Oranienbaum, de oranje cirkel

home

ANTOINE VERBIJ | ORANIENBAUM

Ruim drie eeuwen geleden introduceerde Oranje-prinses Henriëtte Catharina verfijnde Hollandse ambachten in het Duitse stadje Oranienbaum. Nu stelt koningin Beatrix er het werk van Nederlandse designers tentoon.

Wie vanaf de snelweg het ministadje Oranienbaum binnenrijdt, ziet op de hoek van het eerste kruispunt met verkeerslichten een fel oranje huis. Vóór de ingang staat de ironische 'High Tea Table' van ontwerper Daan den Houter. In het huis blijkt Galerie Ampelhaus te zijn gevestigd ('Ampel' betekent 'verkeerslicht'). In het even ruw als inventief verbouwde huis zijn fantasierijke objecten van jonge Nederlandse kunstenaars te zien.

Maar die galerie is niet de reden waarom de komende maanden liefhebbers van Nederlandse ontwerpkunst de afslag naar Oranienbaum nemen. Die komen voor het plaatselijke paleis: bij de verkeerslichten linksaf en dan nog 150 meter. In Schloss Oranienbaum openden koningin Beatrix en bondspresident Joachim Gauck vorige week de tentoonstelling 'Dutch Design, Huis van Oranje', met topstukken uit heden en verleden.

De hoge gasten hebben het Ampelhaus niet bezocht. Hadden ze dat wel gedaan, dan zou hun de overeenkomst tussen beide tentoonstellingen niet zijn ontgaan. Het interieur van het paleis verkeert in dezelfde half afgewerkte toestand als het met veel enthousiasme en weinig middelen ingerichte Ampelhaus. De overeenkomst krijgt extra nadruk doordat op beide plekken werk is te zien van Rolf.fr, die koninklijk meubilair artistiek doormidden zaagde.

Dat het paleis nog maar halfweg is gerestaureerd, is de grote charme van het bouwwerk, een charme die door de inrichters van de design-tentoonstelling uitstekend is benut. Op de paar plekken waar de restauratie heeft toegeslagen, is het fraaie werk van de tand des tijds volledig tenietgedaan. Maar juist de zichtbaarheid van de tijd maakt de essentie van de tentoonstelling uit.

In het paleis zijn objecten uit het Koninklijk Archief in Den Haag samengebracht met werken van de fine fleur der hedendaagse Nederlandse designers. Noem een ontwerper van naam en hij of zij is op de tentoonstelling vertegenwoordigd. Circa 400 werkstukken van 160 designers gaan in de bijna 50 nooddruftig opgeknapte ruimten de confrontatie aan met zo'n 40 voorwerpen en 20 schilderijen uit het koninklijke archief.

Onder die oude stukken zijn er een paar die ruim driehonderd jaar geleden ook al in het paleis rondzwierven. Die stammen uit het bezit van de Hollandse prinses voor wie het paleis ooit is gebouwd: Henriëtte Catharina van Oranje-Nassau (1637-1708), dochter van Frederik Hendrik en Amalia van Solms, tevens moeder van Amalia Henriëtte, van wie Beatrix in rechte lijn afstamt. De huidige tentoonstelling sluit een opmerkelijke, oranje gekleurde cirkel.

Sachsen-Anhalt was een armlastig koninkrijkje toen Henriëtte Catharina met vorst Johann Georg II von Anhalt-Dessau trouwde. De rijke Oranje-telg uit het welvarende Holland kwam terecht in een door de Dertigjarige Oorlog zwaar geteisterd land. De prinses investeerde haar kapitaal in de bouw van het paleis en een compleet dorp. Het ensemble doopte ze Oranienbaum. De markt tooide ze met een smeedijzeren boom met gouden sinaasappels.

Nu is Sachsen-Anhalt een armlastige deelstaat, die zich met veel pijn en moeite herstelt van de veertigjarige dictatuur van het proletariaat. En weer is het een Oranje-telg die zich over Oranienbaum ontfermt. Bracht Henriëtte Catharina architecten en ambachtslieden uit het vooruitstrevende Holland mee, Beatrix introduceert er nu de beste ontwerpers van het land. In de oranjezaal van het paleis staat een evenbeeld van de sinaasappelboom op de markt.

Het werk van de hedendaagse kunstenaars is genoegzaam bekend. Van de gekleurde vazen van Hella Jongerius tot de jurken van Viktor & Rolf is alles heel vertrouwd. Verrassingen zitten in de speciaal voor de tentoonstelling vervaardigde installaties. De in Leerdam geboren glaskunstenaar Bernard Heesen kreeg een hele zaal tot zijn beschikking om kunst en kitsch van glas en kristal tot een humoristisch geheel te smeden.

Verrassend is ook de zomereetzaal in het souterrain, door Henriëtte Catharina van fraaie delftsblauwe tegelensembles voorzien. In die zaal zijn kostuums te zien van vorstelijke verwanten van de prinses. Ze zijn door leerlingen van de Koninklijke Academie in Den Haag, afdeling textiel en mode, tot in detail nagemaakt. Het enige waarin ze van het origineel verschillen, is dat ze in het wit zijn uitgevoerd. Een spectaculair effect.

Maar wat de tentoonstelling vooral verrassend en bezienswaardig maakt, is de aanpak van curator Nicole Uniquole en de ontwerpers Maarten Spruyt en Tsur Reshef. Hun leidraad bij elke ruimte was de oorspronkelijke functie en inrichting. Van jachtkamer tot theekamer, van kleedkamer tot rouwkamer, van toilet tot keuken, bij elke ruimte zochten ze de passende objecten. Je loopt er rond alsof je bij een eigentijdse Henriëtte Catharina op bezoek bent.

Het grote verschil tussen verleden en heden is dat Henriëtte Catharina alle pronkstukken en gebruiksvoorwerpen uit eigen zak betaalde. Beatrix beperkt haar rol tot die van beschermvrouwe en houdt haar beurs gesloten. Dat levert weer een overeenkomst op tussen de tentoonstelling in het paleis en die in Galerie Ampelhaus: beide zijn met minimale budgetten tot stand gekomen.

Dutch Design
De tentoonstelling 'Dutch Design, Huis van Oranje' is tot 30 september te zien in Schloss Oranienbaum aan de Schlossstrasse in Oranienbaum, Sachsen-Anhalt. Voor meer informatie: www.oranienbaumexhibition.com.

Galerie Ampelhaus vertoonde vorige week een sneak preview van de tentoonstelling 'Use it Again', die van 30 juni tot 26 augustus te zien zal zijn in de Brauerstrasse 33, Oranienbaum. Voor meer informatie: www.ampelhaus.nl

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie