Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Onderwijskundige: 'Scholen snijden kinderen vroegtijdig pas af'

Home

Wilma van Meteren

Onderwijsdeskundige Louise Elffers. © ANP Olaf Kraak
Interview

Scholieren worden in Nederland te vroeg geschift naar niveau, stelt de Oeso, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. Onderwijsdeskundige Louise Elffers van de Universiteit van Amsterdam wil het ook anders: 'Verspil geen talent, geef ze kansen', zegt zij.

Hoe moet het anders?
"De prikkels zijn verkeerd. Uit angst voor slechte rendementen gaan middelbare scholen risico's mijden. Ze verzeilen in een slag om de beste leerlingen die diploma's in een keer halen en niet afstromen naar een lager niveau. Dat laatste levert hen namelijk strafpunten op, de inspectie beoordeelt het als zwakte.

"In plaats van optimale ontwikkelingskansen bieden, snijden we dus kinderen vroegtijdig de pas af. Het staat haaks op een toegankelijk onderwijsstelsel. De politiek moet hier ingrijpen en het tij keren. Niemand zit te wachten op grootschalige, van bovenaf opgelegde wijzigingen van dat stelsel, maar de minister moet echt met scholen aan het werk om het voortgezet onderwijs te flexibiliseren en schotten weg te halen.

"Verspil geen talent. Dat geldt ook voor het hoger onderwijs. Als zoveel mbo-studenten uitvallen in het hbo, zorg dan dat ze een pittige voorbereiding en extra hulp in het hbo zelf krijgen. Geef ze kansen."

Misschien de middenschool herintroduceren?
"Ah, het gevreesde M-woord dat de discussie direct vertroebelt omdat de middenschool indertijd is mislukt. Kinderen nog drie jaar lang exact hetzelfde pakket bieden lijkt me niet het beste alternatief, nu al vervelen sommige basisscholieren zich dood.

"Maar scholen met een brede onderbouw, waarin leerlingen op verschillende niveaus deels gezamenlijk en deels gescheiden onderwijs volgen, kan een goed alternatief zijn. Met algemeen vormende en meer beroepsgerichte vakken. Na de derde klas kunnen ze gerichter kiezen voor een uitstroomprofiel, beroeps of algemeen vormend. Ook voor een gymnasiast kan het goed zijn te ontdekken wat hij met zijn handen kan.

"Laten we ervoor zorgen dat scholen leerlingen van verschillende niveaus niet verder uit elkaar trekken, zoals nu gebeurt."

De Oeso tikte Nederland hierover eerder op de vingers. Waarom volhardt Nederland?
"Toenmalig minister Plasterk weerlegde die kritiek. Leerlingen konden volgens hem verkeerde schooladviezen of keuzes makkelijk repareren. Maar die kansen om op te klimmen en te veranderen van koers zijn sindsdien eerder slechter dan beter geworden."

Wat mankeert er precies aan?
"Kinderen worden als ze twaalf zijn al gescheiden naar niveau. Op papier staat het er mooi, ze kunnen op- en afstromen, opleidingen stapelen, maar de praktijk is anders. Ze lopen tegen steeds hogere drempels aan. Daardoor staat enorme druk bij de overgang naar de middelbare school.

"Dat begint al met plaatsing. Heb je een dubbeladvies vmbo-t/havo of havo/vwo, dan krijg je geen plekje op het hoogste niveau. Wisselen is moeilijker, want brede scholengemeenschappen - van vmbo tot vwo -  zijn er steeds minder. Leerlingen die willen doorstromen, krijgen ook te maken met hogere eisen, met een vmbo-t-diploma heb je bijvoorbeeld niet automatisch meer toegang tot havo. En tot slot stuiten ze op toenemende selectie aan de poorten van hbo en universiteiten."

Wat betekent dat?
"Wie eenmaal op een bepaald pad is geplaatst, komt daar niet makkelijk meer vanaf. Het is moeilijk doordringen naar andere niveaus en kinderen  - burgers van de toekomst -  komen niet in contact met elkaar. Die selectie op twaalfjarige leeftijd is daarom steeds bepalender geworden voor de rest van je schoolcarrière, dus ook je professionele loopbaan en je leven.

"Het recente rapport van de onderwijsinspectie De Staat van het Onderwijs bevestigt bovendien opnieuw dat het opleidingsniveau van ouders een heel belangrijke rol speelt. Kinderen van laagopgeleide ouders hebben in ons systeem minder kansen dan leeftijdgenoten met dezelfde intelligentie en hogeropgeleide ouders. Zo'n sociale ongelijkheid wil je niet."

Deel dit artikel