Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Miljoenen voor wetenschapsinnovatie, dit keer óók voor alfa's

Home

Joep Engels

Ineke Sluiter © TRBEELD

Het oude Athene bruiste al van innovatie. Classici krijgen daarom miljoenen voor hun onderzoek.

Drie keer is scheepsrecht. Drie keer haalde de groep van Ineke Sluiter de finaleronde. Twee keer, in 2012 en 2013, sneuvelde hun voorstel en liepen de wetenschappers een miljoenensubsidie mis. Maar vanmiddag krijgt het team van de hoogleraar Griekse taal- en letterkunde van de Universiteit Leiden uit handen van minister Jet Bussemaker een zwaartekrachtpremie uitgereikt.

Lees verder na de advertentie

Ze is er heel blij mee. Het blijft uitzonderlijk dat een alfa-project in dergelijke subsidies overeind blijft. "In 2013 kwamen de zes winnaars allemaal uit de bèta-hoek. De universiteitsbesturen van Nijmegen, Leiden, Amsterdam en Groningen hebben toen de handen ineengeslagen. Ze vonden het een verarming, wetenschap is zo veel meer dan alleen bèta."

Haar project kreeg financiering voor een 'pilot', om te laten zien dat de ideeën erachter kansrijk waren. Dankzij die ervaring lukte het dit keer: 37 groepen vroegen een zwaartekrachtpremie aan, waarvan er zes werden gehonoreerd. Zij ontvangen ieder 18,8 miljoen euro, te besteden over een periode van tien jaar. De classici van de Nederlandse onderzoekschool Oikos zijn daar een van, met het thema 'Verankering van innovatie'.

Ze vonden het een verarming, wetenschap is zo veel meer dan alleen bèta

Het ministerie van onderwijs financiert het programma Zwaartekracht en probeert daarmee toponderzoekers van verschillende universiteiten te laten samenwerken. "Al die eerdere winnaars hadden innovatie in hun vaandel staan", zegt Sluiter. "Maar steeds ging het om innovatie in beperkte zin, in technologie, geneeskunde en bètawetenschap. Terwijl innovatie zoveel breder is. Dat is bij uitstek ons domein. Wij classici bestuderen de maatschappij als geheel."

Met zo'n bèta-bril heb je weinig oog voor de menselijke factor, legt ze uit. "Je kunt wel iets nieuws uitvinden, maar mensen moeten het ook willen. Ze moeten het snappen en ze moeten het kunnen inpassen in hun leven. Mensen kunnen pas met iets nieuws omgaan als ze een verband kunnen leggen met iets vertrouwds. Dat is wat wij verankering noemen."

Verankering

Een klassiek voorbeeld is de eerste auto die nog op een koets leek. Maar ook in onze tijd speelt het, zegt Sluiter. "Neem de icoontjes op een mobiele telefoon. De sms-dienst is een envelopje, Whatsapp heeft een tekstballon met een telefoontje erin. Het lijken achterhaalde symbolen maar de gebruiker begrijpt meteen de bedoeling."

Als die verankering ontbreekt, gaat het mis. Sluiter noemt de mislukte HPV-campagne. Technologisch was het in orde - er was een vaccin dat beschermde tegen een kankerverwekkend virus - maar de artsen hadden buiten de menselijke factor gerekend. "Iedereen kreeg een papieren brief in de bus, terwijl op internet te lezen was dat je dood kon gaan aan het vaccin. En dan was er niet nagedacht over wat er in de hoofden van die twaalfjarige meisjes omging. Tegenstanders spraken intussen van het 'virgin shot'."

De vraag is dan wat iemand die gespecialiseerd is in het oude Athene hieraan kan bijdragen. "Die stad bruiste van de innovatie. In een eeuw tijd vonden ze een nieuw politiek systeem uit, nieuwe vormen van theater, bouwkunst. Toen de Atheners muntgeld invoerden, kwamen ze op het idee om daarop een uiltje af te beelden. Zodat iedereen er snel vertrouwd mee raakte: dat was het symbool van hun stadsgodin, en dus hun geld."

Deel dit artikel

Ze vonden het een verarming, wetenschap is zo veel meer dan alleen bèta