Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Offshore-leaks: Je ziet het pas als je het begrijpt

Home

Joop Bouma en Martijn Roessingh

De Britse Maagdeneilanden: 30.000 inwoners en 1.000.000 vennootschappen. © Colourbox

Jan van Koningsveld, expert in de financiële offshore-wereld, gebruikt graag een uitspraak van Johan Cruijff om het probleem van de internationale belastingontduiking te duiden. 'Je ziet het pas als je het begrijpt', zei de ex-voetballer ooit.

Precies zo is het met de praktijken van de internationale offshore-markt, zegt Van Koningsveld: op grote schaal worden grote sommen geld georganiseerd rondgepompt - niet zelden om belasting te ontduiken - maar niemand heeft er eigenlijk goed zicht op. Want er zijn maar weinigen die het begrijpen. En dus faalt de aanpak.

"Om misbruik van belastingparadijzen te bestrijden, is het nodig om die markt te kennen en te begrijpen", zegt de voormalige belastingrechercheur. Op die punten lopen belastingautoriteiten wereldwijd achter. "Als ik aan mensen vertel waar ik mee bezig ben: de offshore-markt, dan denken ze meteen aan booreilanden en olieplatforms. Er is heel weinig kennis over deze offshore-wereld."

Brievenbusfirma's
Voor een promotie-onderzoek waaraan Van Koningsveld werkt, heeft hij veertig landen geïdentificeerd die gunstige regelingen hebben voor offshore-vennootschappen, brievenbusfirma's die in het land van vestiging doorgaans geen activiteiten ontplooien, een wezenlijk kenmerk van de constructies. Wereldwijd zijn er naar schatting vier miljoen offshore-firma's geregistreerd.

"Kijk naar de Britse Maagdeneilanden. Daar wonen nog geen 30.000 mensen. Maar alleen daar al staan een miljoen vennootschappen ingeschreven. Daar komen er ieder jaar 50.000 vennootschappen bij. Dat zijn niet per definitie criminele vennootschappen. Het misbruik wordt gedaan door de criminele gebruikers van die vennootschappen."

Van Koningsveld, directeur van het door hem opgerichte Offshore Kenniscentrum in Almere, is niet verbaasd over de directe betrokkenheid van grote Nederlandse banken als ING en ABN Amro bij offshore-constructies in belastingparadijzen - het geld moet uiteindelijk toch ergens op bankrekeningen terechtkomen. "Het werken met offshore-vennootschappen door internationale banken is zeer gebruikelijk en niet per definitie onrechtmatig. Maar als het juist is dat uit gelekte documenten blijkt dat ook bankpersoneel van ING in die vennootschappen functies als directeur en aandeelhouders vervulden, vind ik dat opmerkelijk."

"Dat heb ik in ieder geval nooit eerder gezien bij constructies met vennootschappen waarbij sprake is van criminele activiteiten. Deze constructies worden namelijk opgezet om de werkelijke eigenaren buiten beeld te houden. Doorgaans vervullen werknemers van gespecialiseerde trustkantoren deze functies." ING en ABN Amro verklaarden afgelopen week na vragen van Trouw dat de bedrijfsonderdelen inmiddels zijn verkocht en de dossiers niet meer beschikbaar zijn.

Zaak-Klaas Bruinsma
Van Koningsveld is een van de schaarse specialisten in Nederland op het gebied van belastingvlucht naar tropische paradijsjes met lage (of geen) fiscale belemmeringen. "Er wordt vaak gezegd: het is toch volkomen legaal dat bedrijven en particulieren hun winsten wegzetten in belastingsparadijzen? Dat kan legaal zijn, ja. Maar dat is pas zo als deze bedrijven en particulieren hun aanmerkelijke belangen in buitenlandse constructies netjes in hun belastingaangifte hebben opgegeven. En helaas blijkt dat dit vaak niet het geval is."

De oud-rechercheur deed in zijn tijd bij de FIOD onderzoek in negentien belastingparadijzen. "Mijn fascinatie voor offshore-praktijken is ontstaan toen ik destijds betrokken werd bij het onderzoek in de zaak-Klaas Bruinsma, de drugscrimineel die in 1991 bij het Hilton in Amsterdam werd doodgeschoten. In die zaak was er sprake van een offshore-vennootschap in Hong Kong, waar drugsgeld naartoe was gesluisd. Ik zag toen hoe makkelijk het is zo'n offshore-vennootschap op te richten en hoe moeilijk het voor opsporingsdiensten is om daar een vinger achter te krijgen."

Hij maakt zich zorgen over het gebrek aan aandacht voor het misbruik van offshore-vennootschappen. "Bij de handhaving door overheden en in het onderwijs aan universiteiten kan er nog veel worden verbeterd."

De overheid werkt inmiddels aan een experiment om een netwerk van specialisten op te zetten, waarin kennis op het gebied van buitenlandse vennootschappen kan worden gebundeld. Van Koningsveld: "Dat moet dan een soort Task Force Offshore worden, een groep experts die kan worden opgeroepen als zich ergens een ingewikkelde zaak voordoet. De kennis is er nu wel, maar die is te fragmentarisch en te veel versnipperd. Je kunt die wereld pas aanpakken als je het systeem echt begrijpt."

Lees verder na de advertentie

Wie is Jan van Koningsveld?
Jan van Koningsveld (62) werkte 25 jaar bij de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst Fiod, onderdeel van de belastingsdienst. Toen hij in 1986 bij de Fiod kwam, werkten er 40 mensen, nu zijn het er 1100.

De jurist Van Koningsveld specialiseerde zich in (criminele) financiële constructies in het buitenland, opgezet voor belasting- en beleggingsfraude, corruptie en witwaspraktijken. Van Koningsveld werkte bij de Fiod mee aan diverse internationale opsporingsonderzoeken waarbij offshore-vennootschappen en trustkantoren betrokken waren.

Hij werkte mee in het onderzoek naar de beleggingsfraude door Palm Invest, een zaak waarbij 400 beleggers dertig miljoen euro kwijtraakten, onder meer via een vennootschap in Panama.

Voor zijn collega's bij de Fiod schreef Van Koningsveld een leerboek over 'misbruik van buitenlandse rechtspersonen', de juridische omschrijving van offshore-fraude.

Twee jaar geleden stapte hij op bij het Fiod en begon het Offshore Kenniscentrum in Almere. Hij wilde ook meer tijd vrijmaken voor zijn proefschrift over de aard en omvang van offshore-vennootschappen van Nederlandse ingezetenen, dat waarschijnlijk dit jaar klaar zal zijn. Van Koningsveld promoveert in Tilburg bij Petrus van Duyne, hoogleraar in georganiseerde financiële en economische criminaliteit.

Jan van Koningsveld, directeur van het Offshore Kenniscentrum in Almere. ©

Deel dit artikel