Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

MOORD IN DE SERVICEFLAT

Home

GONNY TEN HAAFT

Wat heeft zich precies afgespeeld in de chique Haagse serviceflats van diverse schatrijke, hoogbejaarde dames? Twee verplegers, die bekend stonden als 'zulke aardige jongens', staan de komende week voor de rechter wegens een groot aantal diefstallen en zeven moorden. De vraag welke bewijzen op tafel zullen komen, houdt de Haagse toneelbuurt bezig. Justitie zelf houdt zich opvallend stil.

De oude vrouw wijst op de antieke tafel recht tegenover haar, zo op het oog een pronkstuk. Ja, een pronkstuk is het nog steeds, haast ze zich te zeggen, maar die zilveren schaal die er vroeger bovenop stond, maakte het echt áf. Onlangs kocht ze bij de Hema maar een andere decoratieve schaal. Ook wel mooi ja, maar die oude zilveren zal ze nooit vergeten. “Gestolen door een verpleger”, zegt ze, met nogmaals een schuin oog naar het kastje, “maar zelf heb ik geboft...”

Zoals veel andere bewoners van Waalsdorp, Clingenbosch en andere serviceflats uit dezelfde wijk noemt de oudere dame haar naam maar liever niet. Sinds de twee Haagse verplegers John H. en André du M. in juni zijn opgepakt op verdenking van meervoudige moord en diefstal op bejaarden, wordt er weliswaar bij de koffie driftig gespeculeerd, maar blijft er ook veel dat bewust niet wordt gezegd. Tegen de politie willen de ouderen nog wel zeggen wat zij van hun huisraad missen, maar in zomaar een onderhoud met de buren spreken lang niet alle bewoners de waarheid hardop uit. “Zeker zolang het bewijs nog niet is geleverd, blijven er bewoners die het niet willen geloven”, weet de oudere wier zilveren schaal is gestolen. “De gedachte alleen al dat een verpleger die je jarenlang hebt vertrouwd, zoiets heeft gedaan. De wetenschap dat hij ook bij jou gestolen heeft, dat hij ook aan jou medicijnen heeft gegeven. Meestal hou ik liever voor me dat ik ook dingen mis.”

Na acht maanden hechtenis staan André (40) en John (37) maandag en dinsdag eindelijk voor de rechter. André, jarenlang een van de beste verpleegkundige krachten binnen Waalsdorp, worden zeven moorden ten laste gelegd. Eén daarvan zou hij gepleegd hebben samen met zijn zwager John, een ziekenverzorgende die particulier af en toe in Waalsdorp werkte, evenals overigens zijn vrouw Leonne, van wie hij in januari 1996 plotseling was gescheiden. Die scheiding bleek achteraf gezien een van de eerste stappen in het plan om de 95-jarige mevrouw Anna Aurelia Sloos-Fischer uit Clingenbosch te vermoorden. Zo moet het althans in de ogen van justitie zijn gegaan: John trouwde met deze bijna zestig jaar oudere en puissant rijke vrouw met de nadrukkelijke bedoeling om - samen met André - haar einde te bespoedigen. Indien nodig althans, want in de maanden voorafgaand aan het opmerkelijke huwelijk was mevrouw Sloos eigenlijk al 'op', met een beetje geluk zou ze ook zomaar uit het leven kunnen glijden. Andere stappen in het moordplan volgden snel: mevrouw Sloos nam een andere huisarts, een andere notaris en ook haar bankrekening werd verhuisd naar een ander filiaal.

Op 6 april overlijdt mevrouw Sloos-Fischer en enkele dagen later wordt haar lichaam gecremeerd, nadat haar huisarts, S. Zeilmaker, eerst nog een verklaring van natuurlijke dood heeft afgegeven. “Zij was gewoon zwak, oud en versleten”, vertelde dokter Zeilmaker later tegen de rechter-commissaris.

Pas elf dagen later, op 17 april, brengt Sloos' voormalige huishoudster Erica de zaak aan het rollen. Aan de politie vertelt Erica over haar verdenking dat er op z'n minst iets vreemds aan de hand is, al is het alleen maar dat de kersverse echtgenoot John niet eens naar de crematie van Sloos-Fischer is gegaan. Opmerkelijk is ook dat hij gewoon bij zijn inmiddels ex-vrouw Leonne en hun zoontje is blijven wonen, plus dat hij geld uitgeeft als water. Tot ontsteltenis van het personeel en de bewoners van alle serviceflats in dit Haagse Benoordenhout, melden de kranten in de weken daaropvolgend de meest ongelooflijke details over wat er in vele appartementen zou zijn gebeurd. Verscheidene moorden - de getallen variëren van drie tot twintig - middels het toedienen van medicijnen; het verzwakken van mensen door hen geen eten en drinken meer te geven; het stelen van antiek en zelfs het opzettelijk uitnodigen van een huisarts teneinde een alibi te hebben. “Op 28 maart heeft André dokter Zeilmaker nadrukkelijk op de hoogte gesteld van het feit dat mevrouw Fischer nauwelijks meer at en dronk”, vertelde mr. A. Franken, de advocaat van John, op 13 september tijdens een pro-forma zitting aan de rechter, “Dat dokter Zeilmaker is ingelicht, geeft expliciet aan dat het nooit de bedoeling van John en André kán zijn geweest mevrouw Fischer door het onthouden van voedsel en drinken van het leven te beroven.”

Des te meer spraken de verhalen tot de verbeelding omdat diverse kranten meldden dat ook de dood van jonkvrouw Catharina Roëll (december 1995), hofdame en particulier secretaresse van prinses Juliana, werd onderzocht. Justitie heeft dit nooit willen bevestigen, totdat eergisteren via de dagvaarding bekend werd dat Roëll inderdaad geen natuurlijke dood zou zijn gestorven. Morfine en valium zouden door André doeltreffend zijn gebruikt; bovendien was hij volgens justitie zo slim ervoor te zorgen dat Roëll met het andere personeel uit Waalsdorp geen contact had.

Ook prinses Simone von Lippe zur Bisterfelt, schoonzuster van prins Bernhard, kwam wekenlang in de berichten voor. Uit haar flat te Waalsdorp zouden kostbare voorwerpen zijn geroofd, maar uit de definitieve dagvaarding blijkt dit niet. De naam van prinses Simone staat nu nergens meer vermeld: mogelijk omdat er niets gestolen is, mogelijk omdat zij geen aangifte heeft gedaan, mogelijk omdat het bewijs ontbreekt: justitie is tot geen enkele toelichting bereid.

Te Waalsdorp was de crisis in juni zo groot dat onmiddellijk het organisatie-adviesbureau Berenschot werd ingehuurd. Samen met het Instituut voor Psychotrauma deden de Berenschot-adviseurs voorstellen om op z'n minst herhaling te voorkomen, zo vertelt Dig Istha van Berenschot. “De medicijnen-registratie, interne controle en communicatie zijn nadien verbeterd. Dat mensen zo hun gang konden gaan zonder enige controle, geeft wel aan dat het management niet optimaal was.”

Waalsdorp-directeur M. van den Broek treft wat dat betreft geen blaam, zij was net in dienst toen het drama zich in volle omvang openbaarde. “Voor de bewoners is het moeilijk dat ook overlijdensgevallen van jaren terug voor de rechter zullen komen. Het idee alleen al dat ook die of die door toedoen van de verdachte zou zijn gestorven...”

Van directeur Van den Broek kregen de 130 Waalsdorp-bewoners vorige week een brief met daarin de informatie die zij zelf net van justitie had gekregen, namelijk dat John uiteindelijk alleen voor de moord op Sloos-Fischer terecht moet staan. André zou daarnaast ook zes andere oude dames hebben vermoord, onder wie mevrouw Roëll uit Waalsdorp. Eergisteren pas bleek dat ook de moeder van het oud-CDA-Kamerlid Gualthérie van Weezel door de hand van André zou zijn gestorven, maar zij woonde niet in Waalsdorp. Het meest schokkend voor Haagse ouderen is wellicht de datum waarop de verpleger volgens justitie voor het eerst opzettelijk een overdosis insuline injecteerde: op 16 maart 1980 zou André zijn eerste moord hebben begaan.

Ook Leonne, de ex-vrouw van John, en Anneke - de zus van John en echtgenote van André - deden voor wat betreft de diefstallen volgens justitie volop mee. 'Diefstallen in vereniging uit de woningen van de personen die zij verzorgden', luidt de aanklacht tegen deze vrouwen. “Ze hadden ook nooit zo snel met hun buit te koop moeten gaan lopen”, vindt de snackbarhouder van de snacktiek Duinzigt op het Willem Royaardsplein, waar ook John en André regelmatig kwamen. “Als je meteen in Mercedessen gaat rijden, maak je jezelf uiteraard verdacht. Als ze dat niet hadden gedaan, waren ze nu misschien nog bezig.” VERVOLG OP PAGINA 2

MOORD IN DE SERVICEFLAT VERVOLG VAN PAGINA 1

Alle winkeliers en uitbaters van het Willem Royaardsplein kennen de bewoners uit de flats, althans diegenen die fit genoeg zijn voor een uitje, hun kinderen en hun verzorgers. “Al jaren komen de flatbewoners hier lunchen, koffie drinken en dineren”, vertelt de eigenaar van restaurant De Clipper. “Wij horen en zien alles; toen het nieuws van André en John bekend werd, konden ook wij het niet geloven.”

Dat zijn restaurant drijft op de Haagse oude chic, daar maakt hij geen geheim van. Het is beter rijk te leven, dan rijk te sterven, luidt de spreuk op het tegeltje dat bij een bezoek aan het toilet onmiddellijk in het oog valt. Ouderen met namen als De Geer-Laurillard, Taudin Chabot en Van Haersma Buma behoren tot zijn cliëntèle, soms in gezelschap van de (klein-)kinderen, soms met een van de verzorgers. “André en John kochten regelmatig een harinkje bij mij”, vertelt de eigenaar van de snackbar aan de overkant van De Clipper. “Dit plein is wereldberoemd sinds de dag dat de eerste moord bekend werd. Een paar weken geleden nog zag ik de ziekenverzorgende van prinses Simone snel wegvluchten toen zij wéér zo'n camera-team ontdekte.”

De verkoopster van parfumerie De Valentin heeft dezelfde mening: hoe betrouwbaar de mannen leken en vooral ook, hoe professioneel. “Als het geen goede verplegers waren geweest, waren ze nooit aangenomen, in zo'n wijk nemen de huizen echt alleen de beste”, weet zij. In een omgeving die zo vergrijsd is, wekt een huwelijk tussen jong en oud bovendien niet eens alleen maar argwaan. “Een jonge ziekenverzorgster is laatst ook nog getrouwd met een oude man. Ik gaf ze groot gelijk: zij verzorgde hem goed en was de enige die hij kende, dan is het leuk dat zij dat erft.” Een huwelijksverbintenis 'voor de heb', zo typeert de Haagse toneelbuurt het ja-woord dat John H. en Sloos-Fischer elkaar gaven. John zelf heeft dat ook nooit ontkend, waarom ook, hij is immers niet de eerste die met een louter financieel oogmerk trouwt. En Anna Aurelia Sloos-Fischer? Wie zal het zeggen, niet uit te sluiten valt dat zij haar fortuin - alleen al aan effecten bezat zij 3,4 miljoen - bewust aan John ter beschikking heeft willen stellen. Volgens de kleine groep mensen uit haar omgeving was ze scherp van geest tot op het laatst, dus waarom dan niet de naam 'Dierenbescherming' - jarenlang de hoofdbegunstigde in haar testament - op het laatste moment in die van John gewijzigd? “Het meest benieuwd ben ik naar de bewijzen”, mijmert de receptioniste van de flat Clingenbosch, waar Sloos-Fischer woonde, “Het lichaam is weg en Sloos-Fischer zelf had met bijna niemand meer contact. Achter gesloten deuren is het allemaal gebeurd, hier in huis wist niemand dat ze onlangs was getrouwd en haar dood is ook niet geadverteerd. Wie zegt dat ze niet zelf aan André of John gevraagd heeft er een einde aan te maken?”

