Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

OLGA MADSEN - 'Een moeizaam begrip is dat, kwaliteit'

Home

ROP ZOUTBERG

“Er is een grote behoefte aan verhalen vertellen. Mensen zijn nieuwsgierig, willen weten hoe het anderen vergaat. Dat is ook de enige reden waarom ik soap kan maken. Verhalen van mensen zullen mij altijd interesseren.”

Olga Madsen (Amsterdam, 10 januari 1947) is uitvoerend producente van de nieuwe soap 'Goudkust': “Ik praat nogal eens met Joop van den Ende. Ik had voor hem 'Goede tijden, slechte tijden' opgezet. Daarna produceerde hij 'Onderweg naar morgen', dat net als 'Goede tijden' gebaseerd werd op een buitenlandse soap. Ik heb tegen Van den Ende gezegd dat ik het jammer vond dat 'Onderweg' weer een bestaand format was. Terwijl hij mensen in huis had die er een zouden kunnen ontwikkelen. Hij gaf ons meteen de opdracht een originele Nederlandse soap te maken.

'Goudkust' is door Rogier Proper, Marc Linssen en Marciel Witteman (van het schrijverscollectief Dr. Proctor Scripts) en mij bedacht. Wij schreven de bijbel met de personages vorig jaar. Naar aanleiding daarvan werd in november een pilot gemaakt. Ik hoorde op 15 januari van Van den Ende dat 'Goudkust' aan SBS 6 verkocht was. Op 26 februari was de eerste draaidag. In de zes weken daartussen is een berg werk verzet. Het ging dus nèt.

De eerste vijf afleveringen zien er prachtig uit. (Wijst op de monitor waarop de opname van aflevering tien, take zes, te zien is) Het is bepaald geen misselijke set. Er zit mooi licht in, de acteurs zijn enig. We maken in ieder geval dertien weken 'Goudkust'. Na de zomer gaan we weer verder. Nog tweehonderd afleveringen er bij.

Ik kan je nog niet zeggen wat 'Goudkust' precies gaat worden. We zijn nog aan het creëren. Week 1 van een soap is lastig. Dan weet je nog niets. Als we acht weken hebben opgenomen hebben zal ik je zeggen waar die serie gaat zitten. Welke geur hij zal krijgen. Deze eerste weken zijn de generale. Ik zie hem nu ook pas voor het eerst, helemaal met iedereen bij elkaar. Bij 'Onderweg naar morgen', dat twee jaar geleden begon, ben ik de geur pas later gaan ruiken. Zij hadden onder meer het probleem dat ze met twintig jaar oude Amerikaanse scripts werkten. Die bewerking is vrij moeizaam gegaan, waardoor het ging zweven. Dat merken kijkers. Die voelen dat onbewust.''

“'Goudkust' gaat over zeven jonge mensen van rond de achttien jaar, die opgroeiden in grote villa's in een dure wijk aan de kust. Er is in Nederland maar weinig over het rijke milieu geschreven. Om een of andere reden ontkent Nederland dat er veel rijke mensen wonen. Maar het gegeven van die mooiheid is aardig om voor een soap te gebruiken. Een goede soap moet met je eigen cultuur te maken hebben. Nederlanders kijken naar 'The bold and the beautiful', maar lachen zich er ziek om. Als we 'The bold' voor Nederland zouden bewerken, zou er niemand naar kijken. Men zou dat belachelijk vinden. Ik moet een geur van hier hebben, waardoor mensen wèl naar rijkdom willen kijken.

Het is hartstikke leuk zo'n kid van 'Goudkust' in een rood autootje te zien rijden, of naar anderen te kijken die van die dure skispullen hebben. Ik vond het vroeger ook leuk naar Grace Kelly te kijken, maar ben lang niet zo mooi als zij. Hahaha. De grap is dat de eigenschappen die in een rijk milieu zitten niet anders zijn dan die van een arm milieu. Bad guys, aardige mensen, klootzakken. Zulke archetypen zitten overal.

Soap is niet zozeer een uitvergroting van de werkelijkheid, eerder een kwartslag draai. De uitvergroting haal je uit waarheden die je met dramatische conflicten vertelt. Dat is drama. Het gaat om verhalen die mensen zich moet kunnen voorstellen. Er zijn geen beperkingen. Je kunt van alles soap maken. Het gaat om de manier waarop je het vertelt. Via welke emotie je dat doet.

In dat opzicht verschillen soaps weinig van een serie als 'Pleidooi'. Ook 'Pleidooi' bevatte soap-elementen, alleen iets anders uitgewerkt. In 'Pleidooi' werd iets meer moeite gedaan om de hoofdpersonen realistisch te laten zijn. 'Goede tijden, slechte tijden' is heel grillig. Het is raar in zijn kleurtjes. 'Goudkust' wordt romantischer. En vloeiender, waardoor het zou kunnen lijken alsof het realistischer is.

'Goede tijden' bevat veel morele vragen. Het gaat steeds over goed en slecht. Het is het sprookje, de vertaling van het feuilleton in beeld. In hoeverre kinderen zo'n sprookje als de werkelijkheid gaan zien is de taak van hun ouders. Door Roodkapje worden kinderen toch ook niet bang voor oma's? Ouders denken vaak dat de wereld van kinderen heel klein is, maar ik geloof niet dat dat waar is. 'Goede tijden, slechte tijden' wordt niet gemaakt om kinderen op te voeden, maar omdat er met heel veel plezier een verhaal te vertellen valt. Dat is de lol van het maken. We denken nooit: we moet nu dit of dat doen om de hersens van mensen op gang te brengen.

Je kent mijn definitie van het genre? Soap is een naïef verteld verhaal door dialoog met beeld, waarin reële personages bijna onwaarschijnlijke verhaallijnen waarschijnlijk laten zijn. Soap mag nooit realisme worden. Het moet méér bieden dan de werkelijkheid. Je creëert scènes om een verhaal te vertellen.''

“De socioloog Peter Hofstede noemde 'Goede tijden, slechte tijden' een tragisch fenomeen, voortgekomen uit de toenemende vereenzaming en afstomping in de maatschappij. In die maatschappij leiden mensen een leeg bestaan, waarin ze houvast vinden aan een serie die een versnipperde werkelijkheid te zien geeft. (Korzelig) Maar heeft Hofstede die mensen gesproken? Heeft hij hun brieven gelezen, die ze schrijven wanneer we in 'Goede tijden, slechte tijden' een maatschappelijk thema raken?

Wat Hofstede doet, is ont-zet-tend neerkijken. Alsof mensen geen eigen intellect hebben. Iedereen die dit genre veroordeelt en zegt dat men dom is en men er aan verslaafd raakt, beweert eigenlijk: 'Kijk eens hoe intelligent ik ben, dat ik hier niet aan verslaafd raak'. Hoe durft Hofstede dat te zeggen? Ik heb geen waardering voor zulke mensen. Zij zetten een stempel op het hoofd van mensen. Ik ben daar stupéfait over. Ik zie op televisie een aantal dingen die ik niet leuk vind. Ik hou niet van 'Rondom Tien', niet van 'Lief en leed'. Maar ìk zeg niet dat de mensen die daar naar kijken achterlijk zijn.''

“Het is heel bijzonder dat we nu in Nederland naar de situatie gaan dat er drie soaps bestaan. Heel lang hebben de publieke omroepen de komst van een soap tegengehouden. De omroepen werkten niet met elkaar samen, en dus kòn er geen dagelijks drama worden gemaakt. Dat veranderde toen er commerciële televisie kwam. RTL 4 begon met horizontale programmering. Dat is het slimme van RTL 4 geweest. En van Van den Ende.

Ik haat het woord, maar hier is de kweekvijver voor mensen die het vak gedegen willen leren. Veel van de regisseurs die aan die Nederlandse soaps werkten zijn oud-leerlingen van mij, van de Filmacademie. Er komen jaarlijks acht regisseurs van die school. Die mensen hebben geen klap te doen. Speelfilm is in Nederland niet te maken. Dat lukt een of twee van hen na vijf jaar. De rest doet niets met hun kennis. Maar hier zijn iedere dag twintig scènes te doen. Het begrip regie wordt hier meer werkelijkheid dan op de Filmacademie. De academie is de fantasie dat je Martin Scorsese wordt, of Francis Ford Coppola. Ik hou van die ambitie, maar wanneer je in die fantasie blijft zitten máák je nooit iets.''

“Er bestaat in Nederland geen economische noodzaak voor een filmindustrie. Dat is gewoon zo, en dus blijft het bij die acht films per jaar. De filmwereld moet mensen die bij de soaps hun leerschool kregen inzetten. Het is dom dat men blijft neerkijken, net als mij is gebeurd. Over de kritieken kon ik mij wel opwinden. Nu lach ik er om.

Wat ik vervelender vind, is dat alleen nog aan mij gerelateerd wordt als het om soap gaat. De soapkoningin. Het dédain over soaps rust bij de cultuurmafia die in dit land nu nog heerst, maar absoluut gaat verdwijnen. De tijd zal dat opheffen, al die mensen die zeggen te weten wat kwaliteit is. Lees de verslagen van het Stimuleringsfonds: Dit hebben wij afgewezen omdat wij vinden dat het geen kwaliteit heeft. Een moeizaam begrip is dat, kwaliteit. Wanneer ik tegen jonge mensen zeg dat ik iets voor de commerciële omroep doe, kijken ze mij helemáál niet vies aan. De generatie die nu opgroeit interpreteert de scheiding tussen goed en slecht anders. Opvattingen als: links is goed en rechts is fout bestaan niet meer.

Het morele besef van goed en fout vloeide voort uit de oorlog. Mijn ouders leerden mij hoezeer ik altijd moest beseffen of dingen goed of fout waren. Ik groeide op in een communistisch nest. Mijn moeder kwam voort uit die Goulooze groep (een verzetsgroep in de oorlog, red.) van de CPN. Met mijn moeder voerde ik discussies, zette mij wel af tegen de opvattingen over goed en kwaad. Dat is nog steeds een eigenschap van mij. Bij moeder thuis was ik fel rechts. En op school was ik fel links, omdat ze op school te rechts waren. Ik heb steeds getwijfeld aan wetten die mij moesten vertellen hoe de wereld in elkaar zat. Mijn fantasie plaatste mij steeds aan de andere kant.

Opvattingen over goed en kwaad overheersen delen van de culturele wereld nog steeds. Dat is een onderschatting die Van den Ende ondervindt, die ik ervaar. Alsof ik nooit een boek lees, alsof ik nooit meer aan iets anders dan soap kan denken. Dat is gelul. De enige discussie die ik wil voeren gaat over de vraag of het genre dat ik maak goed of slecht is uitgevoerd. Dat is het oordeel dat geldt.

Ik moet wel zeggen dat ik het leuk vind dat zoveel mensen kijken naar de dingen die ik maak. Leuker dan ik zelf gedacht had, hahaha. Is dat erkenning? Nee. (...) Maar misschien ook wel. Het is gewoon héél leuk dat datgene wat je fantaseert met een groep mensen tot iets komt. Iets wat de fantasie bij anderen ook aan de gang zet.''

Deel dit artikel