Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Op weg naar het rampgebied een jaar later: hou je 'propoesk' gereed

Home

Gert Jan Rohmensen

Vladimir Berezjnoi, burgemeester van Grabovo, speelt gitaar in zijn tuin. Het dagelijks leven komt weer op gang in Oost-Oekraine, na de ramp met vlucht MH17 van Malaysia Airlines. Vorig jaar op 17 juli stortte de MH17 neer. Alle 298 inzittenden kwamen om, onder wie 196 Nederlanders. © anp
standplaats oekraïne

Bijna een jaar na de ramp met vlucht MH17 reist Trouw-verslaggever Gert Jan Rohmensen terug naar het gebied. Hij worstelt zich eerst door het registratie-woud. "Bel dit nummer maar als er moeilijkheden zijn bij een controlepost", zegt de dame simpelweg, als ik het blaadje vol ongeloof in ontvangst neem.

Ruim een jaar nu is het oorlog tussen de regering in Kiev en de door Rusland gesteunde separatisten in het oosten van het land. In dat jaar zijn er al ruim boven de 6000 doden gevallen, een zeker het dubbele aantal gewonden, in meerderheid burgers.

Spionnen
Inmiddels is ook een aantal maanden een pasjessysteem van kracht - het pasje heet een 'propoesk' - dat als bij-effect heeft dat het zorgt voor een verdere verwijdering tussen de bevolking in beide gebieden. Zij kunnen al maandenlang steeds moeilijker heen een weer reizen, niet alleen door de steeds weer oplaaiende gevechten, maar ook door de bureaucratische maatregelen.  

Wachttijden bij de paar controleposten die open zijn kunnen oplopen tot vele uren. De maatregelen zijn volgens de regering in Kiev nodig om te voorkomen dat spionnen van de separatisten het door het Oekraïense leger gecontroleerde gebied binnendringen en inlichtingen doorgegeven over militaire posities of aanslagen voorbereiden. De Oekraïense geheime dienst meldt met enige regelmaat inderdaad dat er bij controleposten 'spionnen' gepakt worden. Ook wordt gecheckt of mensen geen wapens of munitie vervoeren.

Lees verder na de advertentie

Een ATO-perskaart? Ja, anti-terroristische operatie
Een paar dagen geleden heeft de Oekraïense regering een nieuw elektronisch pasjessysteem ingevoerd, dat de controles sneller moet laten verlopen. Burgers krijgen een nummer in een database dat bij de wegblokkades van het Oekraïense leger gecontroleerd wordt. Ook journalisten die in de zones rond de frontlijn willen werken moeten zich bij beide partijen registeren.

Eerst moet er een aanvraag naar de Oekraïense geheime dienst gestuurd worden. Als die toestemming geeft mag de persafdeling van het leger een zogeheten ATO-perskaart maken, een pasje voor de zone van de Anti-Terroristische Operatie, zoals Kiev zijn militaire operatie tegen de rebellen in hun zelfbenoemde Volksrepublieken Donetsk en Loegansk noemt.

Mijn pasje zou afgelopen dinsdag klaarliggen in Kiev, maar een telefoontje leerde dat de pasjesprinter in Kiev kapot was, dus dat het kaartje in Kramatorsk afgehaald moest worden. In deze plaats net buiten de ATO-zone is het hoofdkwartier van de operatie gevestigd. Ik ga er met de trein vanuit Kiev naartoe. Bij binnenkomst word ik meteen herkend van de foto die ik had meegestuurd. Op het beeldscherm prijkt mijn pas en de militair drukt op een knop, waarna het uit de kennelijk enig andere functionerende ATO-pasjesprinter in Oekraïne rolt.

Daarmee is de eerste belangrijke horde genomen. De 'propoesk' geldt ook voor journalisten, en dus moet ik naar een zogeheten 'coördinatiecentrum', om het aan te vragen. Het slechte nieuws is dat het drie dagen duurt voordat het pasje klaar is, zegt een dame als we het adres van het kantoor in Kramatorsk na lang zoeken hebben gevonden. Maar het goed nieuws is dat ik al wel sta geregistreerd.

Ik krijg een simpel memoblaadje mee met het registratienummer en twee telefoonnummers. De gebruiksaanwijzing zit er mondeling bij. "Bel dit nummer maar als er moeilijkheden zijn bij een controlepost", zegt de dame simpelweg, als ik het blaadje vol ongeloof in ontvangst neem. "We zijn tot zes uur bereikbaar." Dat wordt nog racen, want het is inmiddels half drie in de middag, en mijn bestemming Donetsk ligt zo'n honderd kilometer verderop.

Blokkade frontlijn
Niet ver in kilometers, maar er zitten zes controleposten van het Oekraïense leger op de route, waarvoor bij één een rij van anderhalve kilometer auto's staat. Ook zijn er nog vier posten van de separatisten te passeren, waarvan de eerste als 'lastig' voor westerse journalisten bekend staat. Bovendien moeten er nog wat boodschappen ingeslagen worden, want in de Volkrepubliek Donetsk (DNR) is aan een aantal dingen gebrek door de blokkade van de frontlijn. Vanuit Oekraïne zelf mogen er geen goederen meer naar Donetsk en Loegansk vervoerd worden. Ook moet er geld gewisseld worden.

In Donetsk wordt nu naast de Oekaïense hrivnya de Russische roebel gebruikt, maar wisselen is onvoordelig vanwege de lagere koersen en pinautomaten zijn dicht. Bij de controleposten aan de Oekraïense kant loopt alles uiteindelijk redelijk gesmeerd. Er zijn hier en daar wachttijden, maar mijn taxichauffeur rijdt brutaalweg lang de meer dan honderd auto's, vaak met hele gezinnen erin, al uren in de bloedhitte staan te wachten. Het is dan ook begrijpelijk dat er plotseling een stuk of zeven mensen op de weg springen die ons tegenhouden en op vijandige toon verhaal willen halen. Pas als chauffeur Dima rustig heeft uitgelegd dat hij als professionele taxichauffeur een rit heeft naar Donetsk, laten ze ons grommend door.

Soebatten helpt niet
De eerste controlepost van de rebellen doet zijn reputatie eer aan. Waarom ik geen DNR-accreditatie heb is de eerste vraag. Omdat die alleen bij jullie regering in Donetsk kan worden afgehaald, is het logische antwoord. Die logica ontgaat de drie zwaar bewapende mannen en ze sturen ons terug. Soebatten helpt niet.   Wat is uw mening over de oorlog, vraagt er nog een. "Afschuwelijk", antwoord ik. "Oorlog is altijd vreselijk, vindt u niet?". Hij zegt niks en loopt weg, maar aan zijn gezicht meen ik af te lezen dat mijn antwoord hem niet zo bevalt. We keren om net buiten de controlepost te gaan bellen.

Dima heeft wat kennissen bij de persafdeling van de autoriteiten in Donetsk, en trekt daar telefonisch aan een paar touwtjes. Dat lijkt te helpen. Een van hen zegt toe de commandant van de post te bellen. Na een uur wachten proberen we het, en weer laten  ze ons wachten. Om vervolgens weer te worden teruggestuurd. De heren weten niks van een telefoontje en hebben er overduidelijk weinig zin in. Na weer een telefoontje buiten de controlepost, gaat het beter. Na een half uur komt er een op ons af hollen en zegt dat het akkoord is, we mogen er eindelijk door.

Zes uur over 100 kilometer
De andere drie posten zijn geen probleem en uiteindelijk rijden we tegen negen uur de stad binnen. Zo'n zes uur rijden en nog geen honderd kilometer afgelegd.  

Inmiddels is het donderdagmiddag drie uur en heb ik tot nu toe zitten wachten op de accreditatie van de Volksrepubliek Donetsk, die echt nodig is om buiten de stad de controleposten langs te komen. Vanochtend waren we op het administratiekantoor, en daar zeiden ze dat de controles van mijn identiteit een paar uur zullen duren. Het verlossende telefoontje komt tegen drie uur in de middag, ik kan het papiertje afhalen. We kunnen aan de slag.     

Wij hebben zes uur gedaan over die bijna honderd kilometer naar Donetsk.

Pro-Russische seperatisten bewaken een distributiepunt voor brood in een buitenwijk van Donetsk. © afp

Deel dit artikel