Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Online stemmen werkt ronselen in de hand

home

Hans Marijnissen

© anp

Het online-referendum dat Rotterdam wil houden, is niet alleen technisch onveilig, maar maakt ook het ronselen van stemmen erg eenvoudig. Dat zegt professor Jan van Dijk, hoogleraar aan Universiteit Twente en verbonden aan het Center for ­e-Government Studies.

Volgens Van Dijk heeft elektronisch stemmen meer na- dan voordelen. Burgemeester Ahmed Aboutaleb wil dat de Rotterdammers zich in een online-referendum uitspreken over een plan om 20.000 sociale huurwoningen in de stad te slopen. Zo'n elektronisch referendum is goedkoper, omdat nauwelijks nog bemande stemlokalen nodig zijn. Ook zou 'thuisstemmen' het aantal kiezers moeten doen toenemen. Die hoeven niet meer door de regen naar de stembus.

Volgens Van Dijk lijkt dat voordelig, maar kleven aan thuisstemmen allerlei bezwaren. Aboutaleb schrijft in een brief aan de Rotterdamse raad dat de inwoners door gebruik te ­maken van hun elektronische handtekening DigiD hun stem kunnen uitbrengen. In diezelfde brief staat ook dat slechts 74 procent van de ­Nederlanders een DigiD heeft, en dat Rotterdam achterblijft bij dit landelijk gemiddelde.

Hogere drempel
Ruim een kwart van de Rotterdammers kan op dit moment dus niet eens deelnemen aan een online-stemming. Zij kunnen alsnog een DigiD aanvragen, of gebruikmaken van de enkele stemlokalen die de gemeente nog wél inricht. Maar de drempel om te gaan stemmen wordt voor een kwart van de Rotterdammers dus verhoogd, in plaats van verlaagd.

Daarbij komt, zegt hoogleraar Van Dijk, dat DigiD geen volstrekt veilig systeem is en waarvoor het toenmalige College Bescherming Persoongegevens (CBP) meerdere keren heeft gewaarschuwd. Niet voor niets is de overheid volgens Van Dijk op zoek naar een minder fraudegevoelig alternatief. De resultaten van een proef met de opvolger Idensys worden dit najaar verwacht.

Lees verder na de advertentie
Het grote voordeel van het 'ouderwetse' stembureau is ook dat daar géén propaganda bedreven mag worden, en ook niet in de omgeving.

Jan van Dijk, hoogleraar Universiteit Twente en verbonden aan het Center for ­e-Government Studies

"Het grote voordeel van het 'ouderwetse' stembureau is ook dat daar géén propaganda bedreven mag worden", zegt Van Dijk, "en ook niet in de omgeving. Een burger kan in alle rust zelf een keuze maken. Bij een digitale verkiezing is het heel makkelijk om vanuit propaganda-pagina's voor een 'ja' of een 'nee' direct een link te bieden naar het stemforum. Je bent als kiezer dan, zoals de Amerikanen het zeggen, one klick away vanuit de propaganda bij de stem. Daar zit geen enkele overdenkingstijd meer tussen, ook niet het loopje naar het neutrale stemkantoor. Manipulatie ligt zo op de loer."

Ronselen
Van Dijk ziet ook voor zich hoe via Facebook-groepen of met bepaalde apps stemmen kunnen worden geronseld, met een attentie als wederdienst, iets wat overigens strafbaar is in Nederland. En is het wel mogelijk thuis geheel onafhankelijk te stemmen, vraagt Van Dijk zich af, als dominante partners hun echtgenotes onder druk zetten hún keuze te maken?

Elektronisch thuisstemmen via referenda lijkt een mooie techniek in een nieuwe, directe democratie.  Overheden zijn er ook enthousiast over, omdat de opkomst dan hoger zou worden. "Niets is minder waar", zegt Van Dijk. Online-referenda in Zwitserland en Estland laten eenzelfde opkomstpercentage zien als verkiezingen met rood potlood."

Papieren stemmen zijn na te tellen als er twijfels zijn over de uitkomst. Digitale stemmen zijn niet meer te traceren. "Als het goed is tenminste", zegt Van Dijk. "Want je moet er niet aan denken dat hackers wél bij die gegevens kunnen komen, en deze doorverkopen aan marktpartijen. Dan weten politieke partijen bij een volgend referendum welke kiezers zij nog kunnen beïnvloeden, en ook wie die investering niet meer waard is."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Het grote voordeel van het 'ouderwetse' stembureau is ook dat daar géén propaganda bedreven mag worden, en ook niet in de omgeving.

Jan van Dijk, hoogleraar Universiteit Twente en verbonden aan het Center for ­e-Government Studies

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.