Gerard Marlet, Atlas voor Gemeenten