Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Onvermogen grip te krijgen op het nu

home

Theater

Drie zusters Nationale Toneel ¿¿¿¿

Een en al hunkering is het in 'Drie Zusters'. Hunkeren naar vroeger, hunkeren naar de liefde, hunkeren naar een zinvol bestaan, kortom, hunkeren naar Moskou. Het is een vergeefs verlangen, veraf van de realiteit. Na het tweede en derde bedrijf klinken de zinnetjes 'naar Moskou' en 'laten we gaan' na als in het duister verdwijnende echo's.

Dat ondoordringbare donker tussendoor heeft een suggestieve pendant tijdens de scènes. Op toneel staat een glazen huis, waarin met grote regelmaat witte mist optrekt. Soms blijft die hangen tot net boven de voeten, soms vult die de kubus helemaal. Een mooie metafoor voor het geëtaleerde onvermogen om grip te krijgen op het hier en nu.

Olga (Ariane Schluter), Masja (Anniek Pheifer) en Irina (Katja Herbers) dromen en smachten, niet in staat het Moskou van hun jeugd als geïdealiseerd geluk onder ogen te zien. Net zomin als het heden van de garnizoensstad waar zij nu wonen. Zij zijn kinderen van hun tijd. Altijd weer. Dat is het boeiende van een toneelklassieker.

Toen Anton Tsjechov het stuk schreef in 1900, broeide de revolutie, wat het verval van de generaalsfamilie een zekere weemoed verleende. Begin jaren tachtig zette Gerardjan Rijnders die theatrale nostalgie radicaal om in kleinburgerlijke bekrompenheid. In plaats van een zilveren samowar kreeg Irina een foeilelijke Brabantia keukenuitzet. Hier is dat een chique koffiecupautomaat.

In enscenering en vormgeving (Bernhard Hammer) heeft regisseur Theu Boermans bij het Nationale Toneel de melancholie weer teruggehaald en speelt daarmee voelbaar in op de huidige crisissfeer met het snakken naar betere tijden. Het maakt het falen om het leven van alledag te vieren heel herkenbaar. Maar ook de kloof tussen beschaving, parvenudom en sociale klassen.

Treffend is hoe de zussen haast aanbiddend gegroepeerd staan om een nieuw aangekomen commandant. Vooral Ariana Schluter laat in minieme bewegingen Olga's onderdrukte passie aangrijpend doortrillen. Een rake tegenhanger van die beheersing is Antoinette Jelgersma, die Anfisa als een beverige running gag laat uitgroeien tot prototype van een sociale klasse. 'Drie Zusters' is een lange zit, maar niet geheel ten onrechte.

Hanny Alkema

Tournee t/m 1-2-2013. Info: www.nationaletoneel.nl

Theater

Some day my prince will.come Sadettin Kirmiziyüz i.s.m. The Sadists ¿¿¿¿

Het bruiloftsfeest is net voorbij. Er ligt nog confetti en een omgevallen stoel. Alleen de bruiloftsband The Sadists is er nog. En Sadettin, de broer van de bruid. Hij lijkt een beetje aangeschoten en dat is opvallend na een Turkse bruiloft. Sadettin vindt het maar niets dat zijn kleine zusje is getrouwd. Met een Turk uit Istanboel nog wel. Dus probeert hij met behulp van de mannen van de band te reconstrueren hoe dat huwelijk tot stand heeft kunnen komen.

De voorstelling 'Some day my prince will.com' is de vierde voorstelling die Sadettin Kirmiziyüz maakt over zijn Turks-Nederlandse familie. Telkens gingen die voorstellingen over de verschillende manieren waarop zijn familieleden (moeder, vader en broer) greep proberen te krijgen op hun Turks-Nederlands-islamitische identiteit.

Het merendeel van die voorstellingen was al erg geslaagd, maar 'Some day my prince will.com' doet daar nog een indrukkend schepje bovenop. In een bonte mix van speelstijlen spelen Kirmiziyüz en de huwelijksband de gebeurtenissen na die tot het huwelijk leidden. De jeugd in Zutphen waarin Sadettin en Sare de Teenage Mutant Ninja Turtles naspeelden. De eenzame zoektocht van Sare naar wie ze is na een vakantieliefde in Istanboel. Het op internet vinden van het geloof en het opdoen van een hoofddoekje. En uiteindelijk het Turkse huwelijk met Özgur ('vrijheid' in het Turks), die dat hoofddoekje weer onzin vindt.

In eerste instantie nemen Sadettin en de band die reconstructi - en daarmee zus Sare - niet serieus, met vet aangezette accenten, maskers en maffe opplaksnorren. Maar hoe meer Sadettin letterlijk in zijn zus' huid kruipt, hoe oprechter Sare's zoektocht blijkt te zijn geweest. Ze is niet de naïeve moslima die Sadettin als zogenaamd genuanceerde vernederlandste broer zo graag in haar wil zien, maar een volwassen vrouw die bewust kiest voor een toekomst in Turkije.

De oprechtheid waarmee Kirmizyüz zijn eigen zus speelt, is ontroerend. Zeker omdat het contrast met zijn onsympathieke, mokkende zelf de kloof van onbegrip tussen twee familieleden invoelbaar maakt, maar zonder dat het zwaar of sentimenteel wordt. Mede dankzij The Sadists is de voorstelling vooral muzikaal, vlot en geestig, maar met een mooi melancholische onderlaag. Je hebt van die voorstellingen waarin vrijwel alles klopt. 'Some day...' is er zo een.

Robbert van Heuven

Tournee tot en met 1 maart 2013. www.troubleman.nl

Jeugdtheater

Het ontstaan van wit Het Laagland ¿¿¿¿

Een voorstelling voor kleuters maken over de schoonheid van beeldende kunst? Dat is al snel te pretentieus, zou je denken. Maar niet voor de theatermakers van het Limburgse gezelschap Het Laagland. Schilderijen maak je met kwasten, potten verf en een beetje toverkunst, zo laat regisseur Bas Zuyderland zien in 'Het ontstaan van wit'.

De grootvader van Anna is een kunstenaar en iedere zondag komt het meisje op bezoek in zijn atelier. Daar werkt hij aan een schilderij van de overleden oma en zij mag hem niet storen. Dat botst natuurlijk, en niet zo'n beetje ook. Kim Berkenhagen zingt, springt en huppelt in de rol van Anna als een jonge hond over het toneel. Ze speelt zo geloofwaardig een klein meisje dat de kinderen in de zaal op het puntje van hun stoel zitten. "Anna!", roepen ze haar toe, alsof ze een echt vriendinnetje is. Haar tegenspeler Folmer Overdiep is aan haar gewaagd. Al doet hij nog zo driftig en schreeuwt hij nog zo hard, hij blijft sympathiek. Hoe meer zijn kleindochter hem op de zenuwen werkt des te groter is het plezier van het jonge publiek.

Als Anna is uitgespeeld en verveeld naar buiten kijkt, verdwijnen ineens alle kleuren. De verf, de schilderijen, zelfs hun kleding is op magische wijze veranderd in een zwart-witfilm. Deze wending in het verhaal brengt Anna en haar opa dichter bij elkaar.

In het toneelbeeld legt Bas Zuyderland een heldere link tussen kindertekeningen en het werk van een kunstenaar in een atelier. Overal liggen vellen papier, kwasten, viltstiften en kleurpotloden op de grond en tegen de wanden staan kleine en grote schilderijen. Soms staat er alleen een krabbel of een schetsje op.

'Het ontstaan van wit' is een remake van een voorstelling die bijna tien jaar geleden speelde. Een goed initiatief want het thema is in deze periode van bezuinigingen weer springlevend. Het Laagland speelt de voorstelling ook in musea en daar is het verhaal nog beter thuis dan in het theater.

Anita Twaalfhoven

Tournee tot en met 15 juni. Info: www.hetlaagland.nl

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.