Oud worden in je eigen huis

home

Bob Molier

Hennie Heijnen: 'Het is goed dat er iemand komt, anders zou ik verpieteren.' © Koen Verheijden

Kan ouderenzorg thuis goed en goedkoper? Ja, zegt hoogleraar George de Kam. Hij leidde een onderzoek van de Radbouduniversiteit in tien woonservicegebieden: wijken in Nederland, waar kwetsbare ouderen onder begeleiding zelfstandig wonen. Jong en oud wonen door elkaar heen. Het sociale leven en de gezondheidszorg zijn er afgestemd op de wensen van ouderen.

De Kam vroeg in zijn onderzoek vierhonderd zelfstandig wonende ouderen boven de 70 jaar naar hun ervaringen. Het blijkt dat zij zo lang mogelijk actief willen blijven en dat zorgmedewerkers de dienstverlening op hun sociale leven afstemmen. Met vragen willen ouderen niet van het kastje naar de muur gestuurd worden: graag één persoon die alles regelt. Op enkele punten blijken de kosten voor huisvesting en zorg te dalen. Maar om zelfstandig te kunnen wonen blijft hulp wel nodig.

De Kam deed ook vergelijkend onderzoek onder 1500 ouderen binnen en buiten woonservicegebieden. Daaruit kwam dat ouderen in woonservicegebieden minder snel in welbevinden achteruit gaan dan ouderen in gewone wijken met minder voorzieningen. Zij zijn sociaal actiever en kunnen beter omgaan met hun problemen. Een mooie uitkomst voor de gemeenten, die straks met minder middelen moeten stimuleren dat ouderen langer op zichzelf blijven wonen.

Didam
In het Gelderse Didam nam tien jaar geleden woningcorporatie Laris het initiatief tot woonservicegebied Meulenvelden. In 2002 moest het oude verzorgingshuis aan de rand van het dorp op de schop, vertelt Paul Kivit, manager klant & markt van Laris. Die nodigde samen met zorginstelling Diafaan het gemeentebestuur en andere instellingen uit. De partners spraken nieuwbouw voor ouderen af. En in 2005 een tweede fase: de bouw van aangepaste woningen, een multifunctioneel gebouw en een gezondheidscentrum.

Die grote ingreep in het centrum van Didam leidde aanvankelijk tot weerstand. Kivit: "Bij de beslissende raadsvergadering kwam de directeur van het toenmalige verzorgingshuis binnen, met alle bewoners achter zich aan. Zij lieten zien dat het niet om papier ging, maar om mensen." Het plan werd aangenomen en in twee jaar werd Meulenvelden gebouwd. Sinds 2007 wonen er 850 ouderen zelfstandig. Inmiddels spreken de drie grote zorginstellingen in Didam over betere afstemming van het aanbod van zorg en welzijn. Daar valt nog winst te behalen.

Stichting Mens
In De Bilt-West kwam het woonservicegebied anders tot stand. Toen Herman Mittendorff in 2006 wethouder zorg en welzijn van De Bilt werd, hoorde hij over klachten van ouderen. Mittendorff (GroenLinks/PvdA) sprak alle partijen rond de ouderenzorg. Afgesproken werd om wijkgericht te werken. De organisaties in De Bilt werken nu samen in de Stichting Mens, die de samenwerking coördineert. Om die te vereenvoudigen is het aantal instellingen voor ouderen per wijk teruggeschroefd. Dan doen minder mensen naast elkaar hetzelfde werk. Dat is ook goedkoper.

Mittendorff ziet meer mogelijkheden tot besparing: "Leer huishoudelijke hulpen om ouderen te wassen en aan te kleden. Dan hoeft daar niet meer apart iemand voor te komen. Maak vervoer goedkoper: regel activiteiten voor de ouderen dichter bij huis en laat niet allemaal busjes van verschillende instanties langs elkaar heen rijden." Mittendorff kan beter regie voeren nu gemeenten meer zorgtaken krijgen. "Ik ben wel bezorgd over extra bezuinigingen op huishoudelijke hulp en dagopvang, maar met creatief denken kunnen we die wellicht opvangen."

Aanpassen van woningen
Veel ouderen in De Bilt-West hebben een eigen woning. De nadruk ligt daarom op het aanpassen van woningen, ook huurwoningen, en niet op nieuwbouw. Net als in Didam zijn in De Bilt-West voorzieningen voor ouderen bij elkaar in de buurt geconcentreerd. Wijkrestaurant De Bilt, onderdeel van verzorgingshuis Weltevreden, is algemeen toegankelijk en fungeert als leer-werkbedrijf voor jongeren. In het nabije buurthuis 't Hoekie koken oud en jong uit de buurt samen.

