Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nieuwe schrijfwedstrijd: een bekentenis

Home

Iris Pronk

Beken een fout, een moord, een perendiefstal. Of beschrijf hoe een verzwegen zonde kan branden in je hart. Doe mee met de nieuwe Trouw Schrijfwedstrijd: ’Een nagelaten bekentenis’.

Ik vrij al maanden met een collega, ’s avonds na het werk. Die tennisles heb ik verzonnen. Of: ik heb mijn beste vriendin zwart gemaakt, omdat ik haar die promotie misgun.

Wie een bekentenis doet, ’erkent iets wat men liever niet erkend zou hebben’, aldus het woordenboek Van Dale. Iets pijnlijks dus: overspel of jaloezie, een lang verzwegen fout.

De bekentenis zelf kan verstrekkende gevolgen hebben: de moordenaar belandt in de gevangenis, de overspelige in een treurige vrijgezellenflat. Maar een nagelaten (in de betekenis van: niet uitgesproken) bekentenis kan ook gevaarlijk zijn. Een verzwegen zonde wordt soms een etterende wond.

Wat moet de zondaar doen: bekennen, of juist niet? Dit dilemma is zo wezenlijk en zo dramatisch ook, dat het hordes schrijvers inspireert. Van ’Misdaad en straf’ (F.M. Dostojewski) tot ’De vliegeraar’ van Khaled Hosseini: ze draaien om de al dan niet gebiechte schuld.

Nou is het bedenken van die schuld voor schrijvers niet zo moeilijk. Ze hoeven maar uit het leven te grijpen: een onecht kind, een computer vol porno, een fatale autorit na zeven biertjes, een gelogen artsendiploma, fraude met collectegeld, een horloge gestolen bij de Bijenkorf of veel erger: mishandeling, verkrachting en moord.

Maar hoe geven ze de bekentenis (literaire) vorm? Hier volgen zeven variaties, ter inspiratie voor de Trouw Schrijfwedstrijd ’Een (nagelaten) bekentenis’ (sluitingsdatum 31 maart 2008).

1. De ware bekentenis: Ik zat bij de Waffen-SS.

Schrijvers die zelf iets op hun lever hebben, kunnen kiezen voor de bekentenisliteratuur: authentieke egodocumenten als brieven, een dagboek of autobiografie. Zo bekende de Duitse schrijver Günther Grass in zijn autobiografische boek ’De rokken van de ui’ (2006) dat hij korte tijd lid is geweest van de Waffen-SS.

2. De valse bekentenis: Ik heb Marianne vermoord.

Spannend is ook de valse bekentenis. Want daarbij dringt de vraag zich op: waarom biecht iemand iets op wat hij niet heeft gedaan? In strafzaken komt de valse bekentenis geregeld voor, zegt psycholoog Peter van Koppen van het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving. Zo hebben maar liefst zes mannen de (nog altijd niet opgehelderde) moord op Marianne Vaatstra bekend.

3. De onbeduidende bekentenis: Ik heb peren gestolen.

Voor schrijvers is ook een schijnbaar onbeduidende fout interessant, zegt Willem Jan Otten, auteur van bekentenisromans als ’Ons mankeert niets’ en ’De wijde blik’. Een perendiefstal bijvoorbeeld, zoals kerkvader Augustinus in zijn ’Belijdenissen’ bekent. „De lezer denkt in eerste instantie: wat is de big fuss hier? Is dat nou zo erg?”, aldus Otten. Maar ook een perendiefstal kan voor de hoofdpersoon een ontwrichtende, zelfs ondraaglijke fout zijn: „Daar moet de schrijver de lezer van overtuigen. Het gaat uiteindelijk om de vraag: heeft iemand z’n ziel verkocht?”

4. De pijnlijke bekentenis: Ik ben pedofiel, mijn zoon.

Wees niet moralistisch. Dat is cruciaal bij het schrijven van een bekentenisverhaal, zegt Willem Jan Otten: niet de schrijver, maar de lezer is de rechter, hij moet oordelen over de opgebiechte fout. Volgens Otten is het goed om bij het schrijven de strengste lezer of toehoorder in gedachten te houden: „Vraag je af: voor wie is deze bekentenis het pijnlijkst om te horen? Als je je hoofdpersoon bijvoorbeeld wilt laten bekennen dat hij pedofiel is, dan vertelt hij dat het moeilijkst aan zijn zoon van twaalf.”

5. De strategische bekentenis: Straks hoor je het van een ander.

Een echtbreker kan wroeging voelen over zijn overspel, maar er intussen ook van genieten. De vraag is: wanneer biecht hij zijn affaire op aan zijn vrouw? En met welk doel doet hij dat? „Een bekentenis is vaak ook een strategische stap,” zegt schrijver Ton Rozeman. „Je wilt er iets mee bereiken. Het is een soort offer, waar je iets voor terug verwacht. Net als bij schaken: je geeft je dame op om schaakmat te krijgen.” Wil de vreemdganger voorkomen dat zijn vrouw het van een ander hoort? Wil hij zijn huwelijk (onbewust) redden of juist opblazen? Dat zijn interessante vragen voor een schrijver, zegt Rozeman: „Een bekentenis heeft niet alleen nobele kanten.”

6. De bekentenis per ongeluk: Jij bent het middelpunt van mijn seksuele fantasie.

Er bestaat ook zoiets als een onbedoelde bekentenis: een verspreking, een ’slip of the tongue’, een per ongeluk verstuurde e-mail of brief. Dat laatste overkomt Robbie in ’Atonement’, de recente verfilming van de roman ’Bloedgeld’ van Ian McEwan. Robbie typt een keurige excuusbrief aan zijn geliefde, maar stopt per vergissing iets anders in de envelop: zijn (veel minder keurige) erotische fantasieën. Deze bekentenis per ongeluk geeft zijn leven een dramatische wending...

7. De nagelaten bekentenis: Hoelang moet ik ronddwalen als een geschuwde melaatse?

En dan is er nog de onuitgesproken bekentenis die brandt in het hart van de dader. Van de miezerige Willem Termeer bijvoorbeeld, de hoofdpersoon in ’Een nagelaten bekentenis’ (1894) van Marcellus Emants. Daarin vertelt Termeer, de mislukkeling met zijn ’druipschouders’, hoe hij zijn vrouw heeft vermoord. En hoe hij onder zijn geheim gebukt gaat: Termeer beweegt zich onder ’de vijandige mensen’ als een ’geschuwde melaatse’. Emants stelt in de roman een wezenlijke vraag aan de orde: kan een mens leven met zo’n geheim? Kan een bekentenis hem bevrijden?


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel