Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Neanderthaler hanteerde naast de knots ook het schilderspalet

Home

Joep Engels

Een nagemaakte Neanderthaler van de Giants of the Ice Age in Amsterdam Expo afgelopen november. © anp

Datering van Spaanse grottekeningen bewijst dat de Neanderthaler geen wilde bruut was. Hij maakte al kunst voordat de moderne mens naar Europa kwam. 

Hij stond bekend als een primitieve holbewoner die zich met zijn knots door het leven sloeg. Maar de Neanderthaler kon ook goed met het schilderspalet overweg. Dat blijkt uit de datering van tekeningen in Spaanse grotten. Die zijn zo oud, dat ze gemaakt moeten zijn, lang voordat de moderne mens op het Iberisch schiereiland arriveerde.

Lees verder na de advertentie
De ontdekte grottekeningen zijn zeker 65.000 jaar oud. Toen waren de Neanderthalers de enige mensen op het continent. Dit is hún kunst.

Het is niet de eerste keer dat wetenschappers de Neanderthaler kunstzinnige vaardigheden toedichten. Maar het bewijs was steeds op het randje. De tekeningen die in grotten waren gevonden dateerden uit de tijd dat de moderne mens, Homo sapiens, zijn intrek nam in Europa, zo’n 40.000 jaar geleden. De werken zouden dus van de Neanderthaler kunnen zijn geweest, betoogden critici, maar ook dan had hij de kunst vermoedelijk afgekeken. Homo sapiens had immers tienduizenden jaren eerder al in Afrika geschilderd.

Maar nu heeft een groep Duitse en Britse archeologen grottekeningen ontdekt die volgens hen zeker 65.000 jaar oud zijn. Dat kan niet meer missen, schrijven ze in het vakblad Science. Toen waren de Neanderthalers de enige mensen op het continent. Dit is hún kunst.

De datering van de tekeningen was het kunststuk van de archeologen zelf. Traditionele methoden, zoals de koolstofdatering, werken alleen bij organisch materiaal maar niet bij grotschilderingen waar mineralen zoals oker zijn gebruikt. Sinds het begin van dit millennium is er een nieuwe techniek die kijkt naar het kalk dat zich in de loop der jaren op de schilderingen heeft afgezet. Kalkhoudend grondwater bevat sporen van radioactief uranium. Dat vervalt heel langzaam in thorium, en aan de verhouding uranium-thorium is af te lezen hoe oud het kalklaagje is.

Gekleurde schelpen

Tegelijk met deze publicatie in Science melden Spaanse archeologen in het zusterblad Science Advances dat ze in andere grotten schelpen hebben gevonden die ze met dezelfde uraniummethode op 120.000 jaar oud schatten. De schelpen zijn met mineralen gekleurd. En er zitten gaatjes in, alsof ze ooit aaneengeregen zijn en als lichaamsversiering hebben gediend.

In alle commentaren is iedereen het eens over deze dateringen. Maar de vraag is: hoe moet dit worden geïnterpreteerd? De onderzoekers zelf twijfelen niet. “Meteen na de vondst van de eerste fossielen, anderhalve eeuw geleden, werd de Neanderthaler afgeschilderd een brute wilde, niet in staat tot enige vorm van artisticiteit”, laten ze in een persbericht weten. “Dit onderzoek laat zien dat hij veel meer met ons gemeen had.”

Maar niet iedereen is overtuigd. Die gaatjes in de schelpen bijvoorbeeld kunnen er ook van nature in zijn gekomen. En de tekeningen zijn nog erg eenvoudig: lijntjes, handafdrukken. Is dat nou kunst, vraagt een criticus in Science zich af. Het doet niet onder voor de even oude werkjes van Homo sapiens in Afrika, reageren de onderzoekers. Je moet niet met twee maten meten. Maar de critici wijzen er fijntjes op dat de Neanderthalers niet lang na de komst van Homo sapiens zijn uitgestorven. “Op de een of andere manier waren ze geen partij.”

Meer weten over Neanderthalers?  Zo blijkt in ieder mens nog een Neanderthaler te huizen, kende de Neanderthaler een Belgische en Spaanse keuken, en liepen er  mogelijk bij Almere al Neanderthalers rond.

Deel dit artikel

De ontdekte grottekeningen zijn zeker 65.000 jaar oud. Toen waren de Neanderthalers de enige mensen op het continent. Dit is hún kunst.