Op de filmset is een wereld te winnen

home

ROBIN VAN WECHEM

Duurzaamheid kost tijd en geld en daarvan heeft een filmproducent altijd te weinig. Onzin, zeggen sprekers op de workshops van de Green Film Making Competition in Amsterdam. Een groene film bespaart juist uren en euro's. Een pleidooi voor minder gesleep en meer creativiteit.

Een beetje kaskraker is een fikse aanslag op het milieu. Honderden meters vervuilende filmrol, energieslurpende lichtbakken, voorverpakt eten waarvan de helft wordt weggegooid en transport naar exotische locaties. Dat kan anders, zo blijkt tijdens de driedaagse bijeenkomst van het groene platform Strawberry Earth. Filmproducenten en regisseurs die meedoen aan de Green Film Making Competition horen daar van nationale en internationale experts hoe ze hun film zo duurzaam mogelijk kunnen maken.

Beginnend filmproducent Tialda Lublink is al ruim een jaar bezig met groen produceren. Ze heeft sommige sprekers al eens gehoord en weet waar de heikele punten in het proces zitten. Het samenstellen van de crew is voor haar het belangrijkst. "Het werkt veel makkelijker als je mensen inhuurt die duurzaamheid ook belangrijk vinden. Dan denkt iedereen mee en komen de nieuwe ideeën vanzelf, omdat het een uitdaging is om groen bezig te zijn."

Duurzaam produceren begint bij relatief kleine dingen. Mensen die hun eigen servies meenemen naar de set bijvoorbeeld. En de catering krijgt van Lublink altijd de opdracht maaltijden samen te stellen van lokale en seizoensgebonden producten. "Eigenlijk begin je bij dat wat geld bespaart. Ik werk zo veel mogelijk zonder generatoren en probeer in overleg met de regisseur scènes buiten te filmen waar het script het toelaat. Met weinig geld word je vanzelf creatief. En groen."

Dat is precies wat Strawberry Earth ook duidelijk wil maken. Groen is niet moeilijk en duur, maar noodzakelijk en leuk. En op termijn zelfs goedkoper. De creatieve bloggers timmeren al drie jaar aan de weg met activiteiten die duurzaamheid onder de aandacht moeten brengen. Elk voorjaar organiseren ze het Strawberry Earth Filmfestival, waarbij films worden vertoond die een link hebben met duurzaamheid. In het najaar is er Strawberry Earth Wonderland, een beurs voor eco-mode en -design.

Bij de Green Film Making Competition dingen jonge filmmakers mee naar een prijs van 20.000 euro voor de beste en groenste film. In hun business- en filmplan moeten ze zoveel mogelijk rekening houden met de duurzame aspecten van het produceren. Van de 62 filmmakers die zich hebben aangemeld voor de wedstrijd zijn er 37 door naar de tweede ronde met de workshops. In november worden de zes finalisten gekozen die hun film gaan produceren. Daar wordt de uiteindelijke winnaar uit gekozen.

Dicht op elkaar gepakt in een klein zaaltje in het Conscious Hotel op de Overtoom luisteren de deelnemers op de eerste dag van de workshops naar verschillende groene experts. Hippe sneakers onder (duurzaam geproduceerde) Kuyichi-spijkerbroeken, Dopper-waterflesjes op tafeltjes gemaakt van oude koffiekopjes, fair-trade koffie en thee. Kortom, groen is hier gewoon. "Begin met recyclen, dat is het makkelijkst", adviseert Meredith Bergmann van het Amerikaanse bedrijf Green Media Solutions. "Het klinkt misschien wat sullig, 'weg met de plastic bekertjes,' maar van daaruit kun je steeds grotere dingen doen."

Bijna achteloos noemt de ze de producties waar haar bedrijf aan meewerkte. Hollywoodfilms als 'It's Complicated', met Meryl Streep en Steve Martin, en 'Away we go' van regisseur Sam Mendes bijvoorbeeld, maar ook bekende tv-programma's als 'NBC Nightly News' en 'Saturday Night Live'. Stuk voor stuk grote projecten met veel betrokken partijen, die allemaal hun eigen manier van werken koesteren.

"Het belangrijkste is dat je mensen niet tegen je in het harnas jaagt, dat je hun werk niet moeilijker maakt", vervolgt ze. Van een lichttechnicus eisen dat hij 'koud' maar zuinig led-licht gebruikt als hij een set warm en gezellig moet uitlichten, heeft dus geen zin. "Mensen die twintig jaar in het vak zitten, laten zich niet vertellen dat het anders moet. Maar als je met een oplossing komt die hun werk makkelijker maakt, zijn ze zo om."

Bij de workshops van de volgende dag, in het Amsterdamse Lloyd Hotel, is de boodschap hetzelfde. Duurzaam produceren is een kwestie van duidelijke afspraken maken en goed plannen. Tijdens rondes van drie kwartier is er aandacht voor catering en energieverbruik, transport en financiering. In een kamer met houten vloeren en muren en een bed dat zo breed is 'dat er een hockeyteam in past', vertelt Rob Bos over zijn ervaringen. Hij is voormalig decorbouwer en eigenaar van een ecologische bouwmarktketen. Op Nederlandse filmsets valt een wereld te winnen, zegt hij, vooral bij de inkoop van materialen. "Internationale ketens in de bouwmarktsector zien Nederland als achterlijk, we staan bij wijze van spreken nog onder Andorra. De markt voor groen klussen is hier nog heel klein."

