Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ontstressen op het natuurbelevingspad

home

COKKY VAN LIMPT

De natuur ingaan vermindert stress en werkt rustgevend. Met een 'natuurbelevingspad' helpt psycholoog Ad Bergsma de depressieve wandelaar op weg. Een wondermedicijn tegen depressie is het niet, maar alle beetjes die helpen tegen stress en depressie zijn welkom.

Gelukspsycholoog Ad Bergsma wil mensen met depressieve klachten de natuur insturen. Gewoon, omdat het heilzaam werkt.

Natuurlijk zijn er mensen, weet Bergsma, aan wie groen niet besteed is en voor wie natuur niet meer is dan een groen behangetje. En als je voor je elfde jaar niet in de natuur hebt gespeeld, schijnt het de rest van je leven iets 'verafs' te blijven. Ook zijn er mensen die de natuur beleven als een oord van dood en verderf - met vieze beestjes, roofvogels die zangvogeltjes opeten en rottende bladeren in de herfst. Weer anderen zien in de herfst juist niet de dood maar verborgen leven dat zich opmaakt voor een nieuw begin.

"De ogen van mensen krijgen dezelfde prikkels", vat Bergsma al die natuurbeelden samen, "maar mensen geven er een heel andere invulling en betekenis aan. Een positieve natuurbeleving zit dus voor een deel tussen onze oren, of zoals de Engelsen zeggen: the beauty is in the eye of the beholder." Maar, vroeg Bergsma, die zelf veel rust vindt in de natuur, zich af: zou je niet toch tot op zekere hoogte kunnen sturen dat mensen profijt hebben van een verblijf in de natuur? Kun je ze anders laten kijken?

Elk hulpmiddel, hoe bescheiden ook, is welkom. Reguliere behandelingen tegen depressiviteit richten nog weinig uit. In Nederland begon het wetenschappelijk onderzoek naar psychische stoornissen onder de bevolking ongeveer 25 jaar geleden. "Uit die eerste publieksonderzoeken bleek", vertelt Bergsma, "dat in ons land jaarlijks twintig procent van de bevolking lijdt aan een depressie, angststoornis of verslaving en dat zelfs de helft van de bevolking zoiets eenmaal in zijn leven meemaakt. Blijf er niet mee rondlopen maar zoek hulp, klonk het sindsdien vanuit de geestelijke gezondheidszorg."

Die oproep heeft volgens Bergsma wel geleid tot veel meer behandelingen, maar niet tot een evenredige afname van de klachten. "Sommige stoornissen kunnen effectief worden behandeld met pillen of psychotherapie, maar het is niet zo dat mensen tegenwoordig niet meer depressief zijn. De hulpverleners konden hun beloftes maar ten dele inlossen. Bij depressie kunnen we tien tot hooguit dertig procent van het leed verzachten."

Uit de inmiddels vele onderzoeken naar de heilzame werking van natuur op de gezondheid, blijkt keer op keer dat de natuur ontstressend werkt en helpt relativeren en je gedachten ordenen. "Daarom zou het fijn zijn als mensen dat eens proberen. Het belooft niet veel, het is geen wondermedicijn, maar alle kleine beetjes kunnen helpen."

Door iemand te adviseren de natuur in te gaan, sleutel je niet aan het individu maar probeer je de omstandigheden van het individu aan te passen. Deze benadering sluit aan bij de positieve psychologie, een stroming die rond 2000 is ontstaan en die ook Bergsma - gepromoveerd op een proefschrift over geluk - aanhangt. "Positieve psychologie doet eigenlijk hetzelfde als de vele zelfhulpboeken. Ze probeert niet stoornissen te verhelpen maar de manier waarop een cliënt naar de wereld kijkt, iets constructiever te maken. Wat goed is, wil de positief psycholoog versterken, in plaats van wat slecht is, corrigeren."

Een vriendin in Finland wees hem op het natuurbelevingspad, dat is bedacht door de Finse psycholoog Kalevi Korpela. De Fin ontdekte dat mensen die vaker piekeren en meer gebukt gaan onder het tempo van het moderne leven, te kennen geven dat een verblijf in de natuur voor hen helend werkt. Maar tegelijkertijd bezoeken zij de natuur minder.

Om mensen te helpen de mogelijkheden van de natuur beter te benutten, zette Korpela midden in Finland het eerste psychologische natuurbelevingspad ter wereld uit. De weg is zes kilometer lang en slingert, langs een intiem pad met mooie uitzichten, door een heuvelachtig bos. Verspreid langs de route staan negen borden, om de tien minuten wandelen één. Op elk bord staat een psychologische oefening beschreven, die het positieve effect van de natuur op de wandelaar moet vergroten. Voorbeeld van zo'n oefening - na veertig minuten wandelen - is: 'Sta stil bij de schoonheid van de plek waar je nu toevallig bent aangekomen. Gebruik al je zintuigen, voel, ruik, kijk en luister'.

Korpela legde 167 Finnen, die het pad hadden uitgeprobeerd, een vragenlijst voor. Een grote meerderheid reageerde positief op de oefeningen. Het pad had hen goed had gedaan en zij voelden zich krachtiger.

Zo'n natuurbelevingspad zou ook iets voor Nederland kunnen zijn, dacht Bergsma. Hij stapte met het plan naar Natuurmonumenten. Goed idee, vonden ze daar, maar een concreet pad is er nooit aangelegd. Daar heeft hij inmiddels iets op gevonden.

Op de website van het Fonds Psychische Gezondheid, waarvoor Bergsma tot dit voorjaar werkzaam is, kunnen de psychologische oefeningen die Korpela bedacht voor zijn natuurbelevingspad, worden gedownload (www.psychischegezondheid.nl/natuur). Bergsma heeft de teksten van de oefeningen vertaald in het Nederlands, met zelfgemaakte natuurfoto's uit het Beekbergerbos als achtergrond.

Met prints van de negen oefeningen op zak en gewapend met een kookwekker die je om de tien minuten herinnert aan de volgende oefening, kun je zo aan de wandel gaan. Maakt niet uit waar: een park, een natuurgebied of gewoon een groenstrook aan de rand van stad of dorp. Voor de inhoud van de oefeningen heeft Korpela zijn licht opgestoken bij de natuurtherapie. De bedoeling van de oefeningen is dat je probeert je hoofd te vullen met de waarnemingen om je heen, van geuren, kleuren, geluiden, vormen.

Bergsma: "Langzaam maar zeker kom je dan vanzelf in een meer 'open modus' terecht, waardoor je weer oog krijgt voor details, zoals de typische paddestoelengeur van een herfstbos of de vorm van een blaadje. En waardoor je je prettiger kunt voelen, meer ontspannen en vitaler.

Ook kan de grootsheid van de natuur om je heen je helpen relativeren, je doen inzien dat je alledaagse zorgen, de ruzie op je werk, de kringetjes van je eigen gepieker niet van levensbelang zijn. Dat kan bevrijdend werken."

Beter dan pillen
Bijna alle Nederlanders denken positief over de betekenis die natuur kan hebben voor hun gezondheid. Vooral voor depressieve mensen kan de natuur ingaan heilzaam zijn, vinden ze. Heilzamer zelfs dan sporten, in therapie gaan of antidepressiva slikken, zo bleek onlangs uit een publieksenquête van De Friesland Zorgverzekeraar. Ook het Fonds Psychische Gezondheid hield vorig najaar een publieksenquête. Bijna twee derde van de Nederlandse vrouwen en meer dan de helft van de mannen die aan dit onderzoek meededen, waren van mening dat de natuur ingaan depressieve klachten verlicht.

Geluksonderzoeker
Ad Bergsma is psycholoog, geluksonderzoeker en wetenschapsjournalist. Hij schreef vijftien boeken over psychologische onderwerpen als geluk, onze hersenen, psychodiagnostiek en psychotherapie. Bij uitgeverij Boom verschenen boeken over 'Gelukkig werken' en 'Succesvol ouder worden'. Ook maakt hij een psychologisch woordenboek, waarvan in 2010 een nieuwe versie is verschenen. Bergsma promoveerde in 2011 op een proefschrift over geluk aan de Erasmusuniversiteit in Rotterdam.

www.grootstegeluk.nl

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie