Ode aan de Brandrode

home

Kees de Vré

Michiel Cassuto maakt, als enige Nederlandse boer, kaas van de melk van Brandrode runderen. Zijn koeien grazen op het landgoed Kernhem, bij Ede, waar een wandeling een ware reis door de tijd is.

Daar staan ze dan eindelijk, als de laatste honderden meters van de wandeling worden afgelegd. Brandrode runderen, het mooiste koeienras van Nederland. Hun dieprode tint geeft hen iets exotisch, maar het is een oud Oost-Nederlands ras, behorende tot het zogenoemde MRIJ-vee - Maas-, Rijn-, IJsselvee. Tegen 1970 was het Brandrode rund bijna uitgestorven, maar dankzij de inspanningen van een aantal fokkers en Natuurmonumenten is het van de ondergang gered.

Er zijn er nu nog zo'n duizend in Nederland. Onder meer op boerderij Engelenhove op landgoed Kernhem bij Ede. De Brandrode is een ouderwetse dubbeldoel-koe, zowel geschikt voor vlees- als voor de melkproductie. Natuurmonumenten gebruikt de Brandrode als begrazingskoe in zijn natuurgebieden. Boer Michiel Cassuto van Engelenhove is een van de paar boeren die de Brandrode melkt. Bovendien maakt hij er als enige in Nederland kaas van onder de weinig verrassende naam brandrood.

Tweemaal daags melkt Cassuto zijn koeien en maakt hij van de rauwe melk zijn speciale kaas. Gedurende het rijpingsproces worden de kazen twee tot drie keer per week gezouten, gewassen en gekeerd. Deze behandeling en de speciale rijpingsruimte geven de karakteristieke smaak. In het waswater is een roodschimmelcultuur gedaan, die de kaas uiteindelijk zijn donkerrode korst bezorgt.

Vorig jaar werd Cassuto met zijn kaas uitgeroepen tot Held van de Smaak in Gelderland. Volgend weekeinde vinden weer de open dagen plaats bij de biologische boer. Cassuto is dan een van de gastheren voor de liefhebbers van biologische voeding. De wandelsite On Track biedt de wandeling, waarin de boerderij van Cassuto is opgenomen, aan onder de noemer 'Wandelaar zoekt boer - Tijdreis bij Ede'.

Naast deze bijzondere boer biedt de wandeling een reis in de tijd. Allerlei oude en nieuwere monumenten zijn opgenomen in de tocht die verder vooral voert door het Edese bos, en langs grote stukken heide. Het enige minpunt is de verstoorde rust op sommige stukken hei als legerhelikopters met hun donkere gedender laag overvliegen. Het blijken oefenterreinen te zijn die nu zijn opengesteld, maar nog wel door het leger worden gebruikt.

De reis in de tijd begint bij Huize Kernhem dat stamt uit 1410. Toen nog een versterkt huis op de grens van Gelre en Sticht Utrecht. Dat was ook wel nodig, want de hertog en de bisschop vlogen elkaar regelmatig in de haren. Tegenwoordig vinden er bruiloften en partijen plaats, maar of het gesternte dan goed is... Het ernaast gelegen koetshuis is verbouwd tot pannekoekenhuis.

De Doesburger Molen (waarschijnlijk 16de eeuw) wat verderop biedt een vrediger geschiedenis. Deze uit zwart geverfd hout opgetrokken molen steekt mooi af tegen de vele schakeringen groen die de omgeving biedt. De korenmolen is een van de oudste windmolens van Nederland. Hij draait nog steeds, op verzoek.

Dan het bos in. Na veel kronkelende paadjes, kruisingen en Y-splitsingen stuit je op een bijzonder monument, dat van Jan Hilgers. Deze man was de eerste die in Nederland in een vliegtuig heeft gevlogen. Op 29 juli 1910. Eigenlijk zou deze primeur moeten plaatsvinden op vliegdagen in Heerenveen. Twee Haagse zakenlieden wilden dit evenement echter voor zijn en huurden Hilgers in. Een echte vlieger was hij niet. Om bochtjes te maken moest hij eerst landen, draaien en vervolgens weer opstijgen. Toch was de meute begeesterd door het fenomeen, dat in 2010 werd herdacht met een grote vliegshow.

Na enkele monumenten van tijdgenoten is tegen het einde nog een primeur te vinden. Of liever gezegd: Je loopt er doorheen. Aan de Doolhoflaan, in wat holle, soms dode bomen, die men speciaal daarvoor laat staan, bevindt zich het enige vleermuizenreservaat van Nederland. Hier huizen de watervleermuis en de rosse vleermuis.

Dan ligt er midden op het pad een groot granieten blok. Men zegt dat het een Keltische altaarsteen is, ook wel de Bloedsteen genoemd. 's Nachts zou er, als je er bij volle maan in prikt, bloed uit sijpelen. Bloed van offers die hier werden gebracht. Rond de steen wordt soms ook het witte wief gezien, een jonkvrouw, dochter van de kasteelheer van Kernhem, die treurt om haar ontrouwe ridder. De Vlaamse striptekenaar Willy Vandersteen pikte deze legende op en gaf de steen een plek in 'Suske en Wiske en het witte wief'.

Even later stuit je dan op de prachtige runderen die zelf ook in een monument huizen. Engelenhove, een van de vier boerderijen op landgoed Kernhem, stamt uit 1652 en staat op de Rijksmonumentenlijst.

Kaas, molen, pannekoek
U kunt deze fraaie en afwisselende wandeling tijdens het weekeinde van de biologische boer, op 23 en 24 juni. Boer Michiel Cassuto maakt van zijn brandrode melk een unieke biologische kaas, die dan ook te proeven is. Daarbuiten is er huisverkoop aan Engelenhove op zaterdag tussen 10 en 16 uur.

Ook de Doesburger Molen is te bezichtigen, elke zaterdag van 10-16 uur. Op verzoek laten vrijwilligers de molen draaien. Contact: molenaar@doesburgermolen.nl.

De wandeling is niet gemarkeerd, maar de beschrijving is prima. De enige fout komt aan bod in de meest oostelijke hoek van de wandeling waar staat 'Kies het eerste graspad naar rechts (even voor een bord grondwaterbeschermingsgebied)'. Dat moet zijn een meter of vijftien NA een dergelijk bord. Het is echter simpel te vinden.

De wandeling staat op de website www.ontrack.nl. Abonnees hebben gratis toegang. Voor niet-abonnees is de wandeling voor € 2,50 te downloaden. Bij een eerste aanmelding wil On Track nog wel eens een wandeling voor niets kwijt.

Horeca is te vinden aan het begin en het eind van de wandeling, in het pannekoekenhuis bij Huize Kernhem. Ongeveer halverwege de tocht bevindt zich Steakhouse Amadeus. Niet te missen vanwege de in Amerikaanse vlag gehulde replica van het Vrijheidsbeeld.

Lees verder na de advertentie
© Trouw

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie