Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Mind the gap

Home

Maaike Veen

In het Verenigd Koninkrijk is het traditie om na je eindexamen een jaar te gaan reizen, of vrijwilligerswerk te doen in het buitenland. Ook Nederlanders kunnen zich aanmelden voor zo’n Gap-Year.

In het Verenigd Koninkrijk is het Gap-Year een begrip. Het jaar tussen middelbare school en studie wordt gebruikt om de wereld in te trekken, andere culturen te leren kennen en zelfstandig te worden. Het is waarschijnlijk al een oude traditie. Voor jonge mannen uit welgestelde kringen was het in de zeventiende en achttiende eeuw een vast onderdeel van de opvoeding: de Grand Tour. Deze reis, vaak onder begeleiding van een privé-leraar, langs de belangrijke Europese culturele centra en vooral de monumenten van de klassieke oudheid en Renaissance in Italië, werd gezien als een overgangsritueel naar volwassenheid. Een jaar –of zelfs langer– waarin de jonge heren leerden over de Europese geschiedenis en culturen, en hun blik op de wereld verbreedden. Bijkomend voordeel was dat ze buiten het oog van hun familie en de strenge regels van de aristocratie hun wilde haren konden verliezen.

In de moderne variant van de Grand Tour feesten ’Gappers’ onder de volle maan op de stranden van Thailand, maken een road trip door Australië, of trekken in een truck door Afrika. En een tussenjaar is niet meer slechts voorbehouden aan kinderen van welgestelden, of hippie-ouders die in de jaren zestig het goedkope reizen rond de wereld ontdekten.

Dankzij steeds goedkopere vluchten, een voorspoedige economie, en reisgidsen als de Lonely Planet lijkt een tussenjaar in de jaren negentig voor veel Britse vwo’ers min of meer een ’must’ te zijn geworden. De Gap-Years zijn ’big business’ geworden –studenten besteden gemiddeld iets meer dan vierduizend euro aan hun tussenjaar– en tientallen organisaties zijn de afgelopen jaren opgericht om een aandeel in deze markt (goed voor 2,5 miljard in 2005 volgens onderzoeksbureau Mintel) te krijgen.

Naar schatting gaat een kwart tot een derde van alle Britse vwo’ers er een jaar tussenuit voor ze aan hun vervolgopleiding beginnen. Maar de kredietcrisis laat ook hier zijn sporen na. Meer en meer jongeren beperken hun reizen tot een half jaar of drie maanden vanwege geldzorgen en onzekerheid over een baan. Al hebben Britse scholieren vijftien maanden totdat hun vervolgopleiding begint, de meesten gaan niet voor een vol jaar van huis. Meestal moet er eerst geld verdiend worden.

Lizzie Wastell (27) straalt als ze terugdenkt aan haar Gap-jaar. „In eerste instantie koos ik voor een tussenjaar omdat mijn cijfer voor Duits niet hoog genoeg was om aangenomen te worden bij de universiteit waar ik naartoe wilde”, vertelt de public relations manager. Ze zou haar Duitse examen overdoen en werkte part-time bij een kledingzaak. Door de lange werkdagen en de studiedruk kreeg ze een maagzweer. Daarom besloot ze na haar examen Duits acht maanden te gaan backpacken met haar vriendje.

„We hadden totaal geen plan. We leefden op de Rough Guide (een reisgids zoals de Lonely Planet met tips om zo goedkoop mogelijk rond te reizen)”, zegt Wastell, die haar reis in Bangkok begon. Na Azië volgden Australië en Nieuw-Zeeland. Het zijn nog altijd de favoriete Gap-bestemmingen.

Tijdens haar reis realiseerde zij zich dat ze eigenlijk helemaal geen ’zakenvrouw’ is. „Ik dacht dat ik miljoenen zou gaan verdienen, maar ik was al ziek geworden door alle druk die ik mezelf had opgelegd. Dus besloot ik om te studeren wat ik echt leuk vond: sociologie.”

„Ik ben in die tijd enorm gegroeid. Ik dacht dat ik ’streetwise’ was, maar ik heb door mijn reizen echt geleerd mijn gezonde verstand te gebruiken en met geld om te gaan. Ik had weer zin om te gaan studeren en was veel beter voorbereid op de vrijheid van het studentenleven”

Reizen is tegenwoordig zo makkelijk geworden, dat steeds meer jongeren ervoor kiezen om vrijwilligerswerk te doen, met het idee dat je zo pas echt een andere cultuur leert kennen. De regering lanceerde vorig jaar zelfs een eigen Gap-programma voor jongeren die normaal gesproken deelname aan een vrijwilligersproject in een ontwikkelingsland niet kunnen betalen. Zulke projecten zouden ’betere wereldburgers’ kweken. Een vergelijkbare gedachte gold voor de Grand Tour.

„Veel Gappers doen niet veel met hun jaar – een beetje laagbetaald werk en reizen”, zegt Richard Oliver, directeur van Year Out Group, die 35 organisaties vertegenwoordigt op de Gap-markt. „Reizen maakt je volwassener en onafhankelijker, maar het geeft je weinig inzicht. Als werkgevers ’reizen’ op een cv zien staan, dan is de reactie dat mensen hun tijd niet goed genoeg hebben gebruikt”, zegt Oliver, die vrijwilligerswerk aanmoedigt.

Tientallen reisorganisaties bieden programma’s aan die bestaan uit een combinatie van reizen en vrijwilligerswerk – van Engelse les geven in Ecuador en het opvangen van straatkinderen in de Filippijnen, tot meewerken aan natuurprojecten in het Amazonegebied en het bouwen van een kliniek in Afrika .

Verliest het traditionele reizen voor vijf dollar per dag aan populariteit, het vrijwilligerswerk is niet onomstreden. Sommigen, zoals de directeur van VSO, één van de grootste organisaties voor vrijwilligerswerk in het buitenland, hebben hun twijfels over de kwaliteit van projecten waar Gappers een paar weken neerstrijken, om vervolgens op safari te gaan. Zij spreken van ’voluntarism’, dat zonde van de tijd en het geld zou zijn. Gappers zouden eerder een last dan een aanwinst voor de lokale gemeenschap zijn, terwijl alleen de reisorganisatie er beter van wordt. Gappers zouden maar weer beter weer op het strand kunnen gaan liggen en backpacken.

Project Trust was de eerste organisatie in het Verenigd Koninkrijk die in 1967 de eerste Gap-vrijwilligers naar het buitenland stuurde met het idee dat het belangrijk was dat jonge mensen leerden hoe mensen in ontwikkelingslanden leefden. „Mijn vader maakte zich zorgen dat de Britten straks alleen nog maar de Verenigde Staten en Europa kenden”, zegt Alex Maclean-Bristol, zoon van de oprichter.

Project Trust ziet zichzelf dan ook niet als een hulporganisatie. Om de cultuur van een vreemd land echt te leren kennen, worden de vrijwilligers voor een heel jaar uitgezonden. Ze werken tegen een lokaal salaris en doen werk waarbij ze geen lokale mensen verdringen. Jongeren zijn niet direct inzetbaar als vrijwilliger. Het duurt zeker vier tot vijf maanden om te acclimatiseren.

Project Trust werft ook actief Nederlandse jongeren. Pauline Nordbeck is contactpersoon voor de organisatie in Nederland. Ze leerde Project Trust kennen via haar zoon Damman. „Mijn oudste zoon was een enorme puber en wist niet was hij wilde na de middelbare school. Via een testbureau kregen we het adres van Project Trust.” Damman, nu 29, ging voor een jaar naar Amman, waar hij met geestelijk gehandicapte kinderen als timmerleraar werkte.

„Ik wilde even een adempauze en kijken wat er nog meer in de wereld te koop was. Maar ik wilde wel gewoon werken en niet zo maar een beetje rondreizen”, vertelt Damman. „Het Midden-Oosten zei me niet veel en ik had nog nooit wat met geestelijk gehandicapten gedaan. Juist omdat het zo anders was, dacht ik ’dit moet ik doen’.”

Toen zijn moeder hem in Amman opzocht was ze ’bijna tot tranen geroerd’, toen ze zag hoe haar zoon was veranderd. „Hij was zo zelfstandig geworden en volwassen, vol met plannen en ideeën voor de toekomst.” Het ’verwende Gooise balletje, gewend om de cola uit de koelkast te trekken’ moest nu drie flesjes sparen voordat hij nieuwe cola kon kopen. „Ik wist niet wat ik zag”, vertelt zijn moeder.

Al hielp het jaar niet om duidelijk te maken wat hij wilde studeren, heeft de oud-bedrijfskundestudent op een veel dieper niveau voordeel gehad van zijn periode in Amman. „Het heeft me geholpen beter te relativeren, makkelijker hoofd- van bijzaken te onderscheiden en beter met tegenvallers in het studentenbestaan om te gaan, zegt de bedrijfsconsultant. „Als ik niet eerst was weggeweest, had ik veel langer over mijn studie gedaan.”

Deel dit artikel