Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Misdaad in Japan? Welke misdaad?

home

Gijs Moes

Zolang de onderwereld geen onrust veroorzaakt in de bovenwereld, hanteert de politie een gedoogbeleid. © EPA

Het land scoorde al laag, maar het kon nóg lager. De misdaad in Japan bereikte opnieuw een naoorlogs dieptepunt.

Er is een pistool afgeschoten in Tokio, die mededeling kan het nieuws halen in Japan. Het tekent de lage criminaliteit, die ieder jaar verder daalt. Toch voelen veel Japanners zich buiten hun eigen buurt helemaal niet zo veilig.

Lees verder na de advertentie

Met 0,3 moorden per 100.000 inwoners scoort Japan internationaal extreem laag. In Nederland is het aantal moorden relatief ruim twee maal zo hoog. In de Verenigde Staten worden per 100.000 inwoners vijftien maal zo veel mensen vermoord, in Zuid-Afrika meer dan honderd keer zoveel.

Ook berovingen, diefstal en overvallen komen in Japan weinig voor. Na een stijging in de jaren negentig dalen de criminaliteitscijfers de afgelopen vijftien jaar weer. In 2015 werd op een bevolking van zo'n 127 miljoen burgers iets meer dan een miljoen keer aangifte van een misdaad gedaan, het laagste aantal sinds de Tweede Wereldoorlog. De Japanse politie, ruim bezet in zo'n rustig land, kan zich uitgebreid bezighouden met fietsendiefstallen of het bezit van soft drugs, waar zware straffen op staan.

Toch relativeert Erik Herber, docent Japans recht en criminologie aan de Universiteit Leiden, de statistieken. "Het gaat hier om de geregistreerde criminaliteit, het is altijd de vraag of die realistisch is. Mensen doen vaak geen aangifte. Twintig jaar geleden leek het of kindermishandeling en huiselijk geweld bijna niet voorkwamen in Japan, nu is duidelijk dat dat wel zo is. Ook de aandacht voor seksueel geweld neemt toe."

Betrokken burgers

Maar het moordcijfer is een goede graadmeter, aldus Herber. "En dat blijft maar dalen en dalen, terwijl het al laag was. Net als andere vormen van gewelddadige misdaad." Een van de oorzaken is demografisch. "Japan vergrijst heel sterk en oudere mensen plegen minder misdaden. Geweld zie je vooral bij 18- tot 28-jarigen."

Een oorzaak is ook dat het verschil tussen arm en rijk niet zo groot is als in andere landen

Speelt sociale controle, traditioneel sterk in Japan, ook een rol? Herber aarzelt. "In het Westen vindt men het altijd fijn om daar de nadruk op te leggen, het is een beetje een cliché." Maar hij erkent wel dat in de Japanse maatschappij de druk groot is om je aan te passen. "Je moet je schikken naar de regels, de drempel voor gedrag dat afwijkend wordt genoemd is laag."

De belangrijkste reden voor de dalende criminaliteit ligt volgens Herber in de inzet van burgers. Zij zijn zich de afgelopen jaren gaan organiseren om hun buurt in de gaten te houden.

"De politie heeft er veel aan gedaan om hen te betrekken en inmiddels zetten circa drie miljoen burgers zich ten minste twee keer per maand in." Door te patrouilleren in buurtwachten en ook door camera's op te hangen.

In hun eigen wijk voelen Japanners zich veilig, zo blijkt uit onderzoek, daarbuiten loert de boze buitenwereld. "Japan scoort in internationale vergelijkingen altijd heel hoog op veiligheid", zegt Herber, "maar ook hoog op de angst voor criminaliteit." Een van de redenen is volgens hem de grote aandacht in de media voor de incidenten die er wel zijn. Zo kan het afschieten van een pistool in Tokio, een stad met meer dan dertien miljoen inwoners, het nieuws halen, ook al raakt niemand gewond.

Onderwereld

Naast betrokkenheid van burgers zijn er meer oorzaken voor de lage criminaliteitscijfers. Zo zijn de verschillen tussen arm en rijk niet groot in Japan, in ieder geval veel kleiner dan in landen als Zuid-Afrika en Mexico.

Bovendien zijn zaken die nauw verbonden zijn met criminaliteit, zoals gokken en prostitutie, in Japan min of meer geaccepteerd. Die leiden zelden tot vervolging. Hierin vindt de sterke georganiseerde misdaad, de yakuza, zijn bestaan. Die houdt zich onder meer bezig met seksindustrie, drugs, vrouwenhandel en afpersing. Maar zolang deze onderwereld geen onrust veroorzaakt in de bovenwereld, hanteert de politie een gedoogbeleid.

De yakuza-leden klagen zelfs in de Japanse media dat de mensen niet meer bang voor ze zijn

De leden van verschillende groepen zijn geregistreerd en bekend bij de politie. Officieel is ook hier een afname te zien, zelfs met 20 procent in de afgelopen jaren. De yakuza-leden worden ouder en in Japanse media klagen zij zelfs dat de mensen niet meer bang voor ze zijn.

Herber twijfelt aan die veronderstelde daling. "De grote clans, zoals de Yamaguchi-gumi, worden juist machtiger." Bovendien gaat een deel van de georganiseerde misdaad nu echt ondergronds, zodat de politie er helemaal geen zicht meer op heeft. De politie in Tokio hoeft zich echt niet te vervelen.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Een oorzaak is ook dat het verschil tussen arm en rijk niet zo groot is als in andere landen

De yakuza-leden klagen zelfs in de Japanse media dat de mensen niet meer bang voor ze zijn