Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Monasch had het grootste gelijk

Home

Lex Oomkes

Jacques Monasch (Groep Monasch) na afloop van het wekelijkse vragenuur © ANP
Opinie

Het partijbestuur van de PvdA kon dit weekeinde niet veel anders dan de eisen van Jacques Monasch afwijzen. Hij wilde, eenmaal gekozen als lijsttrekker en dus, zoals dat tegenwoordig zo afschuwelijk heet, als politiek leider, invloed hebben op het verkiezingsprogramma waar de partij de boer mee op zou gaan.

Hoe haalt hij het in zijn hoofd? De partij is geen vehikel van de lijsttrekker en het verkiezingsprogramma is veel groter dan de toevallige politiek leider.

Of toch niet? Het gedoe rond Monasch kan ook worden gezien als een laatste stuiptrekking van de door politieke partijen gedomineerde democratie. De partij is in die benadering wel degelijk steeds meer het vehikel van de partijleider en het programma niet meer dan de te boek gestelde wensen van het populairste partijlid.

Het fenomeen van de gekozen partijleider valt niet meer terug te draaien. Het hoort ook bij de tijdgeest. Alleen al de illusie van meer democratie is beter dan de zogenaamde elitepolitiek van een tijd geleden. Het is een belangrijk middel bij het enthousiasmeren van de partijachterban. Als één man achter het stemmenkanon.

Lees verder na de advertentie

Van democratie naar personendemocratie

Monasch trekt uit die behoefte de logische consequentie: de gekozen leider is groter dan de partij. Hij (of zij, maar ook bij de PvdA lukte het ondanks verwoede pogingen weer niet een vrouw te vinden die kandidaat wilde staan) dient dus zijn eigen verkiezingsprogramma te kunnen vaststellen. Vreemd genoeg trekt hij echter niet de tweede logische conclusie: volgens deze redenering zou ook de kandidatenlijst een product dienen te zijn van de gekozen lijsttrekker.

De democratie wordt meer en meer een personendemocratie. Lijsttrekkersverkiezingen horen daarbij. Bij de PvdA gaan ze nog verder. Niet alleen de partijleden, maar iedereen met sociaal-democratische sympathieën moet mee kunnen beslissen. Dat de statuten van de partij nu even verhinderden om mensen voor 2 euro mee te laten stemmen doet daar niet aan af.

De gekozen lijsttrekker heeft in een partij al een eigen, sterk mandaat. Dat wordt alleen maar sterker als van buiten de partij ook meegestemd kan worden.

De gekozen leider is volgens Monasch groter dan de partij

Een schijnvertoning

Bij een kandidatuur van Samsom en Asscher zal het eigen mandaat en het door de leden vastgestelde verkiezingsprogramma niet gaan knellen. De mede-ontwerper en de mede-uitvoerder van het regeerakkoord van het tweede kabinet-Rutte zijn betrokken geweest bij de opstelling van het programma. Hun verkiezingsstrijd de komende weken is dan ook niet meer dan een schijnvertoning, waarbij hooguit uiteindelijk zaken als presentatie en karakter het verschil zal moeten maken.

Met Monasch was het een echte verkiezing geweest. Hij daagde de gekozen partijlijn van de afgelopen vier jaar tenminste echt uit (overigens na hem eerst vier jaar als Kamerlid voor 99,9 procent te hebben gesteund). Bovendien maakte hij voor de komende jaren fundamenteel andere keuzes, die volgens hem meer in lijn zijn met de oorsprong van de sociaal-democratie.

Zaken als presentatie en karakter zullen het verschil moeten maken

Een échte PvdA'er?

De enige vraag die je daarbij kunt stellen is of Monasch met dergelijke keuzes nog wel een PvdA'er is. Het partijbestuur vond kennelijk van wel, want Monasch werd niet geadviseerd het partijlidmaatschap op te zeggen. Sterker, ze wilden graag dat hij mee zou blijven doen aan de verkiezing.

Daarmee laadt dat partijbestuur de verdenking op zich de verkiezing van een lijsttrekker zelf niet serieus te nemen. Zo wordt de oproep aan Monasch een vorm van repressieve tolerantie. Wel de kans om lijsttrekker te worden, maar je eigen ideeën moet je laten vallen. En dat allemaal vanwege die heilige partijdemocratie. Het werkt niet en het zal nooit werken.

Het werkt niet en het zal nooit werken

Deel dit artikel

De gekozen leider is volgens Monasch groter dan de partij

Zaken als presentatie en karakter zullen het verschil moeten maken

Het werkt niet en het zal nooit werken