Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Niet naar de Nieuwe Kerk 'om principiële redenen'

Home

Redactie: Cyntha van Gorp, Teun Lagas en Ingrid Weel

Rookwolken boven de Amsterdamse Dam, zoals op 30 april 1980, zijn niet direct te verwachten, maar de discussie over de komende inhuldiging van koning Willem-Alexander begint toch een levendig karakter te krijgen.

Daarbij draait het om de eed of belofte die Eerste en Tweede Kamerleden moeten afleggen tijdens de Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal in de Nieuwe Kerk, waar de nieuwe koning in zijn ambt zal worden bevestigd. Van de 225 Kamerleden wordt verlangd dat zij daar beloven of zweren de onschendbaarheid van de koning en de rechten van het koningschap te handhaven.

Daar is nu dus gedoe over. De SP-Tweede Kamerleden, Sadet Karabulut en Farshad Bashir, weigeren naar de kerk te komen onder het motto: wij hebben bij ons aantreden als volksvertegenwoordiger al trouw beloofd aan de Grondwet en aan de koning(-in) als instituut. Het wordt een poppenkast als we dat nog eens doen. "Er zijn grenzen", verzuchtte de republikeinse Sadet Karabulut.

Dan maar zwijgen?
Volgen er meer wegblijvers? Wat doen andere volksvertegenwoordigers, wanneer die best naar de Nieuwe Kerk willen, maar niet om een 'overbodige' herhaalde eed uit te spreken? Zwijgen, nadat je naam is afgeroepen door Eerste Kamervoorzitter Fred de Graaf geeft zo'n pijnlijke stilte en komt de sfeer in de kerk niet ten goede. De Graaf overweegt nu de namen van dubbele-eed-weigeraars niet af te roepen. Zodat die toch in de kerkbanken kunnen komen zitten.

In het kielzog van de SP'ers overweegt de Partij voor de Dieren weg te blijven: Marianne Thieme, Esther Ouwehand en senator Niko Koffeman. Zij gaan misschien toch wanneer ze mogen zwijgen in de kerk. Hoewel ze natuurlijk wel boos blijven over de bloedige jachtpartijen op de uitgestrekte kroondomeinen bij Paleis het Loo, ook wel het 'tweede Versailles' genoemd.

Er is niets nieuws onder het oranjezonnetje. In 1980 bleven er veertien volksvertegenwoordigers weg bij de inhuldiging van koningin Beatrix. Vijf waren gewoon ziek. Vijf anderen gaven onverbloemd toe dat ze verhinderd waren 'om principiële redenen'. Drie wegblijvers lieten niets van zich horen: de vrije boer Hendrik Koekoek van de Boerenpartij en de leden Bonno Spieker en Frans Moor, beiden linkerflank PvdA.

Opvallend was dat PvdA'er Joop Voogd niet kwam opdagen wegens 'andere ambtsbezigheden'. Voogd was een eminent Tweede Kamerlid, die veel gezag verwierf tijdens gevoelige debatten in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, zoals over de Drie van Breda. Een moeilijk te plaatsen politicus, die speler was geweest van het Nederlands cricketelftal, maar ook gearresteerd werd toen hij in 1968 op straat was aantroffen met een protestbord 'Johnson oorlogsmisdadiger'.

Onder de vijf Kamerleden die in 1980 klip en klaar vanwege principes verstek lieten gaan bij de nieuwe koningin, waren vanzelfsprekend de PSP'ers Fred van der Spek en Joop Vogt. Zij paarden hun pacifisme altijd aan een standvastig republikeins geloof. Van der Spek weigerde zelfs bij de geboorte van Willem-Alexander de hartelijke felicitatiekaart vanuit de Tweede Kamer mee te ondertekenen. "Hoewel ik me als persoon wel over het geluk van de jonge moeder verheug", suste hij.

De rooie majoor
Logisch dat de PSP'ers niet naar de Nieuwe Kerk kwamen. Weinig ophef was er ook over het principieel wegblijven van een niet zo bekend D66-Kamerlid, Chel Mertens. Meer dan nu stroomde er toen nog enig republikeins bloed door de D66-aderen.

Gevoeliger lagen zulke zaken ook toen al in de PvdA. Anno 2013 hebben zich nog geen PvdA'ers afgemeld. In 1980 waren er twee sociaaldemocraten die 'principiële redenen' aanvoerden voor hun afwezigheid. Het Tweede Kamerlid Sijbrigje (Siepi) Langedijk-de Jong kon de gang naar de kerk niet over haar hart krijgen. Net als PvdA-senator Frans Uijen, de rooie majoor, die tevens vicevoorzitter was van de toen nog bloeiende Vereniging Nederland-DDR.

Wegblijvers/twijfelaars:
1 Sadet Karabulut (SP)

2 Farshad Bashir (SP)

3 Marianne Thieme (Partij voor de Dieren)

4 Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren)

5 Niko Koffeman (Partij voor de Dieren)

Deel dit artikel