Terwijl duurzaamheid in de decorbouw, en op de set tijdens een draaidag, niet eens zo moeilijk is. "Gebruik schotten van populierenhout in plaats van triplex, ongebleekt in plaats van gebleekt katoen, servies van materiaal dat hergebruikt kan worden. Huur geen grote locatiebus maar neem deze mobiele wc's", grapt hij, terwijl hij een kartonnen toiletdoos demonstreert. Je kunt creatief zijn, wil de ondernemer maar zeggen. Bovendien is de groene optie vaak goedkoper. "In milieuvriendelijke verf zitten bijvoorbeeld geen chemicaliën. Met de huidige hoge grondstofprijzen scheelt dat enorm in kosten, hoewel je er wel rekening mee moet houden dat deze verf veel langzamer droogt."

In een andere hotelkamer luisteren filmmakers vanuit gemakkelijke stoelen of een plekje op het witte beddegoed aandachtig naar belichter Daan de Boer. Naar eigen zeggen heeft de technicus niets met duurzaamheid. Toch bespaarde hij voor de peuterserie Zandkasteel zo'n 90 procent op stroom toen hij het kunstlicht verving door een zelfbedachte constructie van tweedehands ingekochte tl-buizen. "Kunstlicht is voor 10 procent licht en voor 90 procent warmte. De acteurs moesten dikke pakken aan en zweetten zich te pletter. Het idee om tl-licht te gebruiken, was eigenlijk een halve grap, een creatieve ingeving. Dat het zoveel energie en geld bespaarde, was mooi meegenomen. En de acteurs waren natuurlijk heel blij met de verkoeling."

Over milieuvriendelijk werken is hij duidelijk: "Het is een fabeltje dat het allemaal zo veel makkelijker en goedkoper kan. Als je genoeg tijd hebt, kan het allemaal heel groen, maar tijd is erg schaars in dit vak. Led-lampen alleen zijn niet de oplossing, het gaat erom dat je situaties creëert waarin je ze kunt gebruiken." Dat is vooral een kwestie van goed naar het scenario kijken. "Scènes die buiten worden gedraaid, zijn altijd zuiniger wat betreft licht. In het script moet je je bij elke scène afvragen waarom er in die ruimte gedraaid moet worden. Daar kun je het verschil maken."

Tialda Lublink wil haar scripts niet zomaar aanpassen. "Duurzaamheid moet wel in dienst blijven staan van de film. Als je een eetkamerscène niet draait omdat binnen filmen vervuilend is, ben je te ver doorgeschoten. De groenste film is nog altijd géén film." Collega-producent Suzanne van Heur vindt dat het begint bij communicatie, mensen bewust maken van verspilling. "Het cateringverhaal vond ik erg inspirerend, daar valt nog zo veel te verbeteren. Ik heb wel eens een film gedraaid waar geen voorverpakt snoep op de set was, dus geen Snickers en Marsen. Om het suikerdipje om vier uur 's middags te ondervangen, had de catering een grote chocoladetaart gemaakt. Hartstikke lekker en feestelijk."

Thekla Reuten: Scripts lees ik alleen nog digitaal
Volgens jurylid Thekla Reuten, tevens ambassadrice van de Green Film Making Competition, is er in de filmwereld nog niet genoeg aandacht voor duurzaamheid. Hoewel er in Amerika, Groot-Brittannië en Nieuw-Zeeland codes zijn opgesteld voor duurzaam produceren, zijn producenten daar in de praktijk lang niet allemaal mee bezig. Zelf probeert de actrice wel een bijdrage te leveren, omdat ze zich zorgen maakt om klimaatverandering. "Ik ben me heel erg bewust van dingen die ik in mijn eigen leven kan verbeteren. Maar ik loop ook vaak tegen mijn eigen gemakzucht aan. Ik ga soms met de auto als ik geen zin heb om door de regen te fietsen. En als ik dit ding," ze zwaait met een gerecycled en hervulbaar Dopperflesje, "ben vergeten, koop ik een wegwerpflesje." Reuten laat zich inspireren door haar Engelse collega Emma Thompson, die een groene auto eist voor haar vervoer en scripts uitsluitend digitaal wil ontvangen. "Dat scheelt veel papier. Ik begin met vragen naar de duurzame aspecten bij een productie, ik probeer het onder de aandacht te brengen. Uiteindelijk ontkomen we er niet aan om dingen anders te gaan doen."

Duurzaamheid straks net zo gewoon als veiligheid
De Green Film Making Competition is opgezet in samenwerking met onder andere het ministerie van economische zaken, landbouw en innovatie, het Nederlands Filmfonds en de ASN Bank. De jury kijkt zowel naar een rendabel en groen businessplan, als naar de kwaliteit van de film. Jurylid en duurzame ondernemer Aart van Veller: "De ontwikkeling naar duurzaamheid is eerder een lange reis dan een sprong over een sloot. Ik vergelijk het vaak met de introductie van eisen voor gezondheid en veiligheid, daar werd in het begin ook het nut niet van ingezien. We moeten toe naar een situatie waarin duurzaamheid net zo vanzelfsprekend is als veiligheid."

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie