Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Misbruik van keurmerken eerlijke handel

Home

HAN KOCH

AMSTERDAM/DEN HAAG - Tot twee keer toe zijn het afgelopen jaar in supermarkten, derde-wereldwinkels en natuurvoedingswinkels producten verkocht waarop ten onrechte een keurmerk voor eerlijke handel is gezet. De misbruik betreft het Max Havelaar-keurmerk en het logo van SGS, 's werelds grootste controleur van onder meer duurzame producten.

De goederen, hagelslag en hazelnootpasta, werden in roulatie gebracht door de handelsorganisatie Straight International. Een bedrijf dat zegt zich in te zetten voor kleine boeren in derde-wereldlanden. Het bedrijf uit Hulshorst wist zich te verzekeren van de steun van de Novib, ASN-bank en de ideële bank EDCS. In ieder geval loopt het contract met de Novib af.

Met de naam van de Novib er op brengt Straight International in oktober nog driehonderdduizend pakken hagelslag naar de supermarkten. De naam van Novib prijkt bij de vermelding dat het om eerlijke handel gaat. Het is de laatste keer dat de naam van de ontwikkelingshulporganisatie op de verpakking staat. De relatie wordt niet vervolgd, omdat Straight al eerder het keurmerk Max Havelaar kwijtraakte.

Straight International is tot nu toe het enige bedrijf in Nederland dat de licentie voor dit keurmerk is kwijtgeraakt.

Het conflict tussen de Stichting Max Havelaar en de oprichter en drijvende kracht van Straight, J. Roelevink, dateert van ruim een jaar geleden. Maar de nasleep duurt tot vandaag. In mei vorig jaar kwamen Max Havelaar en Straight “in gezamelijk overleg overeen, de overeenkomst te beëindigen”. Veel meer wil Hans Bolscher, directeur van de Stichting Max Havelaar, nu ook niet kwijt. Ook Roelevink houdt zich aan de destijds afgesproken formulering.

Volgens betrouwbare bronnen is de stichting na veel onderzoek echter tot de conclusie gekomen dat Straight een aantal spelregels in de eerlijke handel overtrad. De vrees bestond dat handhaving van Straight als licentiehouder weleens een negatieve schaduw over het betrouwbare keurmerk kon gaan werpen. Zo bevestigen betrouwbare bronnen dat Straight de licentiegelden aan Max Havelaar niet meer betaalde. Straight had veel plannen om producten op de markt te zetten, maar maakte daarvan weinig waar. En bij Straight liep het personeel ruziënd weg. Een ultieme poging van personeelsleden om leider Roelevink op een zijspoor te zetten, mislukte.

Enkele oud-medewerkers zouden wel willen praten, maar mogen niet omdat zij bij de afwikkeling van hun arbeidsovereenkomst een verklaring hebben getekend dat zij zullen zwijgen.

- Vervolg op pagina 7

Controleur SGS dwong Straight om hazelnootpasta uit schap te halen

VERVOLG VAN PAGINA 1

Vooral de methode van fondsenwerving van Straight stond enkele ex-medewerkers tegen. Directeur Roelevink deed steeds voorkomen dat hij mensen al over de streep had getrokken en schermde veelvuldig met grote namen zonder dat hij daadwerkelijk een harde toezegging op zak had.

Enkele maanden geleden zette Straight onder de naam Be Straight een hazelnootpasta op de markt. Voor 2,99 gulden werd de pot bij de Natuurwinkel in Amsterdam verkocht. De tekst op het etiket vermeldt dat het om een duurzaam verbouwd product gaat, dat tegen een eerlijke prijs is ingekocht en wel rechtstreeks bij de boeren in Ivoorkust. Straight zou daarbij een langdurige handelsrelatie met die boeren zijn aangegaan, waarbij een vijfjarenplan is afgesproken om tot biologische teelt te komen. Als garantie wordt geschermd met de naam van Société Générale de Surveillance (SGS). Dit Zwitserse bedrijf, met een vestiging in Nederland, is 's wereld grootste en meest gerespecteerde controleur van onder meer mileukeuren. Volgens een woordvoerder heeft Straight SGS wel een opdracht tot controle gegeven. Maar het product was niet gecontroleerd en dus ontbrak de garantie en dientengevolge was het gebruik van naam en logo van SGS niet toegestaan. De pot moest op last van SGS dan ook uit de handel worden genomen.

De Stichting Max Havelaar wilde vorig jaar weinig ruchtbaarheid geven aan het feit dat de licentie-overeenkomst was beëindigd. Toen echter bleek dat Straight ook na 1 november 1997 nog producten bleef verkopen onder het keurmerk, begon de organisatie een rechtszaak. Geëist werd een forse vergoeding voor niet nakoming van de beëindigingsovereenkomst, want na 1 november lagen de producten illegaal met het keurmerk toch in de schappen. Donderdagmorgen heeft Roelevink op zijn initiatief een schikking getroffen met de advocaat van Max Havelaar.

De Novib ging het contract destijds aan, omdat het doel van Straight, het bevorderen van een betere wereld via eerlijke handel, paste bij de Novib. De naam Novib zou volgens het contract in 1996 en 1997 op 600 000 pakken hagelslag met Max Havelaar-keurmerk staan. Dat contract werd volgens Novib-directeur Max van den Berg slechts voor de helft nagekomen. Het restant van de overeenkomst moet nu in oktober worden uitgevoerd. Daarna is dit contract tussen Straight en de Novib voorbij. De Novib wil niet dat via een omweg en door gebruik te maken van hun naam een tweede keurmerk naast Max Havelaar ontstaat.

Niet bekend

In het verleden is vijftigduizend gulden betaald voor de naamsvermelding op de pakken hagelslag en zevenduizend gulden voor een vooronderzoek naar de vermarkting van rijst vanaf de Filippijnen. Inmiddels heeft Novib-partner Tacdrup 20 000 ton rijst via Van Sillevoldt op de Nederlandse markt gebracht. Volgens een woordvoerster van de Novib is er momenteel geen relatie met Straight.

Straight leende onder meer bij de ideële bank EDCS. “Wij schrokken toen de relatie met Max Havelaar werd verbroken”, is de reactie van een woordvoerder van EDCS. Lange tijd bleef een lening van EDCS door Straight onafgelost, “maar tot onze vreugde zijn ze weer gaan aflossen.”

Roelevink wist nog een derde partij aan zich te binden, de ASN-bank uit Den Haag. Op de producten van Straight - hagelslag, hazelnootpasta en crispybars - werden zegels geplakt die bij inlevering 20 gulden op een rekening van ASN opleverde. “De actie heeft tot op heden niet gebracht wat we ervan verwachtten. Cijfers willen we niet geven, dat is bedrijfsgeheim”, zegt een woordvoerder. Het feit dat Straight het keurmerk kwijt is, is voor ASN geen reden om het contract open te breken. Straight geeft als commentaar dat er geen conflict was met Max Havelaar en dat eerlijke handel onverminderd tot de doelstelling van de onderneming hoort.

Deel dit artikel