Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nederland heeft veel moeite met aanvaarden van gezag

Home

Meindert van der Kaaij

© Thinkstock

Nederland heeft een groot probleem met gezag. Dat leert het liedje 'Vijftien miljoen mensen' met de zin: 'Die schrijf je niet de wet voor/ die laat je in hun waarde'. Het blijkt nog meer uit de agressie waarmee leraren, gezinsvoogden, reclasseringsambtenaren, agenten en andere gezagsdragers te maken krijgen.

Heel typerend voor Nederland is dat we het liefst niet over gezag praten, zegt Thijs Jansen. Hij stelde met Gabriël van den Brink en René Kneyber de bundel 'Gezagsdragers' samen die zij vandaag aan minister Spies van binnenlandse zaken aanbieden. "In Frankrijk, Duitsland en de VS zijn veel publicaties waarin expliciet staat wat gezag is en hoe het eruit ziet. Het is onderdeel van het maatschappelijk debat. In Nederland doen we er nauwelijks onderzoek naar. We moffelen het weg en zoeken er andere woorden voor. Een gezagsdrager heet in ons land 'klantmanager'."

Dat we niet over gezag willen praten, betekent volgens Jansen niet dat er geen problemen zijn. In verschillende sectoren zijn die schrikbarend. In het onderwijs stopt 50 procent van de beginnende leraren binnen vijf jaar, omdat zij geen orde kunnen houden. Geweld is een algemeen fenomeen geworden. Bij reïntegratiebureaus krijgt jaarlijks driekwart van de medewerkers ermee te maken.

Een van de oorzaken ligt bij de overheid, die onduidelijkheid schept door te spreken van klanten terwijl het gaat om burgers die niets te kiezen hebben. Iemand die uit de gevangenis komt, moet zich schikken naar de regels van de reclassering. Jansen wijst op de belastingdienst: 'Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker'. Goed bedoeld, maar die benadering brengt burgers in verwarring. Jansen en zijn mederedacteuren spreken liever van 'plichtprofessionals'. Regels zijn democratisch afgesproken. De professionals letten erop dat we die nakomen, of we dat nou leuk vinden of niet.

Het zou helpen als organisaties werknemers in staat stellen hun gezag te laten gelden. Een voorbeeld is het gebrek aan duidelijke regels binnen scholen over jassen in de klas en het gebruik van mobieltjes. "Docenten werken in een overlevingscultuur: zie maar hoe je je redt."
Daarnaast moeten organisaties de 'verstrooiing' van gezag voorkomen. Een docent moet een lastige leerling zelf kunnen bestraffen en niet naar de conrector sturen. "Nog duidelijker is dat bij gezinsvoogden. Zij zaten slechts achter hun bureau anderen taken te geven. Het totaaloverzicht op een gezin waren zij kwijt. Jeugdzorg in Amsterdam heeft ze weer zelf verantwoordelijk gemaakt. Moeilijk, dat waren ze niet meer gewend."

Tenslotte kunnen ook de professionals zelf ervoor zorgen dat zij weer gezag krijgen. Een succesvol voorbeeld is volgens Jansen de politie die weerbaarder is geworden. Agenten combineren een uitgestoken hand met een hand die grenzen aangeeft. Goed zijn in praten, maar zonodig ook durven optreden. "Burgers hebben respect voor agenten die tonen dat zij niet bang zijn. Het helpt als zij mensen met overtuiging tegemoet treden, dat zij weten voor welke zaak en voor welke normen zij staan."

Het is volgens Jansen een mythe dat Nederlanders geen gemeenschappelijke normen meer hebben. "We dachten dat het daarom het beste was om de individuele vrijheid van burgers de maximale ruimte te geven. Een soort uit de hand gelopen liberalisme. Maar over veel normen zijn we het juist wél eens. Dus dat is zeker geen reden om de burger geen regels voor te schrijven."

Thijs Jansen, Gabriël van den Brink en René Kneyber (red.): Gezagsdragers. De publieke zaak op zoek naar haar verdedigers. Boom. 24,50 euro.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie