Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Opnieuw zijn er Panama Papers gelekt

Home

Jan Kleinnijenhuis en Karlijn Kuijpers

© Brechtje Rood
Panama Papers

Mossack Fonseca wist zelf niet wie zijn klanten waren - de chaos en paniek waren groot bij de juridisch dienstverlener toen de Panama Papers in april 2016 uitkwamen. Nu is er een nieuw lek.

De Panamese juridisch dienstverlener Mossack Fonseca had totaal geen weet wie zijn klanten waren. Dat blijkt uit een nieuw lek bij het kantoor dat wereldberoemd werd vanwege de zogeheten 'Panama Papers'. Het lek toont daarmee aan hoe makkelijk de identiteit van eigenaren van bedrijven in belastingparadijzen verborgen kan blijven, zelfs bij een dienstverlener die verplicht is over dergelijke informatie te beschikken.

Lees verder na de advertentie

De nieuwe gegevens beslaan zo’n 1,2 miljoen documenten, waaronder veel e-mailverkeer tussen Mossack Fonseca en zijn klanten en hun tussenpersonen. De gegevens komen uit de periode vanaf maart 2016, kort voordat de eerste publicaties over de Panama Papers verschenen, tot en met eind 2017, een paar maanden voordat het bedrijf definitief de deuren sloot. De data zijn in handen van de Süddeutsche Zeitung, die ze via het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) heeft gedeeld met media wereldwijd, waaronder in Nederland Trouw en het FD.

De nieuwe documenten laten zien hoe groot de paniek was na de Panama Papers in 2016

Paniek

In reactie op de eerdere publicaties hield Mossack Fonseca vol dat het keurig binnen de wet bleef en grondig onderzoek deed naar zijn klanten. Maar dat blijkt niet te kloppen. In een inventarisatie in mei 2016 concludeert Mossack Fonseca zelf dat het van meer dan 70 procent van de 28.500 vennootschappen die het op dat moment beheerde op de Britse Maagdeneilanden niet wist wie de echte eigenaar was. Van de bijna 10.500 bedrijven en stichtingen die Mossack Fonseca in Panama beheerde, was van zelfs 75 procent de begunstigde niet bekend.

De documenten laten zien hoe groot de paniek was nadat in april 2016 meer dan honderd media wereldwijd begonnen te publiceren over de bedrijven die Mossack Fonseca opzette in belastingparadijzen. Klanten schreven woedende mails en probeerden van de dienstverlener af te komen nadat hun namen waren uitgelekt. Ook meldden zich autoriteiten van verschillende landen met verzoeken om informatie over ingezetenen. Onder andere India, Spanje, Zweden en Argentinië vroegen informatie bij Mossack Fonseca op voor specifieke strafzaken.

Het Openbaar Ministerie wil niet ingaan op de vraag of ook Nederland zich heeft gemeld voor informatie. Maar uit antwoorden van het Panamese Openbaar Ministerie blijkt dat Nederland (of Noord-Holland, zoals de Panamezen het soms noemen) tussen 2016 en 2018 vijf rechtshulpverzoeken deed. Volgens de Süddeutsche Zeitung vroeg Nederland verder informatie voor strafrechtelijke onderzoeken op bij het Duitse Bundeskriminalamt, dat de informatie uit de Panama Papers kocht van een onbekende bron.

Bij de Belastingdienst waren tot nog toe 512 Nederlandse (rechts)personen gevonden in de in mei 2016 openbaar gemaakte data van de Panama Papers. In een aantal gevallen wordt een strafrechtelijk traject overwogen. Een woordvoerder van het ministerie van financiën geeft aan 36 informatieverzoeken te hebben verstuurd aan de fiscale autoriteiten van 16 landen, waaronder een aantal belastingparadijzen. Daarnaast zijn aan Duitsland 17 informatieverzoeken gedaan.

Het lek bevat voor Nederland onder meer informatie over een honorair consul, een vastgoedmagnaat en kleinkinderen van de familie Dreesmann. Ook over sommige internationale namen komt nieuwe informatie naar boven. Zo claimde voetbalster Lionel Messi in april 2016 dat zijn Panamese vennootschap Mega Star Enterprises ‘totaal inactief’ was. Een medewerker van Mossack Fonseca mailt een maand later echter: “het kantoor in Uruguay vertelt me dat de cliënt gebruikmaakt van de onderneming.” Messi is in Spanje in een andere zaak veroordeeld voor belastingfraude.

Mossack Fonseca zat verder duidelijk in zijn maag met het bedrijf van familie van de Argentijnse president Mauricio Macri. De Panamezen overwogen documenten van valse, eerdere datums te voorzien, om te verhullen dat zij niet wisten dat zij klant bij hen waren.

Zicht op de investeerder

Het bezit van vennootschappen in een belastingparadijs is niet illegaal, maar deze jurisdicties bieden als voordeel dat er weinig tot geen transparantie over de uiteindelijke eigenaren (ubo’s) is. Dit vergroot de kans op verhulling van vermogens, belastingontduiking, corruptie en witwassen. Dienstverleners als trustkantoren en banken moeten daarom weten wie de ubo van een bedrijf is.

Lees ook: De val van Mossack Fonseca

Twee jaar na de eerste publicatie van de Panama Papers sluit Mossack Fonseca zijn deuren. Een reconstructie.

Lees ook: De Panama Papers van april 2016

Op www.panamapapers.nl leest u alle berichtgeving terug over de Panama Papers.

Lees ook: De Paradise Papers

In november 2017 gaven de Paradise Papers opnieuw geheimen van de wereld van belastingparadijzen prijs. Het onderzoek onthulde onder meer dat de Amerikaanse minister van economische zaken Wilbur Ross zaken doet met omstreden Russen uit de kring rond president Poetin. Daarnaast liet het zien hoe multinationals als Apple, Nike en Glencore de belastingparadijzen benutten om belasting te ontwijken en omstreden deals te verhullen. Lees meer in het dossier op trouw.nl/paradisepapers

Deel dit artikel

De nieuwe documenten laten zien hoe groot de paniek was na de Panama Papers in 2016