Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nobelprijs voor kosmische speeltuin fysici

Home

Van onze wetenschapsredactie

AMSTERDAM - De Nobelprijs voor de natuurkunde gaat dit jaar naar een Duitser en twee Amerikanen. Een Brit en een Amerikaan delen de prijs voor de scheikunde, meldde het Zweedse Nobelcomité gisteren.

De Duitser Horst Störmer (49) en de Amerikanen Daniël Tsui (59) en Robert Laughlin (47) krijgen de natuurkundeprijs voor hun werk aan het zogenoemde fractionele quantum Hall-effect. De eerste twee ontdekten het in 1982, de derde kwam een jaar later met de theoretische verklaring.

Vooral die verklaring sprak bij ingevoerden tot de verbeelding. Laughlin stelde dat elektronen in halfgeleiders zich bij zeer lage temperaturen en zeer hoge magneetvelden merkwaardig gaan gedragen: ze vormen koppels, iets waarmee eerder in metalen al het verschijnsel van supergeleiding werd verklaard.

Een Nederlandse natuurkundige noemt de toekenning in een reactie 'verrassend'. Niet omdat het geen 'prachtig stuk theorie en experiment' zou zijn, maar de Nobelprijs viel al eens in deze hoek: in 1985 werd de Duitser Klaus von Klitzing onderscheiden voor zijn ontdekking van het 'gewone' quantum Hall-effect. “Dit werk is toch een uitvloeisel daarvan.”

Het gaat in beide gevallen om onderzoek naar extreme vormen van materie, zegt de natuurkundige. “We hebben het hier over de speeltuin van de fysici, over verschijnselen die in het normale leven niet voorkomen, maar die wel van belang zijn voor andere wetenschapsgebieden zoals de kosmologie.”

Laughlin, in een eerste reactie: “De reden dat dit belangrijk is, is dat het om grote vragen gaat: waarom het heelal is zoals het is.”

De Amerikaan Walter Kohn (75) en de Brit John Pople (72) krijgen de Nobelprijs voor de scheikunde voor hun werk op het gebied van de quantumchemie, de toepassing van de quantummechanica in de scheikunde. Kohn en Pople gelden als de grondleggers van dit vakgebied dat in de jaren zestig tot ontwikkeling kwam.

De prijzen van een bedrag van 1,7 miljoen gulden elk worden begin december in Stockholm uitgereikt.

Deel dit artikel