Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Onderzoek naar risico's pesticiden voor gezondheid

Home

Joop Bouma

©Thinkstock

Er kan een verband zijn tussen het gebruik van pesticiden en gezondheidsklachten bij mensen die in agrarisch gebied wonen. Het is alleen in Nederland nog nooit goed uitgezocht. De Gezondheidsraad werkt aan een advies.

Wat bestrijdingsmiddelen doen in het oppervlaktewater en hoe lang schimmel- en insectenbestrijders in de bodem achterblijven, is redelijk bekend. Maar wat langdurige blootstelling aan deze middelen op langere termijn doet bij omwonenden is voor het eerst onderwerp van een studie door een commissie van de Gezondheidsraad. Dit jaar zal de commissie een advies uitbrengen.

In het dichtbevolkte Nederland liggen woonwijken soms pal naast kassencomplexen en landbouwpercelen. Bewoners worden niet zelden langdurig blootgesteld aan lage concentraties landbouwgif, die overwaaien uit de spuitnevel tijdens de toediening of aan stoffen die vervluchtigen, uit het gewas of uit de bodem. Sommige stoffen die in lage doses niet schadelijk zijn voor mensen, kunnen zich 'opstapelen' in het lichaam en dan wel schade aanrichten.

Vooral bij intensief gebruik van bestrijdingsmiddelen, zoals in de bloembollenteelt, zijn omwonenden vaak ongerust over de risico's met name voor kwetsbare groepen, zoals kinderen. Afgelopen maand nog eiste een milieugroep uit het Gelderse rivierengebied bij de Raad van State dat de gemeente Buren in het bestemmingsplan voor het buitengebied spuitzones opneemt voor fruitteeltbedrijven. Buiten zo'n zone mogen dan geen bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Buren voelt daar niets voor, omdat er nogal wat verspreid liggende woningen staan in het buitengebied. De gevolgen voor de fruittelers zouden onevenredig zwaar zijn, vindt de gemeente. De Raad van State doet in de loop van deze maand uitspraak.

Eergisteren konden omwonenden hun zorgen kenbaar maken tijdens een hoorzitting van de Gezondheidsraad. Ook milieu- en landbouworganisaties en de bestrijdingsmiddelenindustrie kwam daar aan het woord.

Bij de toelating van bestrijdingsmiddelen op de markt, worden risico's voor omwonenden niet meegenomen bij de beoordeling. Gedacht werd altijd dat die risico's voldoende waren afgedekt door maatregelen die de gebruiker van bestrijdingsmiddelen al moet nemen.

Die veronderstelling is niet langer houdbaar, nadat enkele jaren geleden uit Brits onderzoek bleek dat er mogelijk een verband bestaat tussen het gebruik van bestrijdingsmiddelen en gezondheidsproblemen bij mensen die in of bij een agrarisch gebied wonen. Binnen de EU wordt al gewerkt aan uitbreiding van de beoordelingscriteria.

De Stichting Bollenboos uit Drenthe is één van de bewonersgroepen die zich zorgen maakt over de bollenteelt. Tien jaar geleden kwam in Drenthe de leliebollenteelt op. Bij die teelt wordt gebruik gemaakt van grote hoeveelheden bestrijdingsmiddelen.

Volgens Rodina Fournell van Bollenboos is er bij de risicobeoordeling van het pesticidengebruik sprake van ongelijkheid. "De telers en de loonwerkers zijn in de gelegenheid zichzelf tegen de kwalijke gevolgen van pesticiden te beschermen. De bijsluiters geven precies aan welke beschermingsmaatregelen er moeten genomen, zoals het dragen van handschoenen of het gebruik van tractors met gesloten cabine. Dat geldt allemaal niet voor omwonenden. Zij weten niet wanneer er wordt gespoten en met welke middelen er wordt gespoten, laat staan hoe ze zich daartegen kunnen beschermen."

Fournell wees er tijdens de hoorzitting op dat omwonenden in de loop van het groeiseizoen van de lelie worden blootgesteld aan een cocktail van middelen, waarvan niet bekend is wat het stapelingseffect is. "Bovendien, uiteindelijk verlaat de gebruiker het bespoten perceel, terwijl de omwonende letterlijk in de vrijgekomen lucht blijft zitten."

