Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Niet langer vrij spel voor schandaalkranten

Home

HUUB EVERS en MEDIA-ETHICUS EN LID VAN DE RAAD VOOR DE JOURNALISTIEK

De nieuwe Britse perswaakhond is bepaald geen tandeloze tijger. En ook het publiek heeft geleerd zijn tanden te laten zien.

Ruim anderhalf jaar nadat afluister- en omkooppraktijken voor het einde van tabloidkrant News of the World zorgden, is de Britse politiek het eens: er komt een nieuwe perswaakhond. Het was een van de aanbevelingen van de commissie-Leveson, die in de nasleep van het afluisterschandaal de journalistieke cultuur en ethiek in het Verenigd Koninkrijk onderzocht en onder meer adviseerde om het toezicht op de pers te verbeteren. Daarbij gaat het overigens alleen om kranten, tijdschriften en nieuwssites, niet om radio en televisie.

Het contrast met Nederland is in ieder geval opmerkelijk. Hier zie je de Raad voor Journalistiek opschuiven in de richting van de journalistiek: minder 'tuchtrecht', meer journalistieke toetsing, minder juridisch, meer beroepsethisch. De nieuwe voorzitter van de Raad is een journalist (Hans Laroes, oud-hoofdredacteur van het NOS Journaal) die vindt dat het college meer de richting van opinievorming en debat op moet dan van straf en veroordeling. Maar in Engeland wordt de afstand tot de journalistiek nu juist groter.

De Press Complaints Commission, de Britse Raad voor de Journalistiek, trad veel te slap op tegen de wanpraktijken. Bovendien was die raad te veel het schoothondje van de uitgevers en hoofdredacteuren en te weinig de waakhond die doorpakt als dat nodig is. Zelfregulering werkt niet, concludeerde Leveson. Er moest dus een nieuw systeem komen, onafhankelijk van de overheid, maar ook onafhankelijk van de journalistieke beroepsgroep. Het moest een 'voluntary independent self-regulation' worden met een wettelijke verankering en een sanctionerende bevoegdheid. Media die de fout ingaan moet een boete kunnen worden opgelegd en een verplichting om fouten te rectificeren.

Door organisaties op het terrein van mensenrechten en persvrijheid is wereldwijd met bezorgdheid gereageerd op de ontwikkelingen in Engeland. Die zorg is terecht, want de nieuwe waakhond zit toch dichter bij overheidsregulering dan bij zelfregulering door de beroepsgroep, zoals het eigenlijk zou moeten zijn. Anderzijds: in Engeland hebben ze tabloids die niet reageren op een tandeloze tijger.

Zullen die tabloids nu dan wél een toonbeeld van ethiek en integriteit worden? Voor een deel moet het antwoord zijn: ze zullen wel moeten, want de straffen zijn niet mals. De redacties die zich (vrijwillig) bij de nieuwe commissie aansluiten, krijgen te maken met het nieuwe regime: stevige boetes, verplichte rectificaties en een commissie die meer mogelijkheden krijgt zelf onderzoek uit te voeren naar vermeende overtredingen van de persethiek. Wie, zoals tabloidkrant The Sun, weigert zich bij de nieuwe commissie aan te sluiten, kan rekenen op rechters die pittige schadevergoedingen opleggen.

Bij dit alles mag bovendien niet worden vergeten dat de slachtoffers van journalistieke wanpraktijken zich hebben georganiseerd en dat ze een sterk front vormen in de beweging Hacked Off. Ze hebben nadrukkelijk hun rol opgeëist in de recente ontwikkelingen. De publieke opinie heeft zich gemobiliseerd en lijkt een factor van belang te zijn geworden die niet meer opzij is te schuiven. Kritische media watch blogs zijn er in Engeland volop, veel meer dan in Nederland. Bovendien kan via Twitter en Facebook effectief druk worden uitgeoefend op de pers.

Kregen raden voor de journalistiek in veel landen het predicaat 'tandeloze tijger', de nieuwe Britse toezichthouder is dat bepaald niet. Hij kan doorpakken als dat nodig is. En ook het publiek heeft nu geleerd zijn tanden te laten zien.

Deel dit artikel