Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Organons Pil dankt Bekkers, de nonnen en de rk moraal

Home

Pieter van der Ven

Het wordt hoog tijd dat de firma Organon te Oss, maker van 'de Pil' alsnog royaal de rk kerk beloont voor haar onschatbare hulp bij de promotie van het omstreden middel tegen zwanger worden. De hulp kwam van bisschop Bekkers van Den Bosch (-1966), van de lenige katholieke moraaltheologie en tenslotte van nonnen die voor hun handenarbeid -pillen verpakken voor, jawel, Organon- werden onderbetaald.

Gerie de Jong en Marijke Vreeburg hebben de wonderlijke geschiedenis van de 'pil' in Nederland in de jaren zestig verbeeld in een tv-documentaire voor de Ikon. 'Vaticaans roulette', heet het nogal misleidend. Het gaat immers niet of nauwelijks over wat deze ironische naam aanduidt: de kerkelijk goedgekeurde 'periodieke onthouding', dat is met behulp van de thermometer en de zelfbeheersing het kindertal beperken. Bekkers en Organon wilden juist van dit, zo te zeggen, gokken in de bedstee af.

Organon had het ongeluk in het toen nog solide roomse Brabant te zitten. Van de werkvloer tot de directietop leefden er gewetensbezwaren tegen het ontwikkelen en verkopen van middelen die zo drastisch ingrepen in de core business van het huwelijk: vruchtbaar zijn en zich vermenigvuldigen.

Met behulp van onder meer de degelijke, conservatieve moraaltheoloog en jezuïet, Alph. van Kol, hebben Organon en Bekkers' rechterhand, vicaris mgr. Rooyackers, een formule uitgedokterd die de meeste gewetensbezwaren wegmasseerden. De nieuwe pil reguleerde de menstruatie en had als bijeffect ovulatieremming en dus onvruchtbaarheid. De klassieke moraal kent de 'akt met dubbel effect' zeer wel ~ de actus cum duplici effectu is net zo vertrouwd jargon als voor een ander de stelling van Pythagoras of de zinsnede den vaderland getrouwe.

Maar die roomse vlieger ging eigenlijk niet op. Vereiste is immers dat men zich alleen verheugt over het doel (verlichting menstruatiepijn) en het bijeffect (onvruchtbaarheid) als 'noodzakelijk kwaad' maar aanvaardt. Maar toen Organons pillen niet bleken aan te slepen kregen sommigen toch kriebels: leden dan ineens alle vrouwen aan ondraaglijke maandstonden? Nee, het zogenaamd betreurde bijeffect was hoofddoel: geen kind, wel seks.

In 1963 kwam het tot misschien de meest historische uitzendingen op de KRO-tv: bisschop Bekkers, technisch voorgelicht door Organon, hevelde vruchtbaarheid en kindertal naar de eigen verantwoordelijkheid en gewetensbeslissing van de echtelieden.

Tevoren had hij er met geen van zijn collega-bisschoppen over gerept. Waarom niet? Zijn toenmalige hulpbisschop en latere opvolger J. Bluyssen geeft toe: hij wist dat ze het nooit goed hadden gevonden. Bekkers koos voor de solopartij en nam de blijvende vijandschap met kardinaal Alfrink op de koop toe. Gescoord had hij enorm. Bluyssen erkent dat veel Brabantse pastoors boos waren: hun goedbedoelde, plichtsgetrouwe bemoeienissen met de echtelijke slaapkamers, hoorden zij van hun bisschop op de tv, hoefden helemaal niet (meer).

Maar in Oss zuchtten de verontrusten nog steeds over de pillen die steeds talrijker de wereld werden ingestuurd. De bijsluiters, die een of ander stiekem tegen de regels tóch las, wezen uit: de pil was anticonceptie, met als prettige bijkomstigheid minder last van ongesteld zijn. Van andere bijwerkingen was nog weinig sprake. In grote drukte sprongen studentes bij, maar dan raakte er verdacht vaak een stripje zoek.

Organon vond willige en oerbetrouwbare inpaksters in de slotkloosters rondom. De zusters hadden net van het Vaticaan begrepen dat ze beter van nuttige handenarbeid konden leven dan van aalmoezen. Pillen inpakken: je hoeft er niet bij te praten, je kunt ondertussen best mediteren over God of over zijn maagdelijke Moeder.

De Jong en Vreeburg overtuigen overigens niet in hun constructie dat Bekkers de zusters toestemming gaf voor hun hulp aan Organon. De bisschop die als een soort Bolkestein een 'Beste Els'-briefje schrijft naar Moeder Abdis ten gunste van Organon. De principiële afstand tussen bisschop en slotklooster maakt die vage bewering van Organons zegsman erg onwaarschijnlijk.

Schillebeeckx, indertijd Bekkers' theologisch adviseur, weet nog te melden dat Bekkers vóór de pil was, maar tegen condooms. De bisschop vond ,,als boerenzoon'' dat gehannes binnen het liefdesspel maar niks. Het prikkelt de morsige fantasie: wat vindt een bisschop-drogistenzoon ervan, of wat een enthousiast kaartende bisschop van Vaticaans roulette.

Deel dit artikel