Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook moderne pelgrim krijgt een 'rugzak voor het leven'

Home

Judith Sudhölter

Pelgrim op weg naar Santiago de Compostela. © Wiesje Peels, Mrk Uden

De pelgrimstocht naar Santiago de Compostela kan gezien worden als een fysieke beleving van een spiritueel pad. Dat was in de Middeleeuwen zo, en dat geldt nog steeds, toont het Museum voor Religieuze Kunst in Uden.

'Gascogne is een gebied rijk aan witbrood en uitstekende rode wijn en bedekt met bossen, weilanden en gezonde rivieren en bronnen'. Een tekst uit een reisgids? Ja, maar wel een heel oude. Dit fragment is te lezen in 'De gids voor de pelgrim' uit de twaalfde eeuw. De gids is onderdeel van de Codex Calixtinus, die vorige maand werd ontvreemd uit de kathedrale bibliotheek in Santiago de Compostela.

Een kopie van het middeleeuwse boekwerk is te zien op de tentoonstelling 'Een weg van sterren... pelgrimage & Santiago' in het Museum voor Religieuze Kunst in Uden. In de tentoonstelling wordt de hedendaagse pelgrimstocht naar Santiago de Compostela vergeleken met het middeleeuwse verschijnsel.

Wouter Prins, conservator van het museum: "De 'Gids voor de pelgrim' is in de stijl van een reisgids geschreven, maar waarschijnlijk heeft hij nooit als zodanig gefunctioneerd. Daar was het boek veel te kostbaar en te zwaar voor."

De pelgrimsgids is waarschijnlijk geschreven door Aymeric Picaud, een geestelijke uit Poitou die begin twaalfde eeuw door Europa zwierf. Hij bracht zijn tekst naar Santiago, waar deze werd opgenomen in de Codex Calixtinus. Dit vijfdelige 'Boek van Jacobus', opgedragen aan Paus Calixtus II (die paus was van 1119 tot 1124), is tot 1500 in slechts vier handschriften overgeleverd. Het exemplaar in Uden is een waarheidsgetrouwe reproductie van het gestolen origineel.

De gids staat vol routebeschrijvingen, tips en anekdotes. Zo vertelt de schrijver uit welke rivieren je wel en niet kan drinken en weidt hij uit over de verschillende volkeren die men op de route kan verwachten: "Onderweg naar Santiago troffen wij aan de oever van deze stroom twee Navarrenzen die daar zaten en hun messen slepen; zij hadden de gewoonte om lastdieren van pelgrims te villen die dat water dronken en stierven."

De pelgrimage naar Santiago de Compostela beleefde zijn bloeiperiode vanaf 1100 na Christus. De Reformatie met haar kritiek op de 'bijgelovige' gebruiken tijdens de bedevaart, deed de aantallen pelgrims langzaam dalen en aan het begin van de twintigste eeuw was de traditie zo goed als uitgestorven. "Maar je ziet dat de pelgrimage nu weer helemaal is opgeleefd", vertelt Prins, terwijl hij het moderne gedeelte van de tentoonstelling laat zien.

Prins wijst op een foto van een man met bebloede voeten: "Pelgrimeren is een fysieke ervaring."

Een pelgrimstocht kan, zowel vroeger als nu, worden gezien als een fysieke beleving van een spiritueel pad. "Je loopt op een weg waar je de tekens steeds ziet", zegt Prins. "Ook al ben je niet gelovig, de kapelletjes langs de route, de zegeningen die de pelgrims 's ochtends krijgen, dat doet iets met je."

Dat blijkt ook uit de kaartjes die mensen achterlaten in de 'kapel' van het museum. Een bezoeker schrijft dat de ervaringen tijdens de pelgrimage 'een rugzak voor het leven' opleveren. Het uitwisselen van herinneringen is volgens Prins typisch voor de 'camino de Santiago'. Er is volgens hem geen andere pelgrimstocht waar zo veel boeken, documentaires en weblogs over verschijnen. Moderne varianten van het twaalfde-eeuwse boekwerk.

Een weg van sterren

Voor moderne pelgrims eindigt de tocht niet meer altijd in Santiago de Compostela. Velen lopen door naar Finisterre, letterlijk het 'eindpunt van de aarde' (finis terrae).

De kaap ligt op een schiereiland in de Atlantische oceaan, negentig kilometer van Santiago. Het verhaal gaat dat Karel de Grote na het volbrengen van zijn pelgrimstocht zijn lans bij Finisterre in zee wierp.

Rond 800 werd het graf van de heilige Jacobus in Santiago 'ontdekt'. In deel vier van de gestolen Codex Calixtinus, de 'Kroniek van Turpijn' staat beschreven hoe Karel de Grote het graf tegen aanvallen van de Moren beschermde. De legende vertelt hoe hem in een droom de weg naar het graf werd geopenbaard als 'een weg van sterren'. Door vanuit Frankrijk de loop van de Melkweg te volgen kwam hij uit in Compostela, wat 'het sterrenveld' betekent.

www.wegvansterren.nl



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie