Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nederlandse ambtenaar is geen inefficiënte luilak

Home

Jeannine Julen

Het kantoorleven wordt op de hak genomen in tv-serie 'Toren C' met Maike Meijer en Margôt Ros. © ANP Kippa

Het ambtenarenaantal krimpt in Nederland harder dan in andere landen. 'Daar kunnen ze over de grens nog wat van leren', zegt hoog- leraar Zeger van der Wal.

Wie Nederlandse ambtenaren ziet als inefficiënte luilakken die om stipt vijf uur de deur achter zich dichttrekken, heeft het mis. Het Nederlandse ambtenarenapparaat won de afgelopen jaren aan efficiëntie. En het kromp hard. Met bijna vier procent het hardst van alle dertig meest welvarende landen, blijkt uit een recent rapport van de Oeso (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling). Daarmee kan Nederland dienen als voorbeeld voor andere landen, zegt Zeger van der Wal, bijzonder hoogleraar Overheid als arbeidsorganisatie aan Universiteit Leiden. "Nederland heeft harder hervormd dan andere Oeso-landen. Dat heeft er mede voor gezorgd dat het economisch nu zo goed gaat."

Lees verder na de advertentie
Een gevestigde orde van ambtenaren kan ook innovatie belemmeren, wat de economie niet ten goede komt

De krimp werd zo'n tien jaar geleden al in gang gezet. Toen kreeg secretaris-generaal Roel Bekker als opdracht om het aantal ambtenaren met 13.000 fte terug te brengen. Een opdracht die inmiddels ruimschoots volbracht is, concludeerde hij onlangs zelf in een interview. Alleen maar goed, zegt Van der Wal. Want voor Bekkers gesnoei runde elke ministerie zijn eigen koninkrijk. "Ze hadden allemaal een eigen logo, een eigen website, een eigen beleid, kochten alles apart in. Door als één rijksdienst te opereren is er ontzettend veel winst geboekt. Ministeries werken nu veel efficiënter en goedkoper."

Hervormen

Van der Wal verwacht dat meer Oeso-landen in hun ambtenarenapparaat zullen snijden. "Ik kijk er niet van op als Nederland over een paar jaar niet langer aan kop gaat als het gaat om het hervormen van het ambtenarenapparaat. De rest zal een grotere slag slaan." Als Zuid-Europese landen als Griekenland, Spanje en Italië economisch willen blijven concurreren, zegt Van der Wal, zullen ze ook moeten hervormen. Een groot ambtenarenapparaat is niet alleen duur, stelt hij. Een gevestigde orde van ambtenaren kan ook innovatie belemmeren, wat de economie niet ten goede komt.

De overheidsbezuinigingen van de kabinetten-Rutte 1 en Rutte 2 zorgden niet alleen voor kleinere, efficiëntere ministeries. Ook Defensie, gemeenten, provincies, rechtbanken, de politie en waterschappen zagen hun personeelsbestand slinken. Defensie, gemeenten en provincies krompen tussen 2010 en 2015 met zeventien procent het hardst, blijkt uit studie van uitkeringsinstantie en arbeidsmarktanalist UWV. Maar juist gemeenten kregen er de afgelopen jaren meer taken bij.

Het per­so­neels­be­stand krimpt rap doordat door digitalisering veel banen verdwijnen

Zijn er handjes tekort bij gemeenten? Nee, daar zijn nu geen aanwijzingen voor, zegt een woordvoerder van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Dat het personeelsbestand zo rap krimpt, komt met name door banen die verdwijnen door digitalisering. Zo hoeft iemand die een nieuw paspoort aan wil vragen, niet meer een halve ochtend op het gemeentekantoor te bivakkeren. Met een paar muisklikken is de aanvraag al binnen. En ja, nu gemeenten meer overheidstaken hebben overgenomen verloopt nog niet alles vlekkeloos. "Maar daar is tijd voor nodig", aldus de woordvoerder.

Ambtenarenkrimp 

Ook Freek Kalkhoven, arbeidsmarktonderzoeker bij het UWV, voorziet niet direct problemen nu gemeenten krimpen. "Voor de duizenden mensen die op straat komen te staan is het niet fijn. Er is een enorme bulk aan administratief personeel waar steeds minder vraag naar is. Ik verwacht niet dat daar snel een tekort aan komt." Kalkhoven schat in dat de uitstroom alleen maar zal toenemen. "Ouder personeel met administratief werk zal na pensionering niet snel vervangen worden. Die banen verdwijnen."

De ambtenarenkrimp mag dan zorgen voor meer efficiëntie, toch hebben de deskundigen een tip voor het nieuwe kabinet: bezuinig wel met visie. Die visie ontbrak de afgelopen jaren nog wel eens. Vooral bij Defensie is te snel te veel bezuinigd, klagen velen. Zo noemde de vakbond voor militairen het tekort aan militairen 'onverantwoord'. Rob de Wijk, deskundige op het gebied van internationale betrekkingen sprak van 'roekeloos gedrag'. En voormalig commandant der landstrijdkrachten Mart de Kruif mopperde vorig jaar over kapot en verouderd materieel.

Van der Wal: "Als je meer kunt doen met minder ambtenaren is het goed. Maar overal lukraak tien procent van afhalen kan ten koste gaan van de dienstverlening. Ontwikkel daarom een heldere politieke visie."

Deel dit artikel

Een gevestigde orde van ambtenaren kan ook innovatie belemmeren, wat de economie niet ten goede komt

Het per­so­neels­be­stand krimpt rap doordat door digitalisering veel banen verdwijnen