Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Mysterie rond dochter van zwempionier

Home

Rob Velthuis

Marie Johanna 'zus' Braun excelleerde in 1931 tijdens de Europese zwemkampioenschappen in Parijs met drie titels. Maar in tegenstelling tot vier jaar eerder bleek een succesvolle EK voor de populaire rug- en vrije slagzwemster geen voorbode van een glorierijk olympisch toernooi. In 1928 werd ze in Amsterdam als achttienjarige de publiekslieveling; in Los Angeles was ze vooral het grote mysterie van de Nederlandse afvaardiging.

Nadat 'zus' met goud en tweemaal zilver tijdens de EK van 1927 in Bologna de wereld kond had gedaan van haar grote, door haar moeder Ma Braun ontwikkelde talent, maakte ze dat een jaar later tijdens haar olympisch debuut ten volle waar. In het eenvoudige, na de Spelen snel weer afgebroken, Amsterdamse zwemstadion zwom ze al in de series van de 100 meter rugslag een wereldrecord. In de finale lag de Nederlandse bij het keerpunt vierde om op handslag voor de Britse King te triomferen. Goud won ze ook met de 4x100 vrij estafetteploeg; persoonlijk was er zilver op de 400 vrij.

Het waren de drie disciplines waarop ze tijdens de EK in Parijs onaantastbaar was, een status die haar daarom op voorhand werd toebedeeld voor de Spelen van Los Angeles. Maar de favoriete zou nooit aan de start verschijnen voor de halve finale 400 vrij en de eindstrijd 100 rug en estafette.

Daags voor haar wedstrijden werd ze op de tribune geheel in beslag genomen door de enerverende finale bij de mannen op de 400 vrij. Ze besteedde nauwelijk aandacht aan de steek die ze onder haar rechter knie voelde. Al snel zwol haar been op en werd ze gekweld door heftige pijn en hoge koorts opgenomen in een ziekenhuis. Pas twee maanden na de Spelen kon Zus Braun naar Nederland terugkeren.

Bij aankomst in Hoek van Holland weerlegde Braun de heersende theorie dat een insectenbeet alle ellende had veroorzaakt. Nee, de zwemster verklaarde het slachtoffer te zijn geweest van een misdaad, ofschoon ze nimmer de hulp van politie had ingeroepen. ,,Een Amerikaan heeft mij bewerkt met een puntig voorwerp waar een of ander gemeen goedje op zat'', aldus tekende Het Volk op uit haar mond. ,,Er wordt in Amerika zwaar gegokt op iedere wedstrijd. Er waren mensen die er belang bij hadden als ik niet won. Het kan ook zijn dat vriendjes van mijn concurrente Eleanor Holm aan het werk zijn geweest. Zij kon een filmcontract krijgen, maar dan moest zij wel een gouden medaille winnen.''

Holm triomfeerde inderdaad en speelde later in een van de Tarzanfilms de rol van Jane. Ze werd vier jaar later door IOC-voorzitter Brundage van de Spelen uitgesloten wegens het veroorzaken van rellen tijdens de overtocht van de Amerikaanse ploeg. Holm, inmiddels nachtclubzangeres, schold voortdurend de in eersteklas hutten bivakerende officials de huid vol, beweerde te trainen op 'champagne en kaviaar' en deed de wijnkoeler definitief overlopen toen ze stomdronken werd aangetroffen in haar hut.

Het was een gebrek aan discipline die Ma Braun nooit van haar pupillen zou hebben geaccepteerd. Braun was als trainster een pionier die naast haar dochter een grote schare toptalenten naar de top bracht: Marie Baron, Willie den Turk, Riek Mastenbroek, Puch Oversloot, Doortje Heeselaars, Ria van Horst en Irma Schumacher. Met name haar rugslagschool was internationaal befaamd.

De onderwijzeres Ma Braun (van 1881) begon met training nadat ze een zwemdemonstatie van HDZ had gezien. Onder het motto: 'Wat ze in Amsterdam kunnen, moeten ze ook leren in Rotterdam - en beter'. Ze reisde internationale wedstrijden af om in de kampen van Amerikanen en Hongaren te zien hoe daar de zaken werden aangepakt.

Met de wetenschap die ze opdeed ontwikkelde ze een eigen methode. De vitale, rusteloze vrouw met een wat opvliegende aard experimenteerde met technieken en spoorde aldus bij haar pupillen fouten op. En had zodoende de moed te breken met gangbare opvattingen waardoor ze een voorbeeld werd voor anderen. En in zekere zin een tegenpool van haar dochter, die zich na haar sportieve loopbaan niet meer met wedstrijdzwemmen bemoeide.

Deel dit artikel