Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Mosoel is binnen, dus op naar Bagdad

Home

Judit Neurink en Nicole Lucas

Beeld uit een propagandafilmpje van Isis-strijders in de noordwestelijke Nineveh-provincie in Irak. De terreurorganisatie wil een djihadstaat over de grenzen laten verrijzen. © afp

Radicale djihadisten rukken in razendsnel tempo op in Irak. Vanuit het dinsdag veroverde Mosoel - tweede stad van het land - stoomden de militanten van de Islamitische Staat van Irak en Syrië (Isis) gisteren op richting Bagdad. Ze namen daarbij de stad Tikrit in, thuisbasis van de in 2003 verdreven dictator Saddam Hoessein, en rukten op naar de grootste olieraffinaderij van het land.

De rest van de wereld kijkt verbijsterd toe. De Navo kwam gisteravond in spoedzitting bijeen op verzoek van Turkije, dat zich grote zorgen maakt om tachtig Turkse burgers die in Mosoel door de djihadisten gevangen zijn genomen. Ankara vreest dat de hele regio destabiliseert als Isis nog meer terrein wint. Ook de Verenigde Staten toonden zich gisteren bezorgd en boden de Iraakse regering 'elke vorm van gepaste hulp' aan.

Hulp kan Bagdad wel gebruiken, zeker op militair vlak, ook al bestaat het Iraakse leger uit een miljoen militairen. Veiligheidstroepen en politie leken de afgelopen dagen volledig overrompeld door de Isis-strijders. "We hadden niet verwacht dat ze in politiewagens en militaire humvees zouden komen, we dachten dat ze van het overheidsleger waren", zei een gevluchte agent uit Tikrit gisteren.

Saddam Hoessein
Er zijn ook aanwijzingen dat niet alle militairen op de vlucht sloegen. Betrouwbare bronnen in Mosoel bevestigden gisteren geruchten dat niet Isis daar inmiddels de touwtjes in handen heeft, maar hoge militairen uit het leger van Saddam Hoessein, gesteund door deserteurs uit het leger. Onder het motto 'de vijand van mijn vijand is mijn vriend' zouden negen voormalige generaals van Saddam de strijders van Isis om hulp hebben gevraagd. De Iraakse premier Maliki sprak in een toespraak gisteren herhaaldelijk over 'een verraderlijke samenzwering'.

Dat die in Mosoel plaats zou hebben gevonden, hoeft geen verbazing te wekken. De stad was onder Saddam het militaire hart van het land. Hier kwamen de generaals vandaan, hier stond de beste militaire academie. Mosoel is ook het hart van het verzet van de soennitische minderheid, waar al anderhalf jaar wordt geprotesteerd tegen de achterstelling van de hele geloofsgroep onder Maliki's bewind. Het gebrek aan respons op die protesten heeft velen verbitterd en geradicaliseerd.

Het was al geruime tijd bekend dat een aantal prominente oud-militairen samenwerkte met radicale moslimgroepen. Het lijkt erop dat generaals nu hun contacten bij deze djihadisten hebben gebruikt om Mosoel te 'bevrijden', wellicht om haar de kern te maken van een nieuwe autonome regio binnen Irak voor de soennitische minderheid. Ook de veroveringen gisteren van andere oud-Saddam-bolwerken zoals de stad Tikrit passen in dit beeld.

Lees verder na de advertentie
Vei­lig­heids­troe­pen en politie leken de afgelopen dagen volledig overrompeld door de Isis-strijders

© Trouw | Bron: The Guardian

Situatie in Syrië laat zien waartoe Isis-regime in staat is
Als Rakka, in buurland Syrië, een voorbode is voor wat Mosoel te wachten staat, dan kunnen de inwoners van de tweede stad van Irak rekenen op een leven vol hardhandig afgedwongen verboden. Muziek en dans mogen er niet, diefstal wordt bestraft met amputatie van de hand (in het openbaar), rokers krijgen stokslagen, voor vrouwen zonder hoofddoek is dat nog de minste straf.

Rakka gaat al ruim een jaar gebukt onder het bewind van de zeer gewelddadige djihadgroep Isis, die vecht voor een islamitische staat in Irak en Syrië. Op Twitter en YouTube doet de groep uitbundig kond van wat er gebeurt met degenen die denken dat het wel meevalt als ze het met de regels niet zo nauw nemen.

'Erger dan Al-Kaida', is de omschrijving die in westerse media wordt gebruikt om Isis te typeren, alhoewel de groep wel zijn wortels heeft in die organisatie. In 2004 onder de naam Islamitische Staat in Irak (Isi) opgericht als Al-Kaida's afdeling in Irak, breidde de beweging in 2011 zijn naam en strijdtoneel uit tot Islamitische Staat in Irak en Syrië (Isis). Veel van de naar schatting 12.000 strijders komen uit het buitenland.

'Ware' moslims
"Erger dan wij", concludeerde eerder dit jaar ook Al-Kaida zelf. Al-Kaida-leider Ajman al-Zawahiri besloot alle banden met Isis te verbreken, omdat het optreden van deze 'dochterorganisatie' zelfs hem te gortig werd. Niet zozeer als het ging om het aanpakken van de 'officiële vijand' - de Amerikanen c.q. het Westen, het Iraakse dan wel het Syrische leger -, maar wel waar het het optreden betrof tegen medemoslims die in Isis-ogen geen 'ware' moslims zijn. Al-Kaida vreesde dat dergelijke slachtpartijen het regime van de Syrische president Assad slechts zouden versterken. Het zag onlangs die vrees bewaarheid. Mede door de steeds fellere strijd tussen oppositiegroepen onderling kreeg het Syrische leger begin mei de kans de stad Homs te heroveren, "de hoofdstad van de Syrische revolutie".

De hier en daar uitgesproken hoop dat dit ook het einde van Isis zou inluiden, is voorlopig ijdel gebleken. Grote steden in Irak als Falloedja en Ramadi in de aan Syrië grenzende provincie Al-Anbar zijn al maanden in handen van Isis en lokale bondgenoten. De afgelopen dagen gingen ze ook in noordelijker provincies in het offensief, waar Isis-strijders onder meer Samarra en Mosoel aanvielen.

Mankracht komt deze keer niet alleen (of vooral) vanuit het buitenland, maar wordt ook geleverd door boze Iraakse soennieten. Niet iedereen ziet Isis als een meedogenloos terreurnetwerk, of misschien beter: het wordt door sommigen als een noodzakelijk terreurnetwerk gezien. Zij zien de beweging als een groep die het opneemt voor de soennitische minderheid in het land, die zich sinds de verdrijving van Saddam Hoessein door de Amerikanen in 2003 als tweederangsburger behandeld voelt.

Kwestie van het Midden-Oosten
Met de verovering van Mosoel is de terreurorganisatie hard op weg haar concept van een djihadstaat over de grenzen heen te realiseren. Verslaggever Jacob Siegel van de Amerikaanse nieuwssite The Daily Beast hoopt dat het een pyrrusoverwinning is. "De prijs van de overwinning kan zijn dat Isis nu met een grote schietschijf op de rug loopt." Dit kan het moment zijn waarop regionale en internationale machten besluiten te interveniëren, schrijft hij, en hij heeft dan met name het oog op de VS.

Zou het? Barack Obama zei eerder dit jaar dat Isis wat het hem betreft puur een kwestie is van het Midden-Oosten. Jammer maar helaas voor de mensen daar, maar voor het Westen vormt het extremisme van Isis geen gevaar. Die analyse kan - onder meer door de recente aanslag in Brussel - inmiddels danig worden betwijfeld, maar dan nog ligt een nieuwe Amerikaanse interventie in Irak niet voor de hand. Het resultaat van het eerdere ingrijpen is immers de nachtmerrie die Irak nu is.

Op Twitter en YouTube doet de groep uitbundig kond van wat er gebeurt met degenen die denken dat het wel meevalt als ze het met de regels niet zo nauw nemen

Deel dit artikel

Vei­lig­heids­troe­pen en politie leken de afgelopen dagen volledig overrompeld door de Isis-strijders

Op Twitter en YouTube doet de groep uitbundig kond van wat er gebeurt met degenen die denken dat het wel meevalt als ze het met de regels niet zo nauw nemen