Belastende verklaringen zijn onder andere afgelegd door een buurvrouw en de al genoemde ex-huishoudster Erica. Beiden zijn getuigen die door mensen die hen kennen, niet bepaald betrouwbaar worden gevonden. De buurvrouw zou “overal zo haar fantasieën over hebben” en de huishoudster (“waarom stapte die pas elf dagen na het overlijden naar de politie?”) zou zich te veel op deze zelfde buurvrouw hebben verlaten. Johns advocaat Franken bracht tijdens de zitting in september al naar voren dat het toedienen van een overdosis aan slaapmiddelen, zoals volgens justitie bij Sloos-Fischer is gebeurd, ook volgens de patholoog en toxicoloog van het gerechtelijk laboratorium “in principe niet dodelijk is”. Een lichaam om alsnog te onderzoeken zal justitie nooit meer kunnen vinden, terwijl de verdediging wèl beschikt over een verklaring van de huisarts die toegeeft dat hij mogelijk tegen André heeft gezegd dat er “in uitzonderlijke situaties twee slaaptabletten dormicum per dag mogen worden toegediend.” Dokter Zeilmaker is sowieso voor de verdediging een belangrijke getuige, want de beschuldiging dat de heren bewust geen eten en drinken meer aan mevrouw Fischer gaven, kan blijkens de doktersverklaring op z'n minst deels te maken hebben met het simpele feit dat haar lichaam geen voedsel of vocht meer tolereerde. In de laatste weken zou zij als gevolg van een verstikking aan een longontsteking lijden, waarmee volgens Franken een natuurlijke barrière voor eten en drinken is geschapen. “Alle personen die na 11 maart nog bij mevrouw Fischer zijn geweest”, zo hield Franken de rechtbank al eerder voor, “bevestigen dat zij zich voortdurend verslikte en in ieder geval ook niet meer wilde eten. Zij vroeg slechts af en toe om drinken en dat kreeg ze ook.”

Op dezelfde zitting ging justitie er nog van uit, dat beide heren ook de vader van John aan zijn einde geholpen zouden hebben. (De man lag al doodziek in het ziekenhuis, een situatie die voor John zo moeilijk was dat hij erin toestemde dat André een ampul van 10 mg valium injecteerde. Dit was in de middaguren, vader H. overleed nog diezelfde avond.) In de nieuwste dagvaarding komt de naam van de vader echter niet meer voor. “Mijn cliënt wordt nu alleen nog de moord op Sloos-Fischer ten laste gelegd en die kan nooit worden bewezen”, aldus Franken, de advocaat van John. “Ik zal vrijspraak eisen.”

Ook mr. N. Vogelenzang, samen met mr. P. Hoogendam de advocaat van hoofdverdachte André, kondigt aan wegens gebrek aan bewijs “voor wat betreft de moorden” vrijspraak te zullen eisen. Overigens hopen de advocaten dat hun verzoek om de zaak nogmaals aan te houden door de rechter wordt gehonoreerd. “De rechter-commissaris heeft tien getuigen geselecteerd, maar wij willen er minstens vijftig horen. De dagvaardiging kregen wij pas begin januari binnen, met een ten laste legging van zeven moorden is dat veel te kort dag.”

De tweede advocaat van John, mr. M. van Strien, laakt daarnaast het feit dat zij vier dagen voor de zitting nog steeds niet beschikt over de rapportage van het lab. “Het gaat hier om zeven moorden, niet om een vent die dropjes heeft gestolen. Eventueel belangrijke feiten die in het laboratorium-onderzoek zijn gevonden, zou ik graag tijdig met mijn cliënt bespreken, op dit punt hebben we zelfs het recht alsnog een contra-expertise aan te vragen.”

Teneinde de eventuele moorden te onderzoeken, deed de politie in oktober bij drie huisartsen een inval. Onder protest van de artsen, die er “honderd procent zeker” van zeiden te zijn dat hun dossiers geen enkele sleutel zouden geven, namen de agenten de patiëntenkaarten mee. “De manier waarop dit ging, was om te huilen”, vertelt directeur A. van Ooyen van de Districts Huisartsen Vereniging. “Plotseling stonden ze binnen, er had evengoed net een patiënt op de onderzoekstafel kunnen liggen. Nadien hebben de artsen van justitie nooit meer wat gehoord, ook al zo onfatsoenlijk.'

Sommige bewoners van Clingenbosch, zo vertelt de receptioniste, zijn intussen nog steeds bang voor hun verzorgers. Veel serviceflats leveren een zogenaamd basiszorg-pakket, verleend door verzorgenden van het huis, maar de zorg of verpleging die daar bovenop nog nodig is, kopen de ouderen zelf in. “Ik zeg dan maar dat ze de thuiszorg-medewerkers echt kunnen vertrouwen. Die twee jongens werkten op eigen rekening, dat valt natuurlijk veel moeilijker te controleren.” Dat André, die jarenlang hoofd verzorging te Waalsdorp was geweest, in januari pardoes vertrok om een vrouw als Sloos-Fischer particulier te gaan verzorgen, had volgens een van de bewoners achteraf bezien te denken moeten geven. “Hij vertelde ons dat hij meer wilde gaan verdienen. Stupéfait waren we, maar we hebben nog een leuk afscheidsfeest gehad.”

Na de bruiloft in januari nam in eerste instantie John de verzorging op zich. Later, toen Sloos-Fischer veel slechter was geworden, verpleegde André haar zo'n 24 uur per dag. John hielp af en toe, maar was ook veel bij zijn ex-vrouw en kind, of op de camping De Horizon te Warmond waar ook André en zijn vrouw Anneke een stacaravan hadden. Het was te Warmond dat André uiteindelijk op 4 juni werd gearresteerd, enkele uren nadat John te Den Haag aangehouden was. Twee Mercedessen, twee boten en een stacaravan nam justitie ook meteen maar in beslag, evenals gestolen antiek dat in hun woning aangetroffen werd. Nog meer antiek was inmiddels via de veiling al verdwenen; hoeveel het viertal echt al heeft verhandeld, lijkt moeiljk te achterhalen. “Ik betwijfel of iedereen die iets kwijt is, wel aangifte heeft gedaan”, oppert de al eerder genoemde dame met de Hema-schaal nu op haar kastje. “Zoals gezegd: sommigen willen het zelfs voor zichzelf niet weten.”

Bovendien, herinnert zich ook Dig Istha, zijn ook niet alle bewoners meer zo helder dat zij volledig kunnen overzien of er iets aan hun inboedel ontbreekt. John, André, Leonne en Anneke zijn de enige vier die weten hoeveel juwelen, schilderijen, kandelaars en zelfs parfumflesjes in de afgelopen jaren zijn ontvreemd. En dat voor zulke aardige verplegers, zal mr. Franken ongetwijfeld opnieuw tegen de rechter zeggen. “Steeds hebben ze zo goed mogelijk geprobeerd mevrouw Fischer te verzorgen. Daarom is voor haar een loopfiets aangeschaft om een gammel looprek te vervangen, daarom is ook een speciaal ziekenhuisbed voor haar gehuurd en daarom ook gaven zij uitdrukkelijk aan, dat ze haar euthanasie-wens niet met hun maar met dokter Zeilmaker moest bespreken.”

Deel dit artikel