Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Onderzoekers hulp kwaad over desinteresse Kamer

Home

Han Koch

Helpt hulp? Nee, meent Ayaan Hirsi Ali. En het VVD-kamerlid vond dat onvoldoende onderzoek is gedaan naar het effect van hulp. En dat is de onderzoekers van het IOB in het verkeerde keelgat geschoten.

DEN HAAG – Het is een opvallend jaarverslag geworden dat de Inspectie ontwikkelingssamenwerking en beleidsevaluatie (IOB) over 2003 heeft uitgebracht. Frus-tratie en kwaadheid druipen er van af.

IOB-jaarverslagen bevatten normaal gesproken wat cijfers, maar geen ellenlange opsommingen van onderzoeken. Laat staan teksten die, zij het in diplomatieke taal, kritiek op de Tweede Kamer onder woorden brengen.

Eerst maar eens de cijfers. Het aantal evaluatieprojecten dat de onderzoekers uitvoerden, was gemiddeld 5,8 per jaar bij een gemiddelde kostprijs van 532 856 euro (over de periode 1993-2003). Maar waarom dan die lange lijst met wat de afgelopen jaren is gedaan?

,,Uit een combinatie van kwaadheid en verbazing”, zegt H. Jorritsma, waarnemend directeur van de IOB. De onafhankelijke onderzoekers, formeel opge-hangen aan het ministerie van buitenlandse zaken, vinden dat ,,de afgelopen jaren een groot aantal evaluaties is uitgevoerd, maar we hebben het gevoel dat tot dusverre onze bevindingen onvoldoende zijn betrokken bij het debat in de Tweede Kamer. Wellicht dat men de rapporten heeft gelezen – we kunnen niet in de hoofden kijken – maar het rapport over de schuldverlichting was de laatste jaren de enige keer dat een rapport in de kamercommissie is behandeld. Er is nauwelijks belangstelling zichtbaar en dat is wel eens anders geweest. We betreuren het dat we als bron voor de discussie onvoldoende worden gebruikt. De uitspraak van het Tweede-Kamerlid voor de VVD dat er te weinig is gedaan, is door ons met enig gefrons ontvangen.”

Maar helpt de hulp? Is het oordeel van Ayaan Hirsi Ali onjuist?

,,Die algemene vraag of hulp helpt zal door ons niet worden beantwoord. Dat heeft niets te maken met ons mandaat, maar alles met de methode van onderzoek. Methodologisch kun je alleen plausibele verbanden aantonen. Je kunt alleen op onderdelen zeggen dat het doel van de hulp gehaald is.”

Een simpel voorbeeld: een eiland in de Cariben heeft jarenlang steun gekregen. Na een storm is alles wat is opgebouwd verdwenen en zijn de mensen weer arm. Heeft de hulp geholpen? Gelet op de staat van het eiland niet. Maar dat is nog geen antwoord op de vraag of hulp helpt.

Aanzienlijk ingewikkelder wordt het als alles wat is opgebouwd in een West-Afrikaans cacaoland geheel teniet wordt gedaan door een terugvallende vraag naar chocola in Europa, een burgeroorlog in de regio, een dalende dollar en een stijgende olieprijs gepaard met een uitbraak van aids. Hoe bepaal je dan nog of de hulp heeft geholpen? ,,Of de hulp zinvol is, is een maatschappelijk, politiek en wellicht ideologisch vraagstuk waarover de wetenschap slechts op deelterreinen antwoord kan geven. Onderzoektechnisch kan per land, per sector, thema en modaliteit uitgesproken worden welke resultaten zijn geboekt, maar er bestaat geen theorie of techniek die die resultaten bij elkaar kan optellen tot een wetenschappelijk aanvaardbaar totaal”, vindt het IOB.

In het oordeel van Ayaan Hirsi Ali dat de hulp niet helpt, zit gebakken dat zij hoge verwachtingen heeft ten aanzien van de uitkomst. En nadrukkelijk verklaren wat de uitkomst moet zijn, het ijkpunt voor het onderzoek, is iets dat veelvuldig achterwege blijft, constateert het IOB. ,,Het zou voor de beleidsmaker beter zijn en het leven van de onderzoeker veraangenamen als dat wel gebeurde”, stelt Jorritsma droog vast. In het jaarverslag staat daarover: ,,Te hoge ambities en niet realistische doelstellingen zijn een bekend probleem in ontwikkelingssamenwerking.” In vrijwel elk rapport wordt voor die kwestie aandacht gevraagd.

De te hoge ambities en onrealistische verwachtingen leiden volgens het IOB vaak tot noodgedwongen negatieve oordelen, zo blijkt. Een voorbeeld: over de periode 1988-1998 gaf Nederland 2 miljard gulden uit voor de watersector. Een groot aantal mensen, veelal arm, kreeg toegang tot schoon drinkwater. Personeel van de waterbedrijven werd bijgeschoold en de bedrijven versterkten zich organisatorisch. Door decentralisatie werd een stap gezet in de richting van duurzame en betaalbare waterleidingbedrijven. Mooi resultaat zou je denken. En toch stond de onderzoeker niet te juichen. Waarom niet? Simpelweg omdat het doel niet werd bereikt. De waterbedrijven waren niet geheel duurzaam en betaalbaar, er was slechts een stap gezet. En bij die doelstelling bleven de resultaten achter. Was de hulp nu niet goed besteed? Of waren de ambities van de Haagse geldschieter te groot?



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie