Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nederland los van kerk en bijbel

Home

Van onze redactie religie & filosofie

AMSTERDAM - Nederland ontkerkelijkt in een ongekend tempo. Er is geen sprake van stabilisering, laat staan kentering. Rekende acht jaar geleden de helft van de bevolking zichzelf nog tot een kerkgenootschap, nu is dat gedaald tot 33 procent.

Dat blijkt uit een onderzoek naar bijbelconsumptie en godsdienstige opvattingen onder ruim duizend Nederlanders. Het werd uitgevoerd door godsdienstsocioloog prof.dr. Hijme Stoffels, in opdracht van het Nederlands Bijbelgenootschap, de NCRV, de Vrije Universiteit en Trouw.

Het bijbelbezit is in acht jaar flink teruggelopen: van twee derde tot iets meer dan de helft van alle huishoudens. Onder protestanten blijft het relatief hoog, bij rooms-katholieken is het juist gedaald. Zij hebben in 2004 minder vaak een bijbel in huis dan hindoes, boeddhisten, new-age-aanhangers en niet-kerkelijke christenen. Hulpbisschop dr. Everard de Jong van Roermond noemt dat 'een beetje beschamend'.

Mensen die wél een bijbel hebben, slaan hem minder vaak open. Ook de redenen om erin te lezen verschuiven. Een overweging als 'versterking van mijn geloof' verliest terrein. Motieven als 'culturele belangstelling' en 'naslagwerk' scoren niet eerder gehaalde percentages. De onderzoeker concludeert dat de religieuze waarde die aan de bijbel wordt toegekend 'verzwakt en vervaagt'.

Uit het onderzoek blijkt dat de godsdienstige opvattingen in 30 jaar ingrijpend zijn verschoven. Het geloof in een 'persoonlijke God' verliest terrein. Dertig jaar geleden was bijna de helft van de bevolking die overtuiging toegedaan, nu nog één op de vijf. Bijna een derde van de Nederlanders hangt in 2004 het agnostische standpunt aan ('Ik weet niet of er een God bestaat').

Ruim een derde is ietsist ('Er moet iets zijn als een hogere macht'). Een minderheid (13 procent) onderschrijft het atheïstische wereldbeeld.

Volgens Stoffels toont dit onderzoek aan dat twee derde van de Nederlanders zich nu bevindt op de 'vrijzwevende markt'. Ze zijn niet seculier, maar hun religieuze gevoelens vertalen zich evenmin in binding aan een traditie. Steeds meer nemen ze hun toevlucht tot een 'zelfgemaakt' Hierbuiten of Hierboven. De onderzoeker gebruikt de term 'stand by-geloof'. ,,Het is niet steeds actief, maar als je het nodig hebt, floept het aan.''

In een tweede onderzoek ging Stoffels na hoe het staat met het bijbelbezit en bijbelgebruik onder 300 rooms-katholieke en protestantse pastores. Zij blijken zich over het algemeen sterk verbonden te voelen met hun kerk. En ook in hun privé-leven speelt de bijbel een belangrijke rol. Dat is minder voor de hand liggend dan het lijkt. Uit eerdere onderzoeken rees het beeld op als zouden veel Nederlandse pastores 'innerlijk geseculariseerd' zijn.

Ruim driekwart van hen is overigens van plan de Nieuwe Bijbelvertaling te gebruiken die volgende week op de markt komt.

Deel dit artikel