Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Niemand staakt, en toch verhogen grote bedrijven de lonen

Home

Esther Bijlo

Werknemers van hamburgerketens en andere laagbetaalde sectoren demonstreerden in juni in de staat New York voor een verhoging van het minimumloon. © ap

Westerse bedrijven trekken het minimumloon op. Niet vanwege dreigende acties, maar om de 'werkende armen' te steunen. En uit zelfbehoud.

Ondernemers in Engeland en de VS verhogen vrijwillig de lonen van de laagstbetaalden. Voedselbedrijf Nestlé heeft net bekendgemaakt alle werknemers in het Verenigd Koninkrijk, ook de tijdelijke krachten, meer te gaan betalen dan het minimumloon. Ikea gaat hetzelfde doen in de VS, liet het bedrijf weten.

De bedrijven doen dat niet omdat werknemers met hooivorken aan de poorten staan om meer salaris te eisen. Ze maken zich zorgen over de groeiende ongelijkheid, de tanende koopkracht en hun eigen imago. Het fenomeen 'werkende armen' heeft in sommige westerse landen een hoge vlucht genomen.

De laatste Britse armoedecijfers schokten het land omdat voor het eerst de meerderheid van de armen wel werk heeft. Duitsland heeft net besloten een landelijk minimumloon in te voeren vanaf 2015 omdat de 'mini-jobs' niet genoeg opleveren om van te leven. En in de VS zijn de 'hamburgerbanen' al veel langer onderwerp van debat: mensen aan de onderkant van de samenleving die lange uren moeten werken om in hun levensonderhoud te voorzien.

De zorg om slechte banen is dus niet van vandaag of gisteren, maar nu het stof van de crisis enigszins is neergedaald en economieën weer groeien, wordt nog pijnlijker duidelijk dat de onderkant niet deelt in de buit. Die waarneming inspireerde de Britse aartsbisschop van York, John Sentamu, om een jaar geleden The Living Wage Commission op te richten, een gezelschap dat onderzoekt of werknemers een eerlijk loon krijgen. "Het is een nationaal schandaal", zei Sentamu. "Vijf miljoen mensen, de meerderheid vrouwen, kan niet voorzien in een acceptabele levensstandaard."

Wageindicator
Het land kent sinds de eeuwwisseling wel een minimumloon, maar dat is met 6,30 pond per uur, ongeveer 7,80 euro, niet genoeg om van te leven. In het dure Londen al helemaal niet. Actiegroepen startten daarom het debat over een eerlijk loon. "Dat begon in Londen met discussiegroepen en mensen die met huishoudboekjes de winkels ingingen om de prijzen bij te houden", vertelt Maarten van Klaveren, onderzoeker aan het Amsterdams Instituut voor Arbeidsstudies (Aias).

Van Klaveren is betrokken bij internationaal onderzoek naar loonvorming, vooral op basis van de WageIndicator, een website waarop mensen hun loon kunnen vergelijken met dat van anderen. "Niet ieder land heeft een Consumentenbond of een Nibud, zoals in Nederland, die prijzen en levensbehoeften in kaart brengen."

Lees verder na de advertentie
Duitsland heeft net besloten een landelijk minimumloon in te voeren vanaf 2015 omdat de 'mini-jobs' niet genoeg opleveren om van te leven

Demonstranten in Oakland eisen deze maand een hoger minimumloon. © afp

De aartsbisschop met zijn commissie heeft het 'eerlijke loon' een nieuwe impuls gegeven. Het is door onafhankelijke onderzoekers vastgesteld op 8,80 pond per uur voor Londen en 7,65 pond voor de rest van het land. Honderden bedrijven hebben inmiddels zwart op wit beloofd dat te betalen. Dat Nestlé nu meedoet is een nieuwe mijlpaal. Het is het eerste grote industriebedrijf dat bovendien toezegt ook tijdelijke contractanten een eerlijk loon te betalen.

"Dat is natuurlijk prettig", constateert Van Klaveren. "Maar er zit ook een opportunistische kant aan. Als ze het niet doen lopen de mensen weg, zeker in Londen. Tegelijk profileert het bedrijf zich als werkgever op een slimme manier door ook buiten Londen meer te betalen en uitzendkrachten erbij te betrekken." De beweging heeft ook politieke steun gekregen. "De burgemeester van Londen, Boris Johnson, heeft zich erachter geschaard en ook premier David Cameron denkt erover na."

Voorbeeld Seattle
In de VS is dezelfde trend zichtbaar. President Obama spreekt zich uit voor hogere salarissen voor de laagstbetaalden. Er is een federaal vastgesteld minimumloon van 7,25 dollar (5,30 euro) maar dat dient slechts als een absolute ondergrens. Sommige staten hanteren een hoger minimum. De stad Seattle gaat het minimumloon zelfs verdubbelen naar 15 dollar. "Daar speelt hetzelfde als in Londen. Het is een booming city met bedrijven als Boeing en Microsoft, een dure stad. Voor het federale minimumloon komen ze daar hun bed niet uit."

Toch was het niet zo eenvoudig, schrijft het gemeentebestuur in een verklaring, want het hogere minimumloon geldt niet alleen voor grote bedrijven, maar ook voor de bakker en het koffietentje. "Er zijn argumenten voor onze gekte", probeert Seattle de critici voor te zijn. De 'historische maatregel' kwam er pas na vijf maanden stevig onderhandelen met bedrijven, vakbonden en andere organisaties. "Maar de echte brandstof voor de actie van Seattle komt voort uit een groeiend ongemak met de inkomensongelijkheid in de Verenigde Staten." Daar was iedereen het over eens, stelt het gemeentebestuur. Pas met 15 dollar per uur kunnen burgers van Seattle in de eerste levensbehoeften voorzien. En als dat betekent dat het broodje of de shake in dat kleine restaurantje duurder wordt, dan is dat terecht.

In de afgelopen maanden hebben ook verschillende bedrijven in de VS aangekondigd het minimumloon op te trekken. Meubelgigant Ikea sloot zich daar twee weken geleden bij aan, maar wel met een eigen draai. De Zweedse onderneming introduceert de 'living wage': in dure staten krijgen de werknemers meer dan in goedkope gebieden.

De stad Seattle gaat het minimumloon zelfs verdubbelen naar 15 dollar

In de 38 winkels in de Verenigde Staten trekt Ikea vanaf 2015 het minimumloon omhoog. Het wordt gemiddeld ruim 10 dollar. © afp

Ook in Duitsland is het laagste loon afgelopen tijd fel bediscussieerd. Net als de VS kent Duitsland banen die zo slecht betalen, de zogeheten 'mini-jobs', dat de werknemers er niet fatsoenlijk van kunnen leven. Voor het eerst komt er in 2015 een landelijk minimumloon van 8,50 euro per uur. "Dat is heel moeizaam gegaan en heeft veel politieke spanning opgeleverd", zegt Van Klaveren. "Het probleem was dat er in een aantal sectoren wel een minimumloon bestaat, zoals in de bouw. Daar wordt redelijk betaald. De mini-jobbers zitten bij voorbeeld in de supermarkten. Ze werken daar voor 4 of 5 euro per uur. Dat is ook heel erg een man/vrouw-kwestie. De vrouwenbeweging heeft zich heel hard gemaakt voor het minimumloon."

In Nederland is er weinig debat over het laagste loon, 8,57 euro per uur voor werknemers vanaf 23 jaar. "Het is niet ontzettend laag, maar een paar procent van de werknemers verdient het en er is heel weinig inflatie. Als de inflatie snel gaat toenemen, dan zal er wel discussie ontstaan. Dat heb je in de jaren tachtig en negentig gezien."

Van Klaveren heeft met anderen gewerkt aan het vaststellen van een fatsoensloon voor een reeks landen. "Maar dat is niet eenvoudig. Je maakt geweldig veel discussie los. Wat is in deze tijd een eerste levensbehoefte? Is dat een breedbeeld-tv? Is dat een computer als je kinderen hebt die naar de middelbare school gaan? Dat moet je allemaal wegen. Misschien moeten we hier, net als in Engeland, eerst gespreksgroepen oprichten."

Werknemers van hamburgerketens en andere laagbetaalde sectoren demonstreerden in juni in de staat New York voor een verhoging van het minimumloon.

Nestlé
De voedingsgigant Nestlé is het eerste grote industriële bedrijf in het Verenigd Koninkrijk dat belooft niet alleen op z'n minst een 'living wage' te betalen aan zijn 8.000 vaste werknemers daar, maar ook aan de 800 tijdelijke krachten. Fiona Kendrick, bestuursvoorzitter van de Britse tak van Nestlé, zei onlangs: "Als grote werkgever in het Verenigd Koninkrijk weten we dat dit een goede stap is. Het is niet alleen goed voor onze werknemers, maar ook voor de gemeenschappen waarin zij werken en leven." Volgens het bedrijf vloeit de stap voort uit het beleid voor maatschappelijk verantwoord ondernemen dat het hanteert. Nestlé hoopt dat anderen in de voedingsindustrie zullen volgen. Wereldwijd telt het van oorsprong Zwitserse bedrijf 330.000 werknemers, de omzet in 2013 bedroeg 75,6 miljard euro.

Ikea
In de 38 winkels in de Verenigde Staten trekt Ikea vanaf 2015 het minimumloon omhoog. Het wordt gemiddeld ruim 10 dollar. In gebieden met lagere kosten van levensonderhoud ruim 8 dollar, in dure gebieden ruim 13 dollar.

Kledingbedrijf Gap ging, als grote onderneming, het meubelbedrijf een paar maanden eerder voor door de ondergrens op 9 dollar dit jaar en 10 dollar volgend jaar te stellen.

Volgens Ikea gaat de helft van de 13.000 werknemers in de VS er op vooruit door de maatregel. Het bedrijf hoopt werknemers zo beter te motiveren en daardoor ook de klanten meer tevreden te stellen. "Het is een win-win-win voor onze werknemers, klanten en winkels", zei Rob Olson, de hoogste baas van Ikea vorige week.

Wat is in deze tijd een eerste le­vens­be­hoef­te? Is dat een breedbeeld-tv? Is dat een computer als je kinderen hebt die naar de middelbare school gaan?


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Duitsland heeft net besloten een landelijk minimumloon in te voeren vanaf 2015 omdat de 'mini-jobs' niet genoeg opleveren om van te leven

De stad Seattle gaat het minimumloon zelfs verdubbelen naar 15 dollar

Wat is in deze tijd een eerste le­vens­be­hoef­te? Is dat een breedbeeld-tv? Is dat een computer als je kinderen hebt die naar de middelbare school gaan?