Volgens Bollenboos is het Britse onderzoek een mooie aanzet, maar de situatie in het Verenigd Koninkrijk is onvergelijkbaar met die in Nederland. "De Nederlandse bollenteelt plaatst ons land in een unieke positie, maar met name de teelt van lelies vraagt een zo intensieve toepassing van pesticiden dat onderzoek in Groot-Brittannië niet zonder meer kan worden vertaald naar de Nederlandse situatie. Ons land is ook veel dichter bevolkt", aldus Fournell.

De Gezondheidsraad heeft al aangegeven voorstander te zijn van blootstellingsonderzoek in Nederland. De raad wil dat dit onderzoek wordt uitgevoerd op plaatsen waar de grond intensief wordt gebruikt en waar bestrijdingsmiddelen op grote schaal worden toegepast. Daarnaast moet een groep mensen worden onderzocht die niet in een agrarisch gebied wonen, ook om te kunnen bepalen welke rol het eten van bespoten groente en fruit speelt bij de blootstelling. Het advies van de Gezondheidsraad zal vooral gaan over welke vorm van onderzoek er moet worden opgezet.

Het zijn maar een paar huizen, dertien stuks, 'onder de rook' van een griendhoutbos van 9 hectare in het Gelderse Neerijnen. Maar de bewoners liggen wakker van het gif dat de eigenaar gebruikt om zijn perceel schimmelvrij te houden.

Griendhout? Die lange takken die gebruikt worden voor schuttingen, zinkstukken, beschoeiingen? Komt daar ook al gif aan te pas?

Zeker, zegt Maarten Visschers van de Gelderse Natuur en Milieu Federatie. Griendhout wordt frequent bespoten met Captan, een schimmelwerend middel dat in de EU volstrekt legaal is, maar in een Amerikaans onderzoek er van wordt verdacht dat het kankerverwekkend is.

Volgens Visschers wordt er op het terrein van Van Aalsburg Griendhouthandel in het plaatsje Hellouw nabij Neerijnen in het groeiseizoen bijna wekelijks gespoten met het bestrijdingsmiddel. Eén van de gebroeders Van Aalsburg (hij wil zelf niet zeggen welke gebroeder hij is), ontkent dat. "Wij voldoen volledig aan de voorschriften. Captan is toegestaan in Nederland. Je mag toch aannemen dat er bij het toelaten van een middel op de Nederlandse markt, goed is gekeken naar de risico's."

Captan wordt met een tractor met gesloten cabine, uit twee spuitarmen van ruim 10 meter breed, metershoog boven de kruinen van het griendhout over het gewas verneveld. Visschers: "Wij horen van omwonenden dat er wordt gespoten, ongeacht de windrichting. Bij mistig weer blijft de nevel hangen. Mensen kunnen het spul ook ruiken, het is een rioollucht, een propaangas-achtige lucht. Eén van de omwonenden raakte afgelopen zomer bedwelmd van de nevel en had een allergische reactie."

Volgens Visschers kunnen kinderen zo het perceel oplopen. De bewoners zijn angstig over de risico's en hebben vage klachten, zoals ontstekingen, vermoeidheid, luchtwegirritaties. Visschers schat dat er in Nederland op 2000 tot 3000 hectare griendhout wordt geteeld, waarschijnlijk onder dezelfde omstandigheden.

"We zijn meermalen door de Algemene Inspectie Dienst gecontroleerd", reageert Van Aalsburg. "We doen alles volgens de regels. Dit middel wordt ook gebruikt bij de teelt van appels en peren. Wij springen er echt wel voorzichtig mee om. Het middel is bovendien veel te duur om het richting omwonenden te spuiten."

De Gelderse Natuur en Milieu Federatie heeft afgelopen najaar de algemene inspectiedienst AID verzocht Van Aalsburg te controleren en eventueel een dwangsom op te leggen, omdat het bedrijf gebruik zou maken van een niet toegestane spuitmethode. De AID weigerde. Tegen die weigering is door de milieufederatie inmiddels beroep aangetekend.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie