Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ontdoe Zwarte Piet van zijn dommigheid

Home

ANNA P.H. GEURTS en HISTORICUS UNIVERSITEIT VAN SHEFFIELD

Piet mag best Afrikaanse voorouders hebben, vindt Anna Geurts, maar laat het afgelopen zijn met zijn dommigheid en onderdanigheid.

In een poging de Sinterklaastraditie van haar racistische aspecten te ontdoen, is men overal aan het experimenteren geslagen met Piets uiterlijk. Het is bemoedigend dat de mensen die het aanzien van het feest bepalen - de organisatoren van feestelijke intochten, de verpakkers van snoepgoed - snappen dat we ons erfgoed best aan nieuwe inzichten mogen aanpassen. Maar is het wel Piets huidskleur die verandering behoeft?

Het Nederlandse debat wordt grotendeels bepaald door angelsaksische kritiek op het 'blacking up'. Maar raakt die kritiek wel de kern van het probleem? Een roze acteur die doet alsof hij bruin is: getuigt dat per definitie van een gebrek aan respect? Moeten we theater verbieden? Mogen mannen zich dan ook niet meer als, historisch al evenzeer achtergestelde, vrouwen verkleden? Mag 'doen alsof' sowieso niet?

Lees verder na de advertentie

Othello

Natuurlijk wel, het móet zelfs. Dat wil zeggen, het maakt de zaak alleen maar erger als we elk toneelpersonage met een donkerbruine huidskleur uit het straatbeeld proberen te weren. Dát is nog eens racisme. Sint mag blijkbaar wel, maar Piet niet? Dan ook Hamlet wel, maar Othello niet. Sien wel, maar Gerda niet!

Dat lijkt me niet wat de actievoerders proberen te bereiken. Als het uitgangspunt van de kritiek de herkenbaarheid is van het personage 'Zwarte Piet' als iemand met Afrikaanse roots, dan is wel het onaangenaamste wat je kunt doen, die figuur uit het land verbannen. Wat er mis is met de Piet zoals we die de laatste decennia hebben leren kennen, is niet zijn huidskleur. Wat er mis is, is ten eerste de domheid die de meeste Pieten aankleeft. Zoals het verhaal al sinds jaar en dag door de publieke omroep verteld wordt: op weg naar de intocht verbruien de Pieten het ... bíjna, want gelukkig lost de Goedheiligman alles op het nippertje weer op. Piet de paljas, Sint de wijze heer.

Vervangbaar

Het is ook op zijn minst dubieus te noemen dat de Pieten die in december door de winkelcentra van Nederland huppelen blijkbaar állemaal gewoon 'Piet' heten. Sint is een individu, Piet vervangbaar.

En tot slot is er wel het een en ander aan te merken op Piets sullige acceptatie dat hij gratis het hele jaar voor de een of andere multimiljonair werkt.

Er kan ook heus iets verbeterd worden aan Piets uiterlijk, zoals zijn vreemde roodgeverfde lippen. Maar Roetpieten en Regenboogpieten lossen het racisme niet op.

Liefdadigheid

Het belangrijkste is dat de gezelligheidsverenigingen, de amateurtoneelspelers en de liedjesschrijvers Piet van zijn knechtenstatus ontdoen. Piet mag best Afrikaanse voorouders hebben, maar dan moet het wel afgelopen zijn met zijn inwisselbaarheid, zijn dommigheid, zijn onderdanigheid.

Waarom laten we Piet voortaan niet op eigen initiatief liefdadigheid bedrijven? Piet als Spaans edelman, met aan zijn zijde zijn vriend de bisschop: Don Pedro en Sint Nicolaas. Het zou historisch volkomen op zijn plaats zijn, en de kostuums hoeven niet eens te veranderen.

Dus: moet Piet emanciperen? Jazeker. Moet Piet onzichtbaar worden gemaakt? Nee, waarachtig niet. We hebben meer Piet nodig, niet minder. Meer donkere huid, in plaats van minder. We moeten af van de kwalijke idee dat bruine personages bijna als vanzelf racistisch zouden zijn.

Dus laten we nou eens ophouden die arme Piet naar de cosmetische chirurg te sturen, hem te dwingen zijn haar te relaxen en zijn huid te bleken. En laten we ons eens richten op de verhouding tussen die twee, tussen Piet en Sint. In die volgorde.

Deel dit artikel