Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ontwikkelingsbranche maakt zich op voor het ergste

Home

Christoph Schmidt

Staatssecretaris van Ontwikkelingszaken Ben Knapen op bezoek in een vluchtelingenkamp in Kenia. © Getty Images

Premier Rutte (VVD) sluit zich de komende weken op in het Catshuis met vicepremier Verhagen (CDA) en PVV-leider Wilders. Doel: een miljardenbezuiniging. Maar waarop? Ontwikkelingssamenwerking misschien? Trouw denkt in een korte serie mee met de onderhandelaars.

Discussies over het nut van ontwikkelingssamenwerking lijken sterk op twistgesprekken over halfvolle danwel -lege glazen. Toch lijkt, in Nederland althans, het aantal halfleeg-aanhangers de overhand te krijgen. In een onderzoek van TNS/Nipo van begin dit jaar zette 46 procent van de ondervraagden ontwikkelingshulp bovenaan hun lijstje potentiële bezuinigingsposten.

Hoe bevreesd de ontwikkelingsbranche al een tijdje is, blijkt uit de zorgvuldig voorbereide reactie op de cijfers van het Centraal Planbureau (CPB). Slechts een handvol minuten zat er donderdagochtend tussen de onheilstijding van het CPB en het startschot van de campagne 'Je krijgt wat je geeft' van een 'brede verzameling van ontwikkelings- en mensenrechtenorganisaties'.

Waar zulke campagnes vroeger op de emotionele toer gingen, is de toon nu zakelijk. Het gaat immers om 'een investering in onze eigen veiligheid, in het tegengaan van mondiale instabiliteit, crises en migratie', stelt Tom van der Lee, bestuurslid van branchevereniging Partos, in een persbericht dat vooral aan PVV-oren lijkt te zijn gericht. Het motto 'Je krijgt wat je geeft' begint al aardig rond te zingen op Twitter.

Het kabinet-Rutte heeft al flink gesneden in ontwikkelingssamenwerking, vooral door de norm van 0,8 procent van het nationaal inkomen te verlagen naar 0,7 procent. Dat scheelt al pakweg 800 miljoen euro, een bedrag dat verder oploopt naarmate de economie sterker krimpt. Het huidige budget ligt iets boven de 4 miljard.

Hoewel Nederland het met die 0,7 procent internationaal nog altijd uitstekend doet, is het wel een van de weinige Europese landen waar ontwikkelingssamenwerking in het verdomhoekje zit. Ondanks de eurocrisis streven landen als Duitsland en Groot-Brittannië, waar eveneens conservatieve regeringen zitten, ernaar om juist meer geld uit te trekken voor ontwikkelingslanden.

Volgens Paul Hoebink, bijzonder hoogleraar ontwikkelingssamenwerking aan de Radboud-universiteit in Nijmegen, is er aan de helft van die 4 miljard hoe dan ook niet te tornen wegens meerjarige afspraken met internationale organisaties en Nederlandse hulpclubs. "Dat geld blijft gewoon staan", zegt Hoebink. "Ik neem tenminste aan dat de VVD niet uit de EU wil stappen."

De resterende 2 miljard zou vooral weggehaald kunnen worden bij de directe steun aan de - meest Afrikaanse - partnerlanden, die door CDA-staatssecretaris Ben Knapen in aantal al zijn teruggebracht van 33 naar 15. "Dat zou betekenen dat de hulp aan die landen vanaf volgend jaar geheel wordt stopgezet", zegt Hoebink. "Vijftig jaar van opbouw wordt daarmee te grabbel gegooid. Als de heren denken dat een exportland als het onze zulke dingen kan doen, grenst dat aan waanzin."

Ook de werkgelegenheid bij de particuliere hulporganisaties in Nederland zelf staat onder druk. In oktober liet Cordaid al weten dat honderd van de 240 arbeidsplaatsen zullen verdwijnen. De organisatie verwacht dat de overheidssubsidie de komende jaren zal dalen van 65 naar 25 miljoen euro.

De branche mag trouwens best kritisch in de spiegel kijken, vindt Marc Broere, hoofdredacteur van Vice Versa, vakblad voor ontwikkelingssamenwerking. "Je kunt de sector verwijten dat ze te afhankelijk zijn geworden van de overheid. Veel organisaties hebben concessies gedaan aan hun identiteit. Ze zijn het contact met hun achterban kwijtgeraakt en te veel op zoek geweest naar zwevende donateurs."

Maar in grote lijnen vreest Broere net als Hoebink voor een enorme imagoschade voor Nederland bij een nieuwe bezuinigingsronde. "Als je in een ontwikkelingsland zegt dat je Nederlander bent, gaat het al snel over het Nederlands voetbalelftal én onze goede reputatie op het ge- bied van internationale samenwerking. Ik heb in heel wat Afrikaanse hutjes een foto van prins Claus zien hangen."

Bezuinigen op ontwikkelingshulp heikel punt

Zodra duidelijk werd dat het kabinet na de eerste 18 miljard aan bezuinigingen op zoek moest naar nog meer miljarden, maakte fractievoorzitter Geert Wilders het PVV-standpunt meteen duidelijk. Extra bezuinigen in 2012 wordt volgens hem 'erg moeilijk', tenzij het kabinet 'net als de PVV 4 miljard op ontwikkelingshulp wil snijden'. De partij heeft inmiddels iets ingebonden, maar wil nog steeds minimaal 1 tot 2 miljard op de post beknibbelen.

Dat raakt met name bij de christen-democraten - waar ontwikkelingshulp van oudsher een belangrijk thema is - een gevoelige snaar. CDA-woordvoerder Kathleen Ferrier benadrukte dat haar partij de komende jaren trouw wil blijven aan de internationale afspraak om minimaal 0,7 procent van het bruto nationaal product (bnp) aan ontwikkelingshulp te besteden. De VVD liet eveneens weten daar tijdens deze regeerperiode aan vast te willen houden.

De rol van Ferrier is interessant: de 'CDA-dissident' bleek al eerder grote moeite te hebben met de gedoogsteun van de PVV.

Deel dit artikel