Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

MOEDERKLOEK

Home

WILLEM BREEDVELD

Nee, een kiezer vlooit geen verkiezingsprogramma's na. Evenmin controleert hij uitspraken van politici op tegenstrijdigheden, op bellenblazerij, of op consistentie met eerder geuite volzinnen. Als het op stemmen aankomt is het vaak een kwestie van gewoonte, van gevoel, van vertrouwen en gezond verstand. Maar hoe ontoereikend wellicht ook, aldus toegerust is de kiezer nog altijd een held in vergelijking met het bange vogeltje waar Hans van Mierlo hem voor houdt.

In enkele volzinnen laat de D66-leider deze week in Elsevier noteren dat het erom gaat dat de kiezer zich 'prettig' voelt. Want, zegt hij: “Steeds meer mensen stemmen op intuïtie, uit een vaag gevoel van vertrouwen. Wat het potloodje in het stemhokje doet, is zoeken naar veiligheid. Kiezers maken geen onderscheid . . .(!)”

Hoe hebben we het nu? Zo kennen we de democraat pur sang toch niet? Hans van Mierlo als de grote moederkloek, die de wat bangelijk aangelegde kiezers wel even onder zijn vertrouwenwekkende vleugels zal nemen.

Ik neem graag aan dat Van Mierlo het zo niet bedoelt. Maar hoe dan wel? Hoe kijkt vandaag een politicus eigenlijk tegen de kiezer aan? Geen idee, maar wat Van Mierlo zegt sluit aan bij een trend, kiezers als grillige wezens te beschouwen die even makkelijk van politieke voorkeur veranderen als ze van het ene tv-programma naar het andere switchen. Kende de politicus vroeger nog betekenis toe aan de ideeën van zijn partij, ja, achtte hij die vaak representatief voor de opvattingen van de zich door die partij aangesproken voelende kiezers, vandaag spreekt dat voor hem niet meer zo vanzelf.

Mogen we de politicoloog Bart Tromp (PvdA) geloven dan bestaat de partij als partij zelfs niet meer. Een en andermaal heeft hij aangetoond dat Kok en Rottenberg partijuitspraken gewoon naast zich neerleggen als dat in de kraam te pas komt en hoe de partij dat voor kennisgeving aanneemt, omdat de structuur voor het voeren van een ordelijk debat met bijbehorende conclusies inmiddels tot op de grond is afgebroken. Kok bezuinigde tien miljard gulden meer dan waartoe het program hem had gemachtigd, maar daarover windt niemand zich op, aldus een zwaar teleurgestelde Tromp.

Het gekke is dat partijvoorzitter Rottenberg niet eens de moeite neemt Tromp tegen te spreken. In een door NRC Handelsblad georganiseerd twistgesprek tussen die twee geeft Rottenberg deze week toe dat de structuur zoals Tromp die zich wenst, inderdaad als afgedaan kan worden beschouwd: te verkalkt en te weinig mensen aansprekend. Daarentegen probeert hij Tromp te interesseren voor wat de partij wel doet, namelijk leuke debatten houden voor geïnteresseerden. Maar daar past Tromp op zijn beurt weer voor, omdat er met de uitkomst van die debatten verder niets wordt gedaan. Als het erop aankomt doet Rottenberg gewoon waar-ie zin in heeft, of laat-ie zich hooguit leiden door de opiniepeilingen.

Wat in de PvdA gebeurt staat niet op zichzelf. Wat we zien is dat Haagse politici hun partij vooral gebruiken als een publicitair platform van waar af men een zo breed mogelijk publiek probeert aan te spreken. Hoe? Vroeger ging men daarover met het eigen partijkader in debat en werd er tot slot gestemd over wat diende te geschieden. Vandaag is dat allemaal te omslachtig en mikt men liever op applaus, op een effect dat, om met Van Mierlo te spreken, bij kiezers een vaag gevoel van vertrouwen vermag te verwekken, opdat zij hun speurtocht naar veiligheid straks in het stemhokje tot een goed einde kunnen brengen. Want onderscheid maken doet de kiezer immers allang niet meer.

Ik verlang niet terug naar de telefoonboek-democratie van de jaren zeventig toen congresgangers nog de illusie hadden met amendement tienduizendzeven, sub b, de wereld te kunnen regeren. Het is echter weer het andere uiterste op basis van de veronderstelde grilligheid van de kiezer vage noties tot uitgangspunt te nemen en je voor de vaststelling van de koers verder te verlaten op wat de opiniepeilingen, de bureaucratie en de technocratie in petto hebben.

De kiezer verdient beter.

Deel dit artikel