Gastvrouw Mirjam Valkenburg leidt rond. De eettafels zijn op woensdagmiddag knutseltafels. Valkenburg: "Bij het Sinterklaasbuurtfeest kwamen ook ouderen. Ze genoten!" In 't Hoekie huist ook het servicecentrum. Ouderen kunnen daar terecht met vragen over belastingaangifte, zorg, aanpassingen in hun woning. Het wijkzorgteam ziet erop toe dat ouderen niet te veel verschillende zorgverleners over de vloer krijgen. En het stuurt vrijwilligers aan die helpen bij boodschappen doen, tuinonderhoud en klussen. Zo nodig regelt één adviseur wonen-welzijn-zorg van Mens alle contacten. Het servicecentrum biedt laagdrempelige hulp en ondersteuning. Zwaardere hulp is daardoor minder nodig.

Regelmatig overleggen de zorginstellingen, woningbouwvereniging en andere betrokken organisaties in 't Hoekie. Valkenburg is enthousiast over die samenwerking: "Zo bijzonder: niemand denkt aan het eigenbelang. Het gaat echt om de ouderen!"

Lees verder na de advertentie

'Hier zal ik niet eenzaam sterven'
De leefsituatie van Hennie Heijnen (87) uit Didam is een voorbeeld van hoe ouderen thuis kunnen blijven wonen. Zij woont sinds 2007 in Meulenvelden, het woonservicegebied in Didam. Haar aangepaste appartement heeft brede deuren waar de rollator makkelijk doorheen kan. Er zijn geen drempels. Als Heijnen naar de gang of een andere ruimte gaat, floept vanzelf het licht aan. Bij de uitgang kan zij met één knop veel stopcontacten tegelijk afsluiten. In geval van nood drukt ze op de alarmknop, die aan een koord om haar nek hangt. Dat werkt goed, al laat de hulp soms wat lang op zich wachten.

Heijnen woont heerlijk, zo midden in het Gelderse dorp, vertelt ze. Ze wijst naar buiten: "Ik heb elke dag gratis film. En alles is bij de hand, winkels, een park, de bakker." De laatste is samen met een kapper, bloemist, filmhuis en een servicepunt voor ouderen ondergebracht in gebouw Waverlo, schuin aan de overkant. Daarboven is het verpleeghuis gevestigd. Bewoners hebben vanaf een vide uitzicht op het overdekte terras. Op de avondvierdaagse bijvoorbeeld, die jaarlijks langs het pand trekt. Heijnen is nog niet toe aan een verpleeghuis, maar heeft wel hulp nodig. Toen ze vijf jaar geleden in Meulenvelden kwam wonen ging ze op het zangkoor en volksdansen. Nu wil een knie niet meer. Ze volgde onlangs tien lessen valpreventie, in het gezondheidscentrum, recht tegenover haar woning. De laatste les miste zij. "Mijn geheugen doet het niet meer zo goed." Ze vergeet soms haar medicijnen. En ze kan zichzelf niet douchen.

Daarom heeft zij elke dag thuiszorg. Die hulp maakt ook eten. Maar nadat een van haar kinderen in april overleed had Heijnen geen honger meer en raakte ze ondervoed. "Ik ben een tijdje opgenomen in het ziekenhuis, om aan te sterken. Ik heb nog steeds niet veel trek. Het is goed dat er iemand komt, anders zou ik verpieteren."

Twee keer per week komt een hulp twee uur met haar wandelen en boodschappen doen. Een huishoudelijke hulp komt drie uur per week: wassen, strijken, bed verschonen, ramen zemen. "Als ik dat zelf doe, moet ik het bezuren. Pijn, vermoeidheid." Ze kreeg net een brief over bezuinigingen op die hulp. "Ik hoop echt dat ze zeggen: 'Ach, dat oude mens kan niet zonder'."

Een wisselend aantal bewoners in Meulenvelden drinkt elke ochtend koffie en doet 's middags een spelletje rummikub. 's Avonds breit Heijnen, bij de tv of met muziek op. Ze laat forse shawls zien. "Ik heb het erg naar mijn zin en hoop nog jaren ouder te worden. In dit huis heerst een goede sfeer, hier zal ik niet eenzaam sterven